HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
ABD ile İran arasında başlayan savaşın petrol fiyatlarını artırmasıyla birlikte iç piyasada akaryakıt fiyatları yaşanan artışı önlemek amacıyla vergide otomatik artışı öngören eşel mobil sisteminden dönemsel olarak vaz geçilmişti. Bu durum akaryakıt ürünleri ÖTV tahsilatlarına da yansıdı. Geçen yıl Ocak-Temmuz döneminde 273 milyar liralık ÖTV tahsilatı yapılırken, bu yıl aynı dönemde tahsil yüzde 34.4 azalarak 179 milyar liraya geriledi.
Enflasyon ve zamlara rağmen geçen yılın çok altında Bu kaleme aylık 50 milyar liralık tahsilatla başlanırken, tahsilat miktarı Nisan’da 6.8, Mayıs’ta 4.4, Mayıs’ta 7.4 milyar liraya kadar geriledi. 2018 ve 2022 yıllarında yaşanan küresel gelişmelerle birlikte akaryakıt maliyetlerindeki artışın bir kısmının ÖTV’ den karşılanmasını öngören eşel mobil sistemi, bu yıl yeniden devreye alınınca, Maliye’nin ÖTV gelirleri kalemi de olumsuz etkilendi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın genel bütçe gerçekleşmeleri verilerine göre, geçen yıldan bu yana akaryakıt fiyatı neredeyse iki katına çıkmasına rağmen, eşel mobil sisteminin de etkisiyle bu kalemdeki vergi gelirleri çok düştü. Geçen yıl Ocak ayında 45 lira civarında olan mazot aynı yen Temmuz ayında 50-55 lira aralığına yükselmişti. Bu yıl ise 80 liranın üzerine çıkmış durumda. Ancak fiyat artışına rağmen tahsil edilen ÖTV tutarı özellikle yılın ikinci çeyreğinden itibaren çok geriledi.
Akaryakıt ÖTV geliri, Ocak ve Şubat aylarında yüzde 26-33 artış ile enflasyona yakın bir performansa ulaşan gelirlerdeki artış oranı Mart’ta yüzde 11.5’e geriledi ve 32 milyar 512 milyon liradan, 36 milyar 272 milyon liraya çıktı. Bu tarihten itibaren eşel mobil sisteminin de etkisiyle Nisan ayında yüzde 81.1 azalan ÖTV geliri 6 milyar 859 milyon liraya düştü. Mayıs ayında da azalış yüzde 89.3 oldu ve gelir 4 milyar 432 milyon lira ile yılın en düşük seviyesini gördü. Haziran’da yüzde 82.6 azalarak 7 milyar 528 milyon liraya gerileyen ÖTV geliri, Temmuz’da ise yüzde 35.4’lük azalışla 30 milyar 658 milyon liraya düştü.
Vazgeçiş sonrası ilk zam pompa fiyatına yansıdı
Akaryakıtta eşel mobil sistemi 31 Temmuz tarihine kadar artışın yaklaşık yüzde 50’sinin fiyatlara yansımasına yol açmıştı. 1 Ağustos’tan başlamak üzere Eylül sonuna kadar destek oranı yüzde 25’e düşürüldü. Motorin için çıkarılan özel düzenlemeyle Eylül ayından itibaren, yılbaşına kadar her ay otomatik 3 liralık bir ÖTV artışı başlatıldı. Nitekim bunun ilk uygulaması dünden itibaren geçerli olmak üzere pompa fiyatlarına yansıdı. ÖTV’den alınan KDV ile birlikte mazotta pompa fiyatı 3.6 lira artırıldı.
