LEVENT AKBAY
Mega endüstriyel sanayi bölgelerinin meralarda kurulacağı ortaya çıktı. 16 Ocak 2026’da Resmi Gazete’de yayınlanarak ilan edilen karar ile Samsun-Mersin hattında; Aksaray, Amasya, Ankara, Eskişehir, Hatay, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde ve Yozgat illerinde, Türkiye’nin mevcut planlı üretim alanlarının yüzde 37’si büyüklüğünde bir alan sanayi üretimi için nitelik değiştirerek mera olmaktan çıkarılarak imara açılmış oldu.
Deprem riski düşük bölgelerde, lojistik ve enerji altyapısı güçlü, çevre dostu ve büyük ölçekli üretim tesisleri inşa etmeyi hedefleyen, OSB’lerden çok daha büyük olan bu alanlar, özel endüstri bölgesi statüsüyle yatırımcılara sunulacak. 13 ildeki 16 yatırım yerinin belirlenmesinde meraların tercih edilmesi bu bölgelerdeki meralarda yapılan hayvancılığın sona ermesi anlamına gelecek.
Büyük sosyoekonomik dönüşüm olacak
Organize sanayi bölgelerinden daha büyük ve daha nitelikli olacağı öngörülen yüzyılın en büyük altyapı hamlesi olarak görülen ve planlı sanayi alanlarını 160 bin hektardan 350 bin hektara çıkaracak olan sanayileşme atılımı gerçekleştiği alanlarda büyük sosyo ekonomik dönüşümü yol açacak.
OSB’lere göre ortalama 11 kat büyüklükte olacak mega endüstri bölgeleri bir yandan Anadolu’dan Marmara’ya göçü durdururken, fabrikaların mera alanlarına kurulacak olması nedeniyle bu alanlarda artık hayvancılık yapılması mümkün olmayacak.
Bir meslek olarak çobanlık sona ereceği gibi hayvanların doğrudan merada otlayarak organik kalmalarını içeren ve ‘otla beslenen’ (grass-fed) olarak tanımlanan organik hayvancılık türü de yok olacak.
Mega endüstri alanlarında yatırım ve üretim başladığında yayla ve mera vasfı ortadan kalkmış olacağı için doğal çevre dokusu tehdit altında olacak. Dokunun bozulmaması için dijital dönüşümün yanı sıra doğal hedef olan yeşil dönüşüme ağırlık verilecek özel çevre koruma programları geliştirilmesi gerekecek.
Dört ayrı aksta mega endüstriyel bölgeler kurulacak
Planlı sanayi üretim alanlarının büyüklüğünü 160 bin hektardan 350 bin hektara çıkaracak Sanayi Alanları Master Planı gereğince ilk aşamada Samsun ile Mersin arasındaki 13 ilde 16 ayrı bölgede kurulacak mega endüstri bölgeleri toplam 59 bin 400 hektar büyüklüğünde.
Sanayi Alanları Master Planının sonraki fazlarında Mersin-Şırnak, Sivas-Iğdır ve Trabzon-Şırnak hatlarında her biri 50’şer bin hektar civarında yeni yatırım alanları ilan edilecek. Yüzyılın altyapı projesi ile planlı üretim alanlarının toplam büyüklüğü 350 bin hektara çıkarılacak.
Sanayi yatırımlarına açılan mera alanları genellikle yerleşimden uzak bölgelerde yer alıyor. Bu arazilerin sanayi üretimine açılması için bölge altyapısının yanı sıra karayolları, demiryolları ve limanlarla entegre edilmesi için de altyapı yatırımları yapılması gerekiyor.
Mega Endüstriyel Bölge ilan edilmeye aday iller
Mersin Şırnak hattında mega endüstriyel bölge olmak üzere aday iller arasında Adana, Osmaniye, Kilis, Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin yer alıyor.
Sivas Iğdır hattında mega endüstriyel bölge adayları arasında ise Erzincan, Erzurum, Ağrı ve Kars illeri sıralanıyor.
Son hat olan Trabzon Şırnak arasında ise Gümüşhane, Bayburt, Bingöl, Diyarbakır, Batman, Muş, Bitlis, Siirt illeri sıralanıyor. Bu illerde de yatırım alanları olarak meraların tercih edilip edilmeyeceği, yatırım alanları ilan edildikten sonra netleşecek.
Zootekni uzmanlarına göre yeteri kadar yağış alınmaması nedeniyle Türkiye mera bakımından yetersiz. Bu nedenle yapılaşma tehdidi altındaki meraların korunması gerekiyor. 44 milyon hektardan 14-15 milyon hektara gerilediği tahmin edilen meraların bilinçli kullanımı da yapılamıyor. Erken otlatma, fazla hayvan otlatma yapılan yanlışlar arasında. Dönüşümlü otlatma ve merayı zayıflayınca tohumla destekleme ve mümkünsü sulama yapılması da gerekenler arasında.
Uzmanlara göre sanayinin ihtiyacı olduğu takdirde vasfı düşük tarım arazileri kullanılabilir. Temiz havası ve diğer bileşenleriyle doğal bir ekosistem olan meraları sadece ot kaynağı olarak görmemek gerekiyor. Buralardan beslenen hayvanlar organik olarak gelişim sağlıyor. Organik hayvancılık dünyada da bir trend olarak gelişiyor. Meralarda yetişen hayvanlar kalp sağlığı bakımından imkânlar sunuyorlar. Bu hayvanlar kolay kolay hastalanmıyor. Doğal yetişme ortamı içinde ilaç, kimyasal ve dolayısıyla kalıntı bulunmuyor.
