ŞEBNEM TURHAN
Sıkı para politikası ile yükselen faizler ve reel değerli TL politikası yabancı para kredilere kullanabilen şirketlerin talebini arttırdı. Merkez Bankası geçen yıl mayıstan bu yana büyümesi hızlanan yabancı para kredilere aylık sınır getirirken bu yılın başında bu sınırı daha da sıkılaştırdı. Ancak yüzde 1,5’ten yüzde 1’e inen büyüme sınırı hem şirketlerin yabancı para kredi talebini hem de bankaların kredi verme iştahını kesmiş görünmüyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre 24 Ocak itibariyle bir ayda yabancı para kredi büyümesi yüzde 2,32 oldu ve 171 milyar doları aşarak 5 yılın zirvesine çıktı.
171.55 milyar dolar bakiyeye ulaşıldı
BDDK günlük verilerine göre 24 Ocak’ta yabancı para krediler 171 milyar 548 milyon dolara yükseldi. 4 Ocak’ta kredi büyüme sınırı yüzde 1,5’ten yüzde 1’e çekilmeden önceki son hafta 3 Ocak ile biten haftada yabancı para kredi bakiyesi 167 milyar 774 milyon dolar seviyesindeydi.
24 Ocak’tan 4 hafta önce yani bir aylık dönem öncesinde 27 Aralık 2024 haftasında yabancı para kredi bakiyesi de 167 milyar 692 milyon dolardı. Takip eden dört haftada sınır düşürülmesine rağmen yabancı para kredi büyümesi hız kesmedi. 171.55 milyar dolara çıkan yabancı para kredi bakiyesi aylık olarak yüzde 2,32 büyüme gösterdi. Bu büyüme hızı yüzde 1 olan Merkez Bankası kısıtının iki katından fazla artışa imza attı.
Kamu bankaları başı çekiyor
BDDK günlük verilerde banka gruplarına göre değişim yer almıyor. En son buna yönelik veri 17 Ocak ile biten hafta itibariyle bulunuyor. Bu da gösteriyor ki yabancı para kredide büyüme hızı en güçlü olan bankalar kamu mevduat bankaları oldu.
BDDK haftalık verilerine göre üç haftada kamu mevduat bankalarında yabancı para kredi büyümesi yüzde 1,72 olarak 58.9 milyar dolara yükseldi ve rekor seviyeye ulaştı. Yabancı mevduat bankalarında ise aynı dönemde sadece yüzde 0,14’lük kredi büyümesi yaşanırken 32.4 milyar dolar kredi bakiyesine ulaşıldı.
Yerli özel mevduat bankalarında ise yüzde 1,25’lik büyüme ile yabancı para kredi bakiyesi 41.35 milyar dolar ile 3 yılın zirvesine çıktı. Yabancı para kredi sadece şirketlerin kullanımında tüketiciler yabancı para cinsi kredi kullanamıyor.
Bu nedenle BDDK’nın günlük verilerinden yabancı para değişimi hesaplanabilirken TL cinsi kredi büyümesi hem ticari hem de tüketicileri kapsıyor. 24 Ocak ile itibariyle 27 Aralık 2024’e göre TL cinsi hem ticari hem de tüketici kredileri sadece yüzde 0,87 artarak 10 trilyon 127 milyar 980 milyon liraya yükseldi. Yabancı para kredilerdeki hız hem ticari hem de tüketici kredilerini içeren TL cinsi kredilerde yakalanamadı.
Yabancı para kredilerin payı 5 puan arttı
BDDK günlük verilerine göre 24 Ocak itibariyle yabancı para krediler toplam kredilerin yüzde 37,5’e yükseldi, 27 Aralık 2024 ile biten haftada ise toplam krediler içinde yabancı para kredilerin payı yüzde 36,85 seviyesinde bulunuyordu. Geçen yılın başında ise yabancı para kredilerin toplam krediler içindeki payı yüzde 32,6 idi. Böylece son bir yılda yabancı para kredilerin toplam krediler içindeki payı yaklaşık 5 puan gibi büyük bir artış gösterdi.
