Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulunun (PPK) 22 Ocak'taki toplantısıyla ilgili özet yayımlandı.
Özette, küresel ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin bir önceki PPK dönemine göre azalmaya devam ederken jeopolitik risklerin belirgin şekilde yükseldiği bildirildi.
Küresel büyüme tahminlerinde görülen sınırlı iyileşme eğiliminin mevcut PPK döneminde de sürdüğü vurgulanan özette, ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin azalmış olmasına karşın, artan korumacılık ve son dönem jeopolitik gelişmelerin büyüme görünümü üzerindeki aşağı yönlü riskleri canlı tuttuğu kaydedildi.
Bu çerçevede zayıf ve kırılgan görünümün devam edeceği, Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin 2025 yılında yüzde 2,1 arttığı, 2026 yılında ise yüzde 2,4 artacağının tahmin edildiği belirtilen özette, "Küresel talep görünümündeki görece zayıf seyir ve arz yönlü gelişmeler, ham petrol fiyatlarını baskılamaya devam ederken enerji emtia fiyatları, düşük seyrini korumaktadır. Diğer taraftan, endüstriyel ve değerli metal fiyatları kaynaklı olarak enerji dışı emtia fiyatları, artış eğilimini sürdürmüştür. Jeopolitik riskler, özellikle ham petrol ve değerli metal fiyatlarında artış olasılığını güçlendirmektedir." ifadelerine yer verildi.
Özette, enflasyon üzerindeki riskler küresel ölçekte geçerliliğini korurken merkez bankalarının bu riskleri gözeterek faiz indirimlerini sürdürdüğü belirtildi.
Son dönemde risk iştahındaki dalgalanmalara bağlı olarak, ülkeler bazında ayrışmakla birlikte, gelişmekte olan ülke hisse senedi piyasalarından portföy çıkışlarının gözlendiğine işaret edilen özette, küresel belirsizlikler ve jeopolitik gelişmelerin portföy hareketleri üzerindeki aşağı yönlü riskleri canlı tuttuğu belirtildi.
Kasım ayında perakende satış hacim endeksinde aylık bazda yüzde 1,5, çeyreklik bazda ise yüzde 3 artış gerçekleştiği ifade edilen özette, şunlar kaydedildi:
"Altın hariç perakende satışların çeyreklik artışı daha düşük olmuştur. Aynı dönemde ticaret satış hacim endeksi, aylık bazda yüzde 0,5 artmış, çeyreklik bazda ise toptan ticaretteki azalış kaynaklı olarak yüzde 0,4 gerilemiştir. Hizmet üretim endeksi, kasım ayında sınırlı artış kaydetmiştir. Çeyreklik bazda ise ikinci çeyrekte başlayan yatay seyrin yılın son çeyreğinde de devam ettiği görülmektedir. Kartla yapılan harcamalar, son çeyrekte artışını sürdürmüştür. Diğer yandan, kart kullanım oranında son yıllarda görülen artışın etkisi dışlandığında tüketim harcamalarının daha ılımlı gerçekleştiği değerlendirilmektedir. Beyaz eşya satışları kasım ayında düşmüş, otomobil satışları aralık ayında gerilemekle birlikte son çeyrekte artışını sürdürmüştür. İmalat sanayi firmalarına yönelik anket verileri, yılın son çeyreğinde kayıtlı iç piyasa siparişlerinde artışa işaret etmiştir. Özetle, son çeyreğe ilişkin göstergeler, talep koşullarının dezenflasyon sürecine verdiği desteğin azalmasına karşın sürdüğünü ima etmektedir."
Özette, tüketici fiyatlarının aralık ayında yüzde 0,89 oranında yükseldiği, yıllık enflasyonun 0,18 puan düşüşle yılı yüzde 30,89 seviyesinde tamamladığı bildirildi.
Yıllık tüketici enflasyonundaki gerilemeyi gıda dışında kalan gruplar sürüklerken, gıda grubunda yıllık enflasyonun yükseldiği aktarılan özette, "B endeksinin yıllık değişim oranı 0,51 puan düşerek yüzde 31,66 seviyesinde gerçekleşmiş, C endeksinin yıllık değişim oranı 0,57 puan azalışla yüzde 31,08 olmuştur." bilgisine yer verildi.
Özette, kasım ayına göre yıllık enflasyona katkıların temel mallar, enerji ve hizmet gruplarında sırasıyla 0,25, 0,12 ve 0,08 puan azalırken, gıda ve alkolsüz içecekler ile alkol tütün ve altın gruplarında sırasıyla 0,24 ve 0,03 puan arttığı kaydedilerek, mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışının bir önceki aya kıyasla 0,2 puan yükseldiği belirtildi.
Aralıkta gıda grubunun fiyat artışıyla öne çıkan ana grup olduğu ifade edilen özette, "Bu dönemde işlenmemiş gıda fiyatlarındaki artışta kırmızı et ve sebze fiyatlarındaki yükseliş rol oynarken, kırmızı et fiyatlarındaki artışın etkisi işlenmiş et ürünlerinde de hissedilmiştir. Hizmet grubunda kira aylık enflasyonundaki zayıflama devam etmiş, haberleşme hizmetleri enflasyonunda ise hızlanma izlenmiştir." değerlendirmesi yapıldı.
