YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’nin hazır giyim ve konfeksiyon sektörü, 2025 yılı nisan ayı itibarıyla ihracat performansında zorlu bir tabloyla karşı karşıya. İhracat değeri Ocak-Nisan döneminde geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 düşerek 5,4 milyar dolara gerilerken, en büyük on ihracat pazarındaki sıralama kayıpları dikkat çekti. Türkiye için özel önem taşıyan ve dünya hazır giyim ithalatının yüzde 19’unu tek başına gerçekleştiren ABD’de Türkiye’nin sıralaması bir basamak gerileyerek 17’liğe düşerken, ülkenin toplam ithalatından aldığı pay da yüzde 1,2 seviyesinde kaldı. Benzer şekilde Avrupa’daki güçlü pazarlarda da geri çekilmeler yaşandı. Hollanda’da Türkiye’nin pazar sıralaması 3’ten 4’e düşerken, ihracat değeri yüzde 8,1 azaldı. İspanya ve İngiltere’de Türkiye yerini korusa da, sırasıyla yüzde 13,6 ve yüzde 4,7 oranındaki düşüşler kaydedildi. Polonya’da ise Türkiye’nin pazar payı yüzde 10,3 ile güçlü kalmasına rağmen, ihracat değeri yüzde 16,2 oranında geriledi. Öte yandan sektörde kapasite kullanım oranı yüzde 74 ile nisan 2021’dn bu yana en düşük seviyeye gerilerken, bu yılın iki ayında iştiham kaybı da 15 bini aştı.
Genel ihracat verilerine göre, Avrupa Birliği ülkelerine yapılan ihracat yüzde 5,9 oranında düşerken, eski Doğu Bloku ülkelerine yapılan satışlar yüzde 18,7 oranında azaldı. Öte yandan Kazakistan ve Irak gibi alternatif pazarlarda sıralama yükselişleri ve çift haneli artışlar dikkat çekti. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) tarafından hazırlanan rapora göre, Türkiye halen Almanya, İngiltere ve Polonya gibi pazarlarda ilk üçteki yerini koruyor. Ancak küresel rekabetin sertleştiği bu dönemde mevcut pozisyonların sürdürülebilirliği tehlikeye girmiş durumda. Bu yılın ocak-nisan döneminde Türkiye’nin en fala hazır giyim ihracatı yaptığı ülkelerden 5’inde ihracat artışı meydana gelirken 5’inde ise düştü. 4 aylık dönemde Almanya’ya yapılan ihracat yüzde 0,4 artışla 905 milyon dolara, ABD’ye yapılan ihracat yüzde 0,1 artışla 259 milyon dolara, İtalya’ya yapılan ihracat yüzde 2,6 artışla 200 milyon dolara, Irak’a yapılan ihracat yüzde 8,4 artışla 193 milyon dolara ve Kazakistan’a yapılan ihracat da yüzde 49,4 artışla 153 milyon dolara yükseldi. Sektör ihracatının yüzde 6 düştüğü aynı dönemde en büyük 10 pazardan Hollanda’ya yapılan ihracat yüzde 8,1 düşüşle 623 milyon dolara, İspanya’ya yapılan ihracat 13,6 düşüşle 522 milyon dolara, İngiltere’ye yapılan ihracat yüzde 4,7 düşüşle 429 milyon dolara, Fransa’ya yapılan ihracat yüzde 3,2 düşüşle 297 milyon dolara ve Polonya’ya yapılan ihracat da yüzde 16,2 düşüşle 173 milyon dolara geriledi.
Rusya’ya ihracat yüzde 366 arttı
Geride kalan dönemde henüz ilk 10 Pazar arasına giremese de Rusya’ya yapılan hazır giyim ihracatında dikkat çekici bir artış yaşandı. Ocak-nisan döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ülkeye yapılan ihracat yüzde 366 oranında artarak 18 milyon dolardan 84 milyon dolara yükseldi.
■ İki ayda bin 535 şirket kapandı, 14 bin 433 kişi işsiz kaldı
Hazır giyim sektöründe istihdam kaybı da devam ediyor. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından açıklanan istatistiklere göre geçen yılı 574 bin 684 kişilik istihdam ile kapatan sektörde çalışan sayısı bu yılın ilk iki ayında 560 bin 251’e düştü. Yani iki aylık dönemde 14 bin 433 kişi işsiz kaldı. Aynı dönemde sektörde faaliyet gösteren şirket sayısı ise bin 535 adet birden gerileyerek 39 bin 640’tan 38 bin 105’e düştü. Sektörde kapasite kullanım oranları da nisan ayında yüzde 74 ile Nisan 2021 yılından bu yana en düşük seviyeye geriledi.
■ Üretim üst üste 9 aydır düşüyor
Hazır giyim sektöründe önümüzdeki döneme dair göstergeler de negatife dönmüş durumda. İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Nisan ayına ilişkin Türkiye Sektörel PMI raporu, yılın ikinci çeyreğinin yeni siparişlerde genele yayılı bir ivme kaybının olduğunu gösteriyor. Rapora göre ekonomik ortam özellikle tekstil ve giyim imalatçıları açısından zorlayıcı olmaya devam ediyor. Nisan verileri, giyim sektöründe üretimin üst üste dokuzuncu ay zayıfladığına işaret etti. Söz konusu zayıflama, yıl başından bu yana en yüksek oranda gerçekleşti. Yeni siparişler de belirgin bir şekilde azaldı; ancak yeni ihracat sipariş hacmindeki düşüş geçen yılın Ağustos ayından bu yana en düşük oranda kaydedildi. Üretimdeki tabloya paralel olarak, firmalar istihdamı son beş ayın en yüksek oranında azalttı. Buna rağmen, birikmiş işler belirgin bir düşüş kaydetti.
