Ali ŞAHİN – Esra ÖZARFAT
Bursa Büyükşehir Belediyesi, Garanti BBVA ana sponsorluğunda, EKONOMİ Gazetesi ve Burcu Başar İletişim iş birliğinde düzenlenen Bursa İstihdam Zirvesi’nde Türkiye’nin kanayan yarası haline gelen istihdam sorunu masaya yatırıldı. Atatürk Kongre Kültür Merkezi’nde düzenlenen Bursa İstihdam Zirvesi, ‘Yerel Yönetimlerin İstihdama Katkısı’, ‘Sanayide Mesleki Eğitim ve İstihdam’ ile ‘İş Dünyasında Kadın İstihdamı’ olmak üzere 3 oturumdan oluştu. Zirvenin açılışına Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, ilçe belediye başkanları, Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ferudun Yılmaz, İşkur İl Müdürü Feyzullah Eren Türkmen, İl Milli Eğitim Müdürü Dr. Ahmet Alireisoğlu, ticaret odaları, sanayi bölgeleri temsilcileri, öğretmenler ve meslek lisesi öğrencileri katıldı. Açılış konuşmasını yapan EKONOMİ Gazetesi Bölgeler Koordinatörü Ömer Faruk Çiftçi, “Bir tarafta iş dünyası istihdam edecek eleman bulamıyor. Diğer yanda gençlerimiz işsiz. İş bulamıyor ya da iş beğenmiyor. Gençlerimizin önceliği kamuda istihdam edilmek. Bu noktada özellikle yerel yönetimler büyük baskı altına alınıyor. Diğer yandan işgücü açığı bu denli büyük iken kadın çalışanlarımızın sayısı hayli düşük. Kadınlarımızı iş hayatına dahil etmekte zorlanıyoruz. Bugün kamu ve özel sektör temsilcilerini bir araya getirerek ‘istihdamı’ tüm yönleriyle ele alacağız” dedi.
“En önemli husus mesleki eğitimdir”
Açılışta söz alan Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ferudun Yılmaz, Bursa Uludağ Ünversitesi’nin 71 bin öğrencisi, 15 fakülte ve 15 meslek yüksekokulunda istihdam havuzuna nitelikli beşeri sermaye kazandırma gayreti gösteren araştırma üniversitelerinden biri olduğunu belirterek, verilen nitelikli eğitim sayesinde Türkiye ekonomisinin kalıcı şekilde büyümesine katkı sağladıklarını dile getirdi. Açılışta konuşan Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, insan kaynağının toplumsal ve ekonomik hedefl ere uygun yetiştirilmesinin önemine vurgu yaparak “Üzerinde durmamız gereken en önemli husus hiç kuşkusuz mesleki eğitim olmalıdır. Nitelikli, donanımlı, sektörün ihtiyaçlarına cevap verecek düzeyde kişileri yetiştirmek ve sahaya sürmek mecburiyetindeyiz” dedi. Vali Demirtaş, mesleki eğitimin orta öğretim içindeki payının Türkiye genelinde yüzde 35 iken Bursa’da 41 olduğunu, meslek liselerindeki öğrenci sayılarının son 3 yılda arttığını, mesleki eğitim merkezleri dahil edildiğinde oranın yüzde 54’ü aştığını, birçok okul için mevcut kontenjan kapasitesinin üstünde talep olduğunu söyledi.
Yerel yönetimlerden istihdama destek
EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ’ın moderatörlüğünü yaptığı ilk oturumda konuşan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş; kadın istihdamından gençlerin kariyer planlamasına, meslek lisesi ve üniversite öğrencilerine burslardan kırsal kalkınmaya kadar pek çok alanda istihdama yönelik projeler hayata geçirdiklerini ifade etti. Aktaş, “Uzay, havacılık ve yüksek teknolojiyi konuşuyoruz. Gençler bu süreci doğru okumalı ve ona göre kariyer planlaması yapmalı. Yapay zeka, çevresel danışmanlık, bioteknoloji uzmanlığı gibi yeni ihtiyaçlar doğuyor. Değişim kaçınılmaz ve bizim bu değişime ayak uydurmamız gerek” diye konuştu. Kadın istihdamına yönelik olarak üreten kadın kooperatifl erine önemli destekler sağladıklarını ifade eden Başkan Aktaş, 2 yıl önce kurulan BURSKOOP ile 5 bin meslek lisesi ve 5 bin üniversite öğrencisine burs verdiklerini, Bursa İstihdam ve Kariyer Ofisi ile gençlerin doğru kariyer planlaması yapmalarına destek olduklarını anlattı.