Özette, temel mal grubunda giyim ve ayakkabı fiyatları mevsimsel etkilerle gerilerken, dayanıklı tüketim mallarında aylık fiyat artışının yavaşladığına işaret edilerek, diğer temel mal enflasyonunun ise büyük ölçüde ilaç fiyatlarındaki gelişmelerinin etkisiyle yükseldiği, enerji fiyatlarının bu dönemde yatay seyrettiği bildirildi.
Özette, şu değerlendirmelere yer verildi:
"Enflasyonun ana eğilimi aralık ayında gerilemiştir. Mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyon B ve C göstergelerinde bir önceki aya kıyasla yatay seyretmiştir. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplarda belirgin bir değişiklik göstermemiştir. Diğer taraftan, TCMB bünyesinde takip edilen dağılım bazlı göstergeler aralık ayında enflasyonun ana eğiliminde gerilemeye işaret etmiştir. Tüm göstergeler bir arada değerlendirildiğinde, ana eğilim üç aylık ortalamalar bazında yüzde 1,9 seviyesine gerilemiştir."
"Kira enflasyonundaki gerileme eğilimi sürmektedir"
Özette, aralık ayı itibarıyla son 3 aylık dönemde mevsim etkilerinden arındırılmış ortalama fiyat artışının temel mallarda (yüzde 0,97) bir önceki aya kıyasla gerilerken, hizmet sektöründe (yüzde 2,88) yatay seyrettiği ifade edildi.
Hizmet sektöründe hakim olan fiyatlama davranışının önemli bir atalete ve şokların enflasyon üzerindeki etkilerinin uzun bir zamana yayılmasına neden olduğu ve hizmet enflasyonunun mallara göre yüksek seyrettiğine dikkat çekilen özette, "2025 yılında mal enflasyonu yüzde 25 olurken, hizmet enflasyonu yüzde 44 olarak gerçekleşmiştir. Aralık ayında kira enflasyonu aylık bazda yüzde 1,65 ile güç kaybetmeye devam etmiş ve yıllık bazda yüzde 61,61’e gerilemiştir." denildi.
Özette, lokanta-otel alt grubu fiyatlarındaki yükselişte (yüzde 1,51) yemek hizmetlerinin etkili olduğu, konaklama fiyatlarındaki düşüşün ise bu artışı sınırladığı belirtildi.
Haberleşme alt grubunda aylık fiyat artışının telefonla yapılan görüşme ve internet ücretlerindeki yükselişlerin etkisiyle yüzde 3,63 olarak gerçekleştiği ve son 4 aya kıyasla önemli ölçüde güçlendiği bildirilen özette, "Diğer taraftan, ulaştırma hizmetleri fiyatları hava yolu (yüzde eksi 32,95) ve şehirlerarası yolcu taşımacılığı (yüzde eksi 4,32) kaynaklı mevsimsel etkilerle yüzde 2,66 oranında gerilemiştir. Bu dönemde diğer hizmetler grubunda fiyat artış oranı yüzde 0,36 ile ılımlı seyretmiştir." ifadesi kullanıldı.
Özet, Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro verileri üzerinden takip edilen öncü göstergelerin, ocakta mevsimsel olarak yükselen sözleşme yenileme oranının etkisiyle aylık bazda kira enflasyonunun yükseleceğine işaret ettiği kaydedildi.
Nitekim mevsim etkilerinden arındırılmış öncü verilerin aylık kira enflasyonundaki yavaşlamanın devamını ima ettiği belirtilen özette, "Böylelikle kira enflasyonundaki gerileme eğilimi sürmektedir. Gerek PÖS mikro verilerinden elde edilen yeni ve yenilenen sözleşmelerde oluşan, gerekse konut değerleme raporları üzerinden takip edilen kira artış oranlarının TÜFE’deki mevcut yıllık kira enflasyonunun altında değerler aldığı ve gerilemeye devam ettiği izlenmektedir. Bununla birlikte kira enflasyonu deprem ve kentsel dönüşüm gibi arz yönlü unsurların da etkisiyle öngörülenden yüksek seyretmektedir." değerlendirmesi yer aldı.
