İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) açıkladığı Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025 araştırması, Bursa sanayisinin son yıllarda yaşadığı dönüşümü rakamlarla ortaya koyuyor. İlk bakışta dikkat çeken gelişme, kentin listedeki firma sayısının 41'den 31'e gerilemesi. Ancak verilerin satır araları incelendiğinde, Bursa sanayisinin yalnızca küçülmediği, aynı zamanda sektörler arasında önemli bir ağırlık merkezi değişimi yaşadığı görülüyor.
Uzun yıllardır tekstil, makine ve otomotiv sektörleriyle anılan Bursa'da artık büyümenin lokomotifi otomotiv tedarik sanayisi olurken, tekstil sektörü küresel rekabet ve maliyet baskısı nedeniyle eski gücünü korumakta zorlanıyor. Makine sektöründe ise Çin faktörü negatif etkisini sürdürüyor. Araştırmada dikkat çeken bir başka unsur da firma sayısındaki gerilemenin tamamının olumsuz bir tabloyu yansıtmaması. Maysan Mando, Feka Otomotiv, TKG Otomotiv ve Yazaki Wiring Technologies Türkiye'nin İSO İkinci 500 listesinden çıkarak İSO 500'e yükselmesi, Bursa sanayisinin üst ligde temsil gücünü artırdı. Bu şirketler için yaşanan yükseliş, İSO İkinci 500'deki firma sayısını doğal olarak azalttı. Ancak buna rağmen Bursa'nın listedeki toplam temsilinin gerilemesi, kent sanayisinin yeni yatırımlarla yeterince beslenemediğini de gösteriyor.
Ekonomik göstergeler de bu tabloyu destekliyor. Üretimden satışların yüzde 6,9, net satışların yüzde 12,4, ihracatın ise yüzde 13,4 gerilemesi; yüksek finansman maliyetleri, Avrupa pazarındaki talep daralması ve ihracat siparişlerindeki yavaşlamanın Bursa sanayisi üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koyuyor. Özellikle AB’ye yüksek bağımlılığı bulunan sektörlerde sipariş hacmindeki daralma, birçok firmanın büyüme performansını sınırladı.
Buna karşın otomotiv tedarik sanayisi farklı bir hikâye yazıyor. Elektrikli araç dönüşümüne yönelik yatırımlar, küresel üreticilerin Türkiye'deki tedarik zincirini güçlendirmesi ve yüksek katma değerli üretime yönelen firmalar, Bursa'nın bu alandaki rekabet avantajını korumasını sağlıyor. Çelikform Gestamp, Formfleks Otomotiv ve Ermetal Otomotiv'in sıralamadaki güçlü yükselişleri bunun somut göstergeleri arasında yer alıyor.
Bursa'nın üretim kültürünün temel taşlarından biri olan tekstil sektöründe ise tablo daha farklı. Avrupa pazarındaki talep daralması, artan enerji ve işçilik maliyetleri, finansmana erişimde yaşanan sıkıntılar ve düşük maliyetli üretici ülkelerin rekabeti, sektörün büyüme ivmesini zayıflattı. Bir dönem İSO listelerinde üst sıralarda yer alan birçok tekstil firmasının gerilemesi, bu dönüşümün en belirgin göstergesi olarak öne çıkıyor.
Aslında ortaya çıkan tablo yalnızca Bursa'ya özgü değil. Dünya sanayisi emek yoğun üretimden teknoloji yoğun üretime doğru yönelirken, otomotiv, savunma, elektronik ve ileri malzeme teknolojileri daha fazla yatırım çekiyor. Bursa da bu dönüşümden payını alıyor. Kent, tekstildeki güçlü kimliğini tamamen kaybetmese de üretim ve ihracattaki ağırlık merkezini giderek otomotiv tedarik sanayisine kaydırıyor. Bu dönüşümün sürdürülebilir olabilmesi için yeni yatırımların artırılması gerekiyor.
Son yıllarda finansmana erişim maliyetlerinin yükselmesi, yatırım iştahını önemli ölçüde sınırlandırdı. Aynı zamanda Avrupa pazarındaki durgunluk, ihracatçı firmaların kapasite kullanım oranlarını da olumsuz etkiliyor. İSO İkinci 500 sonuçları gösteriyor ki Bursa sanayisi küçülen değil, yeniden şekillenen bir üretim yapısına doğru ilerliyor. Kent, otomotiv tedarik sanayisindeki güçlü konumunu korurken tekstil başta olmak üzere geleneksel sektörleri katma değerli üretime taşıyabilirse, Türkiye sanayisinin öncü şehirlerinden biri olmayı sürdürecektir. Aksi halde sektörler arasındaki dengesizlik, Bursa'nın üretim ve ihracat performansını uzun vadede olumsuz etkileyecektir.
