Klasik şekilde ifade edersek asgari ücret maratonu haftaya başlayacak. Aslında ortada ne maraton gibi uzun bir koşu var, hatta ortada ne bir koşu var, ne de bir yarış...
Tek taraflı belirlenen bir ücretten söz edildiğini herkes biliyor. Ama her yıl olduğu gibi yine bir “asgari ücret belirlemecilik” oynanıyor!
Kararı işveren kesiminin görüşünü de alarak iktidar veriyor; belirlenen tutar görece yüksek ise açıklama genellikle çok önemli bir gelişmeymiş gibi yapılıyor, yok eğer düşük bir artış söz konusu ise bu kez “Aman pek duyulmasın” dercesine kısık sesle yapılan bir açıklamayla yetiniliyor.
Zaman zaman da Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenen tutara Cumhurbaşkanınca bir ek yapılarak asgari ücretlinin gönlü alınmaya çalışılıyor.
Her yılın sonuna doğru bunlar yaşanıyor. Bir yandan da asgari ücretin alım gücünün reel olarak arttığından söz edilir, yine ediliyor.
Peki asgari ücretli bu yıl enflasyona karşı kayba uğradı mı, uğradıysa ne kadar ve 2026’da nasıl bir tablo ortaya çıkacak, bugün ona bakalım.
49+36 bin!
Asgari ücretlinin enflasyona karşı olan kaybını en basit şekilde şöyle hesaplamak mümkün…
2025 yılında asgari ücret 22.104 lira olarak belirlendi ve bu ücret yıl boyunca sabit kaldı. Oysa fiyatlar her ay arttı. Örneğin bu yılın ocak ayındaki fiyat artışı yüzde 5,03 oldu. Asgari ücret ocak ayında 22.104 liraydı ama enflasyon kadar artsa 23.216 lira olacaktı. Dolayısıyla asgari ücretli yalnızca ocak ayında 1.112 lira kayba uğradı.
Her ayın TÜFE değişimine göre belirlenen fiyat artışı uygulandığında (aralık ayı artışını da yüzde 1 kabul edersek) yılın tümünde asgari ücretlinin 49.302 lira kayba uğradığı sonucuna varıyoruz.
TÜFE artışına duyulan güvensizliği bir kenara koyuyor ve bu artışı tam doğru kabul ediyorum, yine de böyle bir kayıp çıkıyor ortaya.
Asgari ücretlinin harcaması farklı
TÜİK’in enflasyon oranları Türkiye ortalamasını gösteriyor. Oysa toplumun en yoksul kesiminde yer alan asgari ücretlilerin harcama kalıbı, Türkiye ortalamasına göre çok farklı. En yoksul kesimler ağırlıkla barınma ve gıdaya çok daha fazla pay ayırmak durumunda.
Dolayısıyla asgari ücretlinin enflasyonu, genel orandan çok daha yüksek.
Bu açıdan değerlendirince 2025 yılı için ortalama enflasyona göre hesaplanan 49 bin liralık kaybın gerçekte çok daha fazla olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Kayıp 2026’da da sürecek
Bugünlerde adeta papatya falı açılıyor; asgari ücretin 2026 için ne oranda artırılacağı üzerinde kafa yoruluyor.
Ekonomi yönetimi bir yandan 2026 yılındaki artışların enflasyon hedefiyle uyumlu olacağını söylüyor; bir yandan da çalışan ve emeklinin enflasyona ezdirilmeyeceğini.
Bu ikisinden biri gerçekleşmeyecek demektir; çünkü ikisi bir arada olmaz.
2026’nın enflasyon hedefi yüzde 16, dolayısıyla asgari ücretin de bu oranda artırılması gerekir.
Ama yüzde 16’lık bir artış asgari ücretlinin enflasyona ezdirilmemesinden öte üstünden silindir geçmesi demek!
Dolayısıyla asgari ücret artışı çok muhtemeldir ki yüzde 25 ile yüzde 30 arasında olacak.
Peki diyelim yüzde 30 artış yapıldı ve asgari ücret 28.735 liraya çıktı.
2025’in kaybı telafi edilmiş olacak mı, hayır!
2025’in kaybının telafisi bir yana 2026’da kayıp oluşmayacak mı, oluşacak!
Enflasyon yüzde 20 olsa bile…
2026’nın resmi enflasyon hedefi yüzde 16 ama doğrusu bu orana inilebileceğine kimse inanmıyor. Ekonomi yönetimi bile yüzde 20’nin hemen altına inmeyi başarı olarak görüyor, bu yaklaşım sergileniyor.
Diyelim 2026 enflasyonu yüzde 20 oldu (yüzde 19,6), yani aylık artış yüzde 1,5. Aylık artışlar tabii ki eşit olmaz, örneğin ocak ayı artışı yüksek gelir ama varsayalım dağılım eşit ve yüzde 1,5.
Şu durumda yüzde 30 artışla 28.735 lira olarak belirlenecek asgari ücret daha ilk aydaki yüzde 1,5 enflasyon karşısında bile 431 lira kayba uğrayacak. Yılın tümündeki kayıp da 35.540 lirayı bulacak.
Bu hesabın aylık yüzde 1,5 enflasyona göre olduğuna bir kez daha dikkatinizi çekmek isterim.
2025’te oluşan 49 bin, 2026’da oluşacak en iyi ihtimalle 36 bin lira kayıp; toplam 85 bin lira.
Bu sayılar ortadayken nasıl hâlâ “Çalışanımızı enflasyona ezdirmedik” denilebiliyor, hayret etmemek mümkün değil.
