İMAM GÜNEŞ/İSTANBUL
Türkiye ihracatının finansman ayağında kilit rol üstlenen İhracatı Geliştirme AŞ (İGE), kefalet sistemini bir adım daha ileri taşımaya hazırlanıyor. Bugüne kadar nakdi kredilerde oluşturduğu kaldıraç mekanizmasıyla yüz milyarlarca liralık finansmanı ihracatçıya ulaştıran İGE, şimdi de gayri nakdi krediler için düğmeye bastı.
Teminat mektubu başta olmak üzere ihracatçının bankalarda yaşadığı darboğazı aşmayı hedefleyen bu yeni modelin özellikle KOBİ’ler için kritik bir eşik olacağı düşünülüyor. İGE’nin çalışmalarını EKONOMİ Gazetesi’ne anlatan İGE Genel Müdürü Fatih Tuğrul Topaç, İGE’nin önümüzdeki dönemde en kritik adımının gayri nakdi krediler olacağını vurgulayarak, “Teminat mektubu başta olmak üzere gayri nakdi krediler için ihracatçılardan yoğun talep var. Bunun için tamamen farklı bir altyapı gerekiyor. IT sistemimizi yeniledikten sonra hedefimiz mümkünse 2026’da bu sistemi devreye almak. Bu gerçekleşirse ihracatçılar için ciddi bir rahatlama olacak” diye konuştu.
13 bin ihracatçıya ulaştı
İGE’nin Mart 2022’den bu yana hızla büyüdüğünü söyleyen Topaç, bugüne kadar verilen kefaletlerin kredi karşılığının 232 milyar TL’ye ulaştığını açıkladı. Tazmin oranının ise son derece düşük olduğuna dikkat çeken Topaç, “36 kişilik bir ekiple krediye kefalet üretebiliyoruz. Bugüne kadar 35 binden fazla başvuru aldık. 232 milyar liralık kredi hacminde tazmin edilen tutar sadece 116 milyon TL. Bu da 10 binde 5 gibi çok düşük bir orana denk geliyor” dedi.
Türkiye’de yaklaşık 150 bin ihracatçı olduğunu belirten Topaç, “Bizim hedef kitlemiz 60-80 bin arası aktif ihracatçı. Bugüne kadar 13 bine ulaştık. Bu yıl ihracatçı sayımız yüzde 26 arttı, 2 bin 600 yeni firma sisteme girdi. Yıl sonunda en az 15 bin ihracatçıya ulaşmayı hedefliyoruz. Kefalet sağladığımız kredilerde de yüzde 30 büyüme hedefimiz var” diye konuştu.
Yeşil dönüşüm ve teknoloji yatırımlarının finansman ihtiyacının giderek arttığını vurgulayan Topaç, “EBRD başta olmak üzere uluslararası kuruluşlarla çalışıyoruz. Bankaların yeşil dönüşüm kredilerine kefalet veriyoruz. Bu bizim için memleket meselesi kadar stratejik” ifadelerini kullandı.
10 milyar TL ile 200 milyar TL’den fazla kredi gücü
İGE’nin elindeki 10 milyar TL’lik öz kaynağın bir kaldıraç mekanizmasıyla çok daha büyük bir finansman hacmine dönüştüğünü anlatan Topaç, risk paylaşımı esasına dayalı modeli şöyle özetledi: “Bankalara diyoruz ki 100 liralık bir kredi havuzunun 80 liralık riskini ben alıyorum, 20 lirası sende kalıyor. Ama o 80 liralık kısımda da tazmin oranı tüm havuzun yüzde 7’si. Yani 100 liralık bir havuzda maksimum 5,6 liralık bir kaynağa ihtiyacım var. Bu da bize yaklaşık 18-20 katlık bir kaldıraç sağlıyor. O yüzden İGE’deki 10 milyar lira, 200 milyar liranın üzerinde kredi üretme kapasitesi demek. Bu mekanizma bankalar için de cazip. Bugün bankacılık sektöründe takip oranları yüzde 2,5 seviyesinde. Bizim verdiğimiz tazmin oranı bunun çok üzerinde bir güvence sunuyor.”
Dış kaynaklı kredileri ihracata yönlendirmeyi amaçlıyor
İGE’nin en temel farkının, kaynağının ve ortaklık yapısının doğrudan ihracatçılara ait olması olduğunu vurgulayan Topaç, şirket sermayesinin yüzde 84’ünün ihracatçılara ait olduğuna dikkat çekti. İGE’nin kâr maksimizasyonu yerine ihracatın sürdürülebilir biçimde büyümesini hedefleyen bir yapı olarak çalıştığını dile getiren Topaç, “Doğru ihracatçıyı doğru zamanda desteklemeye çalışıyoruz. Hedefimiz ihracatı rakamsal olarak değil, nitelik olarak büyütmek. Gündemimizdeki Avrupa Yeşil Mutabakatı ve karbon düzenlemeleri nedeniyle uzun süredir hazırlık yapıyoruz ve bankaların yeşil dönüşüm kredilerine kefalet veriyoruz. EBRD başta olmak üzere uluslararası finans kuruluşlarıyla da temas halindeyiz. Amacımız, yeşil dönüşüm ve teknoloji yatırımlarına yönelik uzun vadeli ve uygun maliyetli döviz kaynaklarını Türkiye’ye çekmek ve bunları ihracatçılara İGE kefaletiyle ulaştırmak.”
■ İGE kefaletli yabancı para kredilere Merkez Bankası muafiyeti
İGE’nin son dönemdeki en kritik kazanımlarından biri, yabancı para kredilerinde Merkez Bankası tarafından tanınan özel düzenleme oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın para politikası çerçevesinde bankalara getirdiği en önemli sınırlamalardan biri, yabancı para kredi portföylerinin aylık yüzde 0,5’ten fazla büyüyememesi. Bu sınırlama, özellikle ihracatçıların döviz kredisine erişimini ciddi biçimde daraltırken, İGE kefaleti bu engelin fiilen aşılmasını sağladı. İGE Genel Müdürü Fatih Tuğrul Topaç, bu düzenlemenin ihracat finansmanında oyun değiştirici olduğunu belirterek şunları söyledi: "Merkez Bankamız, 'eğer bu kredi İGE’nin kefaletiyle veriliyorsa, ben bankaların yabancı para kredi büyüme sınırını bu krediler uygulamayacağım' dedi. Bu çok kıymetli bir adım. Çünkü hem bankalar portföy yönetimini rahat yapıyor hem de ihracatçı döviz krediye ulaşabiliyor."