Özette, şu ifadelere yer verildi:
"Yurt içi üretici fiyatları aralık ayında yüzde 0,75 artmış ve yıllık enflasyon yüzde 27,67 olmuştur. Bu dönemde enerji fiyatları (yüzde eksi 3,63) gerilerken, sermaye (yüzde 1,98) ve ara malları (yüzde 1,61) görece yüksek fiyat artışlarıyla öne çıkmıştır. Uluslararası emtia fiyatlarında enerji ve enerji dışı gruplardaki ayrışma devam etmektedir. Enerji dışı emtialar yukarı yönlü seyir izlerken, enerji fiyatları yavaşlamasını sürdürmüştür. Aralık ayında genel emtia fiyat endeksi, enerji ve tarım emtialarının etkisiyle bir miktar gerilerken, ocak ayında temelde endüstriyel metal emtia fiyatları kaynaklı yükselmiştir. Kasım ayında ılımlı seyreden altın fiyatları artışı ise jeopolitik gelişmelerin etkisiyle aralık ve ocak aylarında tekrar hızlanmıştır. FAO gıda fiyatları endeksi ise aralık ayında süt ürünleri ve et fiyatları öncülüğünde gerilemiştir. Aralık ayında ortalama 62,7 dolar civarında seyreden Brent ham petrol fiyatları, ocak ayının ilk iki haftası itibarıyla jeopolitik gelişmelerle ortalamada 64,5 dolar seviyesine yükselmiştir."
"Gıda fiyatlarındaki yüksek artışta sebze ve kırmızı et kalemleri önemli rol oynuyor"
Özette, Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi'nin aralık ayında tarihsel ortalamasının üzerinde gerçekleştiği belirtildi.
Küresel ve Çin'e yönelik konteyner endekslerinde kasımın ardından aralık ve ocak aylarında da artış izlendiğinin altı çizilen özette, "Döviz kuru sepeti, avro kurundaki gelişmelerle aralık ayında kasıma göre daha yüksek bir oranda artmıştır. Bu dönemde mevsimsel etkilerden arındırılmış imalat sanayi PMI verileri, hem girdi fiyatlarında hem de ürün fiyatlarında yükselişe işaret etmiştir." denildi.
Özette, enflasyon beklentilerinin gerileme eğilimini sürdürdüğü ifade edilerek, Piyasa Katılımcıları Anketi ocak ayı sonuçlarına göre, 2026 yıl sonu enflasyon beklentisinin 0,2 puan gerileyerek yüzde 23,2 seviyesinde ölçüldüğü, 2027 yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 17,8 düzeyinde gerçekleştiği bildirildi.
Gelecek 12 ay ve 24 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentilerinin sırasıyla 1,2 puan ve 0,5 puan aşağı yönlü güncellenerek yüzde 22,2 ve yüzde 16,9 olduğu belirtilen özette, 5 yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin ise 0,3 puan azalışla yüzde 11,1 düzeyinde ölçüldüğü aktarıldı.
"Dezenflasyon süreci açısından risk unsuru devam ediyor"
Özette, reel sektör beklentilerine bakıldığında, firmaların 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisinin, Ocak PPK toplantısı sırasında açıklanan son veri dönemi olan aralık ayında 0,9 puan azalarak yüzde 34,8 seviyesine gerilediği kaydedildi.
Aynı dönemde hane halkının 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentilerinin de 1,3 puan düşerek yüzde 50,9 seviyesinde seyrettiği ifade edilen özette, "Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları iyileşme işaretleri göstermekle birlikte dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam etmektedir." yorumu yer aldı.
Özette, "Öncü veriler ocak ayında aylık tüketici enflasyonunun gıda öncülüğünde arttığına, ana eğilimdeki artışın ise sınırlı olduğuna işaret etmektedir. Gıda fiyatlarındaki yüksek artışta sebze ve kırmızı et kalemleri önemli rol oynamaktadır. Özellikle bir önceki yılı düşüşle tamamlayan sebze fiyatları, dönemsel arz koşullarına da bağlı olarak belirgin şekilde yükselmektedir. Buna ek olarak, ilgili ayda tüketici fiyatları üzerinde iş gücü maliyet gelişmelerinin, yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri ile zamana bağlı fiyat belirleme ve geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi yüksek hizmet kalemleri öne çıkmaktadır." denildi.
Hizmet sektöründe sağlık, yeniden değerleme oranından etkilenen kalemler, ulaştırma, eğitim ve bakım-onarım gibi sektörlerin dikkat çektiği belirtilen özette, temel mal enflasyonunun ise görece ılımlı seyrettiği bildirildi.
Özette, enerji grubunda aylık bazda şebeke suyunda, akaryakıtta ve Son Kaynak Tedarik Tarifesiyle elektrikte fiyat artışı gerçekleşse de grup yıllık enflasyonunun gerilemesinin beklendiği ifade edilerek, "2026 yılı ocak ayında yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri geçmiş yıllara kıyasla daha ılımlı gerçekleşerek dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Bununla birlikte ocak ayı itibarıyla tüketici fiyat endeksi sepeti ve ağırlık yapısında gerçekleşecek değişimlerin etkileri yakından izlenecektir." değerlendirmesine yer verildi.
PPK'nın son toplantıda politika faizini yüzde 38’den yüzde 37’ye, Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 41’den yüzde 40’a, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 36,5’ten yüzde 35,5’e indirildiği anımsatılan özette, "Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir." denildi.
Adımların büyüklüğünün, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirildiği vurgulanan özette, şu değerlendirmeler yer aldı:
"Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makro ihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir. Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır."