“Mobilya sektöründe kadın istihdamını artıracağız”
İnegöl’de işsizlik sorunu bulunmadığına vurgu yapan İnegöl Belediye Başkanı Alper Taban da belirli meslek gruplarında olan insanların ilgili işlerle buluşamadığını tespit ederek İstihdam Ofisi kurduklarını, bugüne kadar 3 bin 500 kayıt aldıklarını dile getirdi. Meslek kurslarının kapsamını ihtiyaçlara yönelik geliştirdiklerini ifade eden Taban, özellikle mobilya sektörüne yönelik kadın istihdamını artıran çalışmalar yürüttüklerini bildirdi. Taban, “Dünya uzmanlaşıyor. Bizim de asli işimiz insanlara iş bulmaktan öte bu işi yöneten kurumlara katkı vermek olabilir. İstihdama aracılık yaparak katkı sağlıyoruz. Önümüzdeki süreçte gençlerin kariyer planlarında onlara destek olmayı, ailelerin meslek liselerine bakış açılarını değiştirmeye yönelik farkındalık çalışmaları yürütmeyi planlıyoruz” diye konuştu.
“Gençleri eğiterek, melek yatırımcılarla buluşturacağız”
En fazla sanayi bölgesine sahip olan ilçe olarak öne çıktıklarına dikkati çeken Nilüfer Belediye Başkanı Turgay Erdem ise girişimciliği desteklemeye odaklanacaklarını vurguladı. Bugüne kadar belediyeye 195 binin üzerinde iş talebi aldıklarını belirten Erdem, 2 bin kişinin işe yerleştirildiğini söyledi. Kurdukları Sosyal Girişimcilik Merkezi’nde gençlere rehberlik eğitimleri verdiklerini, fon bulmalarında yardımcı olduklarını anlatan Turgay Erdem, “BUSİAD ile beraber bir merkez oluşturacağız. Gençlere eğitimler vererek, onları iş insanlarıyla bir araya getirerek melek yatırımcılarla buluşturacağız” bilgisini verdi.
“Çocuk konfeksiyonuna yönelik eğitim veriyoruz”
Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz, belediye bünyesinde kurulan İstihdam Ofisi’nde İŞKUR ve BTSO ile çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Bebe ve çocuk konfeksiyonu sektörünün nabzının attığı Vişne Ticaret Bölgesi’nde sektörü destekleyecek eğitimler vererek yönlendirmeler yaptıklarını anlatan Yılmaz, kadın kooperatifl erini de destekleyerek kadınların ekonomiye katılımını sağladıklarını, ayrıca dezavantajlı gruplara da mesleki eğitimler verdiklerini, yakın zamanda da Uyumayan Teknoloji Merkezleri de kuracaklarını anlattı.
Sanayici, eleman ihtiyacını kendi çözüyor
Ekonomi Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar’ın moderatörlüğünü yaptığı ikinci oturumda söz alan UİB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Ayşe Mehtap Ekinci, Uludağ İhracatçı Birlikleri (UİB) tarafından kurulan OİB Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin örnek bir ekosistem kurduğuna işaret etti. Ekinci, bugüne kadar 2 bine yakın mezun verdiklerini, mezunların yüzde 30’unun kendi alanında istihdam edildiğini, yüzde 40’ının ise lisans ve önlisans programlarına yerleştiğini anlattı. Çocukların okul seçimi ve ailelerin yönlendirmesinin yanı sıra ortaokul döneminde rehber öğretmenlerin yönlendirmelerinin de büyük önem taşıdığının altını çizen Ekinci, teknolojiyi yakından takip eden ve mühendis adayları yetiştiren bir okul olduklarını, iş dünyasıyla birlikte hareket ettiklerini aktardı.
“Her yıl 50 öğrenciye koçluk yapıyoruz”
Borçelik BTA&Kalite Yönetim Sistemleri Müdürü Emre Bülbül de ağır sanayi, yassı çelik alanlarında ihtiyaç duydukları iş gücünü Gemlik’teki üç okuldan sağladıklarını söyledi. Bünyelerindeki Borçelik Teknik Akademi’yi dışarıya açarak hem sektöre hem de kendilerine nitelikli iş gücü sağlamak için eğitimler ve sertifikalar verdiklerini kaydetti. Bülbül, her yıl yaklaşık 50 öğrenciye koçluk hizmeti, staj ve istihdam olanağı sağladıklarını belirterek, bu sayıyı artırmayı planladıklarını bildirdi.
“Maalesef nitelikli eleman hiç bulamıyoruz”
“Sanayiciler olarak ara eleman ya da nitelikli eleman arayışından yıllar önce vazgeçtik” diyen Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi (NOSAB) Başkanı Erol Gülmez, 18 yaşını doldurmuş, 65 yaşını aşmamış, çalışma isteği olan herkesle çalışabileceklerini söyledi. Gülmez, “Maalesef nitelikli eleman hiç bulamıyoruz. Ama eleman alıp yetiştirerek bu sorunu kendimiz çözebiliyoruz. Eğitim planlaması şahısların işi değil. Kişilerin keyfiyetine ve öngörüsüne bırakılamaz. Devletin eğitimi planlaması gerekiyor. Bizim hiçbir iş kolumuzda planlama olamadığı için bu sorunu konuşuyoruz” şeklinde konuştu. OSB’lerde meslek liselerinin açılmasının sorunun şiddetini azaltacağını öne süren Erol Gülmez, bölge olarak bir meslek lisesi kurmayı planladıklarını duyurdu.