Uzmanlara göre sanayinin gelişimi açısından doğru planlama yapmak, doğayla savaşan değil, doğayla uyumlu gelişme politikaları oluşturmak gerekli. Çünkü yanlış atılacak adımlarla yitirilecek toprağı geri getirmek mümkün olamıyor.
Yüzde 100 otla beslenme
Merada beslenmiş terimi, hayvanların yüzde 100 ot ile beslendiği tarım sistemlerini tanımlamak için kullanılıyor. Dünyanın dört bir yanında yapılan araştırmalar, otla beslenen hayvanların etinin, tahılla beslenen hayvanların etine göre iki ila dört kat daha fazla sağlıklı omega-3 yağ asidi içerdiğini gösteriyor. Otla beslenen hayvanların eti ve sütü ayrıca, tahıl bazlı diyetlerle beslenen hayvanların benzer ürünlerine göre üç ila beş kat daha fazla konjuge linoleik asit (CLA) içeriyor. Bilim insanları artık CLA’nın kansere karşı en güçlü savunma mekanizmalarından biri olabileceğine inanıyor. Araştırmalar ayrıca, otla beslenen hayvanların etinin, tahılla beslenen hayvanların etine göre daha yüksek oranda E vitamini içerdiğini gösteriyor. İnsanlarda, diyetteki doğal E vitamininin kalp hastalığı ve kanser riskinin azalmasıyla bağlantılı olduğu biliniyor. Bu çerçevede otla beslenmiş hayvanları tanımlayacak sertifikasyon sistemleri oluşturuluyor. Bu hayvanların ticaretleri farklı ve yüksek fiyatlardan yapılıyor.
Meralarda sanayileşme mevzuata uygun
4342 Sayılı Mera Kanunu’na göre meralarda sanayi tesisi kurmak mümkün. 2017 yılında yasada yapılan değişiklikle bu arazilerde endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri, organize sanayi bölgeleri ve serbest bölgeler kurulması mümkün hale getirildi.
Organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri gibi yatırımlar “zaruri olan haller” kapsamında değerlendirilerek, OSB Yer Seçim Komisyonu kararı ile süreç başlatılıyor.
Talebin ardından komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değişikliği yapılabiliyor. Bu süreçte tahsis amacı değiştirilecek alan önce Hazine adına tescil ediliyor. Ardından, mera vasfı kaldırılarak imar planı kapsamına alınıyor.
İL İL MEGA ENDÜSTRİ YATIRIM ALANLARI
Aksaray: 4620 hektar. Yenikent'in batısı; Yenikent merası, Sultan Hanı merası
Amasya: 263 hektar. İki parça. Alakadı, Yağmur ve Boğa merası
Ankara: 1519 hektar. İki parça. Haymana Türk Şerefli, Sincan Temelli Ücret meraları
Eskişehir: 3406 hektar. Kavuncu’nun kuzeyi. Doğray ile Yazır arası. Kavuncu yaylası. Mera ve bir bölümü ham toprak.
Hatay Hassa: 7121 hektar. Hassa , Yuvalı ve Ardıçlı'nın doğusunda. Narmanlı ham toprak, Ardıçlı merası, Naymanlı Merası, Bintaş ham toprak, Camız Kışlası leçelik ve ham toprak
Karaman Doğu: 7357 hektar. İki parça. Yeşildere’nin kuzeyi, Ağılönü’nün doğusu. Yeşildere merası, Ayranca, Dokuzyol merası, Taşkale merası, Hartopu Anıtı Kuzeyi, Dokuzyol batısı
Karaman Kuzey: 636 hektar. Kızık, Salur, Beydilli, Sazlıyaka, Canasan meraları
Kastamonu: 724 hektar. Ağlı Örencik ve Selmanlı, Seydiler Mancılık, Şalgam ve Çardak meraları
Kayseri: 1387. İki parça. Kocasinan Mahzemin merası
Kırşehir: 1076 hektar. İki parça. Merkez Göllü, Seyrek ile Çiçekdağı Hacıhasanlı ve Demirli Meralarından bölümler Alakadı, Yağmur ve Boğa meraları
Konya Akşehir: 1304 hektar. Dört ayrı parça. Tuzlukçu Köklüce meraları, Ilgın Argıthana, Akşehir Gözpınarı mera, Yogabaltık ham toprak
Konya Ereğli: 17200 hektar. Ereğli Belkaya, Zengen, Zengen Kızılyer, Zengen Serçeoğlu, Kutören Tatlar, Bor Çukurkaya Seyitömer, Kızılkaşsırtı, Tümen, Aratöre, Kule, Karaderesi, Bayat meraları, Niğde Altınhisar Merkez, Ulukışla meraları
Nevşehir: 2269 hektar. Üç parça. Avanos Çalış Orta, Avanos Paşalı, Akarca Fatih, Çalış Aşağı Sarıdağ, Üçkuyu meraları
Niğde Bor Güney: 5013 hektar. Niğde Bor Kızılca, Emen, Bentkavak, Seslikaya, Badak meraları
Niğde Bor Kuzey:2535 hektar. Niğde Bor Kayı, Büğdüz, Kayı Yolu Köfterlik, Başpınar meraları
Yozgat: 2608 hektar. Yerköy Aydıngün Yıldıztepe, Yukarı elma hacılı, Araplısırtı, İğdecik, Dayılı meraları.
