VEYSEL AĞDAR
Kurban Bayramı’na bir aydan az süre kala kurbanlık fiyatları hem tüketicinin hem de üreticinin en önemli gündem maddesi haline geldi. Asaleten ve vekâleten kurbanlık bedelleri peş peşe açıklanırken, büyükbaşta canlı kilogram fiyatı 500 liraya, karkas et fiyatı ise 1000 liraya dayandı. Büyükbaş kurbanlıkta 30-40 kilogram et veren 1 hissenin bedeli asaleten 35-40 bin lira bandına yükselirken, vekâleten kesimlerde yurt içi bedeller 17 bin liradan, yurt dışı bedeller ise 7 bin liradan başlıyor. Geçen yıl 340–380 lira aralığında olan canlı kurbanlık fiyatları bu yıl 450–500 lira bandına yükseldi, 550–600 lira olan karkas et fiyatı ise 950–1000 liraya çıktı. EKONOMİ’ye açıklamada bulunan adaklık ve kurbanlık hayvan satıcıları, maliyetlerdeki artışa paralel fiyatların da yükseldiğini, satışlarda ise geçen yıla göre düşüş yaşandığını ifade ettiler.
Baskül fiyatı 450–500 TL bandında
Yaklaşık 30 yıldır besicilik yapan Güven Hayvancılık sahibi Güven Oktay, kurbanlık piyasasında hem maliyetlerin hem de fiyatların ciddi şekilde arttığını söyledi. Büyükbaş kurbanlıkta baskül fiyatlarının 450–500 lira arasında değiştiğini belirten Oktay, karkas etin kilogramının 950-1000 lira seviyesine geldiğini, buna rağmen talebin zayıf olduğunu dile getirdi. “Geçen yıl kurban kesen birçok vatandaş bu yıl ‘maliyetler ağır geliyor’ diyerek kesim yapamayacağını söylüyor. Bizde de yaklaşık yüzde 10’luk satış kaybı var” dedi.
Yem, nakliye ve kiralar katlandı
Yem, nakliye ve yer kiralarındaki artışın maliyetleri doğrudan etkilediğini vurgulayan Oktay, “Yakıta zam geliyor, her kalemde maliyet yükseliyor. Bu işte hem üretici hem tüketici şikâyetçi ama çözüm yok. Geçen yıl 550-650 lira olan yem bugün 900-980 lira. 20 hayvanlık bir TIR’ın Kars’tan İstanbul’a nakliyesi 37 bin liradan 95-100 bin liraya çıktı. Geçen yıl 100 bin lira olan 20 hayvanlık çadır yerinin kirası bugün 200 bin liraya yükseldi” diye konuştu. Hayvancılıkta ciddi sermaye bağlandığını belirten Oktay, bir hayvanın 250–300 bin liraya mal olduğunu, kazanç sağlanamazsa bu işin sürdürülemeyeceğini söyledi.
Kurban kesiminde tercihlerinin değiştiğini ifade eden Oktay, vatandaşın artık zaman ve hijyen konularına daha fazla önem verdiğini belirterek, “Çadırda biraz daha ucuz oluyor ama insanlar zaman kaybetmek istemiyor. Evine daha erken dönmek, düzgün ve eşit parçalanmış et almak istiyor. Bu yüzden profesyonel kesim yerlerine yönelim arttı” diye konuştu.
Yemin çuvalı 1020 liraya çıktı
Antalya’da bulunan Odabaşı Besi Çiftliği’nin sahibi Zafer Özmen, kurbanlıklarının canlı kilosunu 470 liradan sattıklarını söyledi. Kurbanlıkları Kars ile Muş’tan getirdiklerini vurgulayan Özmen, “5 ay besiye çekiyoruz. Yıllık ortalama 120 kurbanlık satışımız var. Geçen yıl 470-500 lira olan yem çuvalı bu yıl 1020 liraya çıktı. Bir hayvanın aylık yem, çoban bakım maliyeti yaklaşık 30 bin lira. Bunun yanında veteriner ve ilaç giderleri de var. Sadece 120 hayvan için 5 ayda 350 bin lira aşı masrafı yaptık” diye konuştu. Piyasada 380 liraya kadar canlı kurbanlık satanların bulunduğunu ifade eden Özmen, “Dikkatli olun. Bu satıcılar ya sizi ya da kurbanlığını aldığı köylüyü dolandırıyor” uyarısında bulundu.
Entegre tesisler tercih ediliyor
Geçen yıla göre yem, çoban, kira ve hayvan alım maliyetlerinde yaklaşık yüzde 70’in üzerinde artış yaşandığını belirten Efe Besi Çiftliği’nin işletmecisi Recep Alan, girdi maliyetlerindeki artışın fiyatlara doğrudan yansıdığını söyledi. Yılda ortalama 150-170 adet büyükbaş kurbanlık sattıklarını söyleyen Alan, vatandaşların artık mahalle aralarında kurulan geçici hayvan pazarları yerine, kesim ve parçalama hizmetlerinin dahil olduğu besi çiftliklerini tercih ettiğini bu sistemin daha düzenli ve pratik bulunduğunu sözlerine ekledi.
Zincir marketlerde kurbanlık hisseler 20 bin liranın üzerinde
Ulusal zincir marketler kurbanlık satışlarına başladı. Marketlerde açıklanan fiyatlar, hisse bedellerinin 20 bin liranın üzerine çıktığını gösteriyor. CarrefourSA’da 20–24 kilogramlık büyükbaş kurbanlık hissesi 34 bin 95 lira olarak açıklanırken, 16–20 kilogramlık küçükbaş kurbanlık fiyatı 19 bin 950 lira seviyesinde. Migros’ta ise büyükbaş 1/7 hisse fiyatı 26 bin 950 lira olarak duyuruldu. Yaklaşık 12–16 kilogramlık küçükbaş Karaman koç fiyatı ise 15 bin 950 lira olarak satışa sunuldu.
Vekâlette 1 hisse 17 bin TL’den başlıyor
Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) bu yıl vekâletle kurban kesim bedelini yurt içinde 18 bin lira, yurt dışında 7 bin lira olarak açıkladı. Geçen yıl bu rakamlar 13 bin 500 TL ve 5 bin 450 TL idi. Türk Kızılay ise büyükbaş için yurt içi 17 bin 250 lira, yurt dışı 330 Euro; küçükbaş yurt dışı için 6 bin 350 lira bedel belirledi. Geçen yıl yurt içi 13 bin 250 TL, yurt dışı 5 bin 250 TL idi.
