Aysel YÜCEL
Türkiye’nin limanlarında elleçlenen yük miktarı geçen ay yüzde 6,6 azalarak 43 milyon 309 bin ton olarak gerçekleşti. Limanlarda elleçlenen yük miktarı azalsa da daralma oranı şubat ayının gerisinde kaldı. Daralmanın hız kesmesinde en büyük etken ithalat yükündeki artış oldu.
Ocak 2023’te geçen yılın aynı dönemine göre toplam yükte yüzde 5,4 oranında daralma olmuştu. 6 Şubat’ta yaşanan ve büyük kayıplara yol açan Kahramanmaraşlı merkezli depremin etkisiyle şubat ayında daralma hızlandı. Şubat ayında Türkiye’nin limanlarında elleçlenen yük miktarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10.9 olarak gerçekleşti. Mart ayında ise yıllık bazda daralma oranı yüzde 6.6^olarak gerçekleşti.
Türkiye’nin limanlarında elleçlenen yük miktarı martta ise yüzde 6,6 azalarak 43 milyon 309 bin ton olarak gerçekleşti. Böylece Ocak-Mart döneminde toplam yükse daralma yüzde 7,5 olarak gerçekleşti. EKONOMİ gazetesine konuşan Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Başkanı Aydın Erdemir, “Limanlarımızda özellikle şubat ayında hızlanan daralma eğilimi mart ayında bir nebze durdu. Ocakmart aylarının toplamında dış ticarette yüzde 19,4 oranda daralan ihracata karşın artan ithalat nedeniyle ithalata konu yükler negatif eğilimini kırarak pozitife geldi. Limanlarımızdaki ocak ve şubat aylarındaki daralmanın hız kesmesinde artan ithalat yüklerinin payı bulunuyor” dedi.
Toplam yükte yük gruplarına göre elleçleme rakamlarına bakıldığında, dökme sıvı yükler hariç tüm yüklerdeki küçülmenin devam ettiği görülüyor. Erdemir, “Özellikle ham petrol, petrol ürünleri ve LNG gibi yüklerdeki artışlar sıvı yüklerdeki artışı sağlayan önemli yük kalemleri oldu. Özellikle 2022 yılının aynı dönemine göre LNG dahil gaz taşımaları ve ithalatında yüzde 7 oranında arttı” dedi.
“En kötüsü geride kaldı”
Aydın Erdemir, ithalat dışındaki diğer yük rejimlerindeki daralmaya dikkat çekerek, kayıpların sürmesine rağmen en kötü günlerin geride kaldığına işaret etti. Erdemir, “İthalatta ocak ve mart aylarında büyüme yaşanırken ihracat, kabotaj ve transitte her üç ayda da daralmaların devam etti. Erdemir, “Fakat ihracat, kabotaj ve transitte yaşanan daralmaların etkisini biraz olsun yitirerek yeniden büyüme eğilimine girdiği en azından daralmanın oranlarında pozitif yönde bir gelişme olduğu görülüyor. Bu verilere baktığımızda depremin etkisiyle şubat ayının Türk limanları açısından en dip seviye olduğu, bundan sonraki aylarda büyüme eğilimiyle birlikte limanlarımızdaki yük artışlarının devam edeceği söylenebilir” açıklamasını yaptı.
Aydın Erdemir, gelecek aylara yönelik beklentilerini açıklayarak, “Yılın kalan dönemi açısından bakarsak, ithalatın giderek büyümeye devam edeceği, ihracat, kabotaj ve transitte ise pozitife geçiş sürecinin üçüncü çeyrek döneme kalacağı, böylelikle tahminen 2023 yılı sonunda toplam yükte 2022 yılı rakamlarına ulaşılacağı veya bir miktar üzerine çıkılabileceği beklenebilir. Bu arada dış ticarettin neredeyse %10’unu gerçekleştiren ve depremden etkilenen illerimizdeki sanayi üretiminin ve ticaretin normalleşme hızı da limanlarımızdaki bu gelişmelere direkt etki ediyor” diye konuştu.
Konteyner, yılı ilk kez daralma ile kapatacak”
Ocak 2023’te konteynerde yüzde 10,6 olan daralma şubatta hızlanmış ve yüzde 16,5 olarak gerçekleşmişti. İlk iki ayda yüzde 13,2 daralan konteyner elleçleme oranı, Ocak-Mart aylarının toplamında ise yüzde 10,85 seviyesinde kaldı. Türklim Başkanı Aydın ermedir, “Konteynerde rejimlere göre elleçlemeyi gösteren verilere baktığımızda, şubat ayında zirve yapan daralma eğiliminin mart ayında düştüğü ya da yeniden olumluya döndüğü görülüyor. Karadeniz’deki Rusya-Ukrayna çatışması devam ettikçe bu gerilimden en fazla etkilenenin ise transit konteyner taşımalarının olduğu net bir şekilde görüldüğünden özellikle Ocak-Mart ayları toplamında transitteki daralma yüzde 31 seviyesine ulaştı. Bundan sonraki süreçte transit hariç daralmanın daha düşük oranlarda devam edeceğini, fakat 2023 yılının kalan döneminde konteynerdeki elleçlemenin maalesef 2022 yılının altında kalacağı, böylelikle çok uzun yıllardan sonra konteynerde elleçleme rakamların negatif büyüme olarak sonuçlanacağı bekleniyor” açıklamasını yaptı.
Kurvaziyer hızlı yükseldi
Türklim Başkanı Aydın Erdemir, kruvaziyer sektörünün ilk çeyrek performansını değerlendirdi. Erdemir,“ 2023 yılının Ocak-Mart dönemindeki kruvaziyer gemi adedi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 282 oranında artarak 42 gemiye ulaştı. 2022 yılıyla karşılaştırıldığında Ocak-Mart döneminde kruvaziyer ile gelen yolcu sayısı yüzde 1.348 oranında artarak 34 bin 112’ye ulaştı” dedi. 2022 yılında gelen yolcunun yüzde 62’si Kuşadası’na ve yüzde 36’sı İstanbul, Galataport’a gelirken, 2023 yılında toplam yolcunun yüzde 31’i Galataport’a, yüzde 58’si ise Kuşadası’na geldi. 2023 yılında geçen yıldan farklı olarak Çanakkale (%4,74), Çeşme (%4,40) ve Trabzon’a da (%1,47) yolcu geldi.
