Yatırımcılar, gelir yaratmayan şirketleri bile yüksek değerlemelerle fonluyor. 25 yıl önce telekom ve veri merkezleri yatırımları modaydı; şimdi de AI altyapı harcamaları koptu gidiyor.
Bugünkü yapay zeka (AI) dalgasını 2000 yılındaki dot-com balonuna benzetenler arttı. İngiltere Merkez Bankası’ndan Google CEO’su Sundar Pichai’ye, OpenAI CEO’su Sam Altman’dan Amazon kurucusu Jeff Bezos’a kadar birçok isim ve kurum, sektörde aşırı değerlenme olduğuna dair farklı açıklamalar yapıyor.
Bundan 25 yıl önceki kriz, internet şirketlerine yönelik aşırı iyimserlik ve spekülatif yatırımların 1990’ların sonunda şişirdiği teknoloji hisselerinin 2000-2001 yıllarında çökmesiyle ortaya çıkmıştı. Gelir modeli zayıf, kâr üretmeyen ancak yüksek değerlemelere sahip birçok internet girişimi, yatırımcı güveninin sarsılmasıyla hızla çökmüştü. Teknoloji şirketlerinin hisselerinin işlem gördüğü Nasdaq'da endeks, kısa sürede büyük değer kaybetti, yüzlerce teknoloji şirketi battı veya küçülmek zorunda kaldı.
Yatırımcılar yine "geleceğe yatırım" yapma peşinde
Bugünkü psikoloji de o zamanı andırıyor. 2000'de internete ilişkin aşırı beklentiler oluşmuştu. Aynı bugünkü AI gibi o zaman da internetin dünyayı değiştireceğine kesin gözüyle bakılıyordu. O zaman da "internet stratejisi olmayan kaybeder" deniyordu. Bugün ise "Yapay zekayı operasyonlarına entegre edemeyen kaybedecek" deniliyor.
Bu nedenle ilgi büyük. Yatırımcılar, gelir yaratmayan şirketleri bile yüksek değerlemelerle fonluyor. 25 yıl önce telekom ve veri merkezleri yatırımları modaydı; şimdi de AI altyapı harcamaları koptu gidiyor. Yatırımcılar yine "geleceğe yatırım" yapma peşinde. Deutsche Bank'a göre bugün Amerikan ekonomisinin itici gücü AI oldu.
Dot.com krizinde birçok firma battı; altyapıyı sağlayan az sayıda şirket ayakta kaldı. Bugün de görünen o ki, Nvidia gibi altyapı sağlayıcıları bu işten para kazanıyor ama uygulama tarafındaki şirketlerin çoğu henüz bilançolarında kâr yüzü göremiyor. Sektör genelinde trilyon dolarları aşan altyapı harcamaları var ama geri dönüş aynı hızda gelmiyor.
Geçen hafta açıklanan güçlü Nvidia finansal sonuçları balon endişelerini bir miktar azalttı; ancak “balon var” diyenleri tam olarak ikna edebilmiş değil.
AI altyapısının olmazsa olmaz girdisini üreten Nvidia açısından durum iyi. Onun ürünlerine olan talep arzı aşmış durumda. Herkes daha fazla GPU istiyor ama bulamıyor. Bunun verdiği cesaretle Nvidia'nın CEO'su Jensen Huang, geçen hafta “Biz balon görmüyoruz" diyordu.
Umarız Huang haklıdır; onun dediği gibi henüz gelişiminin erken aşamalarında olan AI sektöründe gerçek bir balon yoktur. Eğer balon varsa ve de patlarsa, bunun yıkıcı etkisi sadece ABD'yle sınırlı kalmaz, dünyanın her tarafına yayılır. Bizim bile canımız sıkılır.
Yatırımcı davranışlarında ciddi bir “irrasyonalite” var
Geçen haftaki tartışmalar ve açıklamalardan çıkardığım izlenim şu: İnternet gibi yapay zekâ da devrim niteliğinde bir teknoloji. Ancak yatırımcı davranışlarında, Google CEO’sunun kibarca ifade ettiği gibi, ciddi bir “irrasyonalite” var. Yatırım iştahı, beklenen geri dönüşlerin çok ötesine geçmiş durumda. Kârlılıkla değil beklentilerle şişen bir aşırı değerleme ve görece düşük gelir söz konusu. Bu ikilinin olduğu yerlerde de genelde bir balon ihtimali söz konusu olur.
Mesele, bu balonun havasının zaman içerisinde düzenli düzeltmelerle alınabileceği mi, yoksa balonun bir gün aniden sert bir şekilde patlayacağı mıdır?