“İstihdamın üzerinde kara bulutlar dolaşıyor”
Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi Sanayici İş İnsanları Derneği (DOSABSİAD) Başkanı Nilüfer Çevikel de bölgelerindeki BUTGEM, BUTEKOM, MESYEB gibi kuruluşlarının önemine vurgu yaparak, sanayinin ihtiyacı doğrultusunda yönlendirmeler ve eğitimler verildiğini anlattı. Bursa’nın vizyoner sanayicilere sahip şanslı bir kent olduğunun altını çizen Çevikel, gençlere de şu tavsiyelerde bulundu: “İstihdamın üzerinde kara bulutlar dolaşıyor. Her şey toz pembe değil. Avrupa ülkelerinde de benzer sorunların yaşandığını biliyoruz. Gençler değişimleri ve boşlukları görerek pozisyon almalı. Markalaşma, pazarlama, teknoloji konusunda kendilerini geliştirmeli, kabiliyetlerine uygun mesleklere yönelmeli.”
“Sanayiciler meslek liselerine yaklaşmalı”
İğrek Makine Yönetim Kurulu Başkanı Orhan İğrek ise meslek liselerinin sanayiye entegre olması gerektiğine vurgu yaparak, “Sanayiciler meslek liselerine yaklaşmalı, meslek liseleri de sanayilerimize öğretmenleriyle birlikte gelmeli. Bizim fabrikamızda meslek lisesi kökenli olan ve bugün savunma sanayine yapılan üretimlerde etkin olan gençlerimiz var. 16 yaşında meslek lisesindeyken bize staja gelen bir kızımız var. Bugün milli muharebe uçağı üretiminde kullanılan makinanın tüm kumanda panosunda ve kablolaştırılmasında var. Biz fabrikalarımızı eğitim merkezi olarak tasarladık. Meslek liselerinden 30 talebemiz var ama üniversite öğrencilerinin ilgisini göremiyoruz. Önümüzdeki süreçte Mustafakemalpaşa’da kuracağımız okulda 100 talebeyi yatılı olarak eğitime alacağız. 100 öğrencinin 30’u bizde kalsa gerisi Anadolu’ya gitse bizim için kazançtır” dedi.
“İhtiyaç duyulacak mesleklere gençleri hazırlıyoruz”
Coşkunöz Eğitim Vakfı’nın 1988 yılında vizyoner bir yaklaşımla Kemal Coşkunöz tarafından kurulduğunu hatırlatan Program Kısım Müdürü Vesile Bahtiyar, kamu yararına çalışan bir vakıf oldukları için kapılarının herkese açık olduğunu vurguladı. Meslek eğitimlerinin yanı sıra üniversite öğrencilerine eklemeli imalat, veri bilimi gibi farklı alanlarda da eğitim vererek yakın gelecekte ihtiyaç duyulacak mesleklere gençleri hazırladıklarını kaydetti. Gençlere çağrıda bulunan Bahtiyar, programlara başvurarak eğitimlerden yararlanmalarını istedi. Vesile bahtiyar, öğrencilerin yanı sıra STK’larla yaptıkları işbirlikleriyle sektör profesyonellerine de eğitimler verdiklerini dile getirdi.
Tam eşitlik için 131 yıl gerekiyor
EKONOMİ Gazetesi Yayın Kurulu Başkanı Şeref Oğuz’un moderatörlüğünü yaptığı son oturumda ise İş Dünyasında Kadın İstihdamı konuşuldu. Oturumda konuşan Garanti BBVA Kariyer ve Yetenek Yönetimi Yöneticisi Alev Doğan Öztoprak, kadın istihdam oranının yüzde 56, üst ve orta düzey yönetici oranının ise yüzde 40 olduğunu açıkladı. Kadın istihdamını artırmak için çalışmalar yürüttüklerini belirten Öztoprak, kadınların çalışma hayatından en fazla uzaklaştığı dönemin doğum ve doğum sonrası dönem olduğuna dikkati çekti. Bu noktada esnek çalışma modellerinin önemine vurgu yapan Alev Doğan Öztoprak, kreş, okul öncesi bakım, lokasyon ve hizmetin fiyat açısından ulaşılabilir olması gerektiğini belirterek, erkeğin de sorumluluk aldığı ve dengenin sağlandığı bir yapının kurulması halinde kadın istihdamının artacağını ifade etti. Verdikleri eşitlik ve farkındalık eğitimlerinden de söz eden Öztoprak, teknoloji ekipleriyle üniversitelerde yazılımcı kadın sayısının artmasına yönelik çalışmalar yaptıklarını, ayrıca ‘Hesabını Bilen Kadınlar’ programıyla finansal okur yazarlık hizmeti verdiklerini de anlattı.
“Kadınların üretime katılması için faaliyet yürütüyoruz”
Uludağ Enerji İnsan Kaynakları Grup Direktörü Cengiz Işık, dünyada genel ortalamada kadın erkek istihdamında ücretlerin 1 dolara karşılık 77 sent olduğuna dikkati çekerek, Türkiye’de ücret farklılığının 2019 yılında yüzde 11 iken 2022’de yüzde 16 oranına yükseldiğini, bu anlamda gidişatın olumlu olmadığını dile getirdi. Işık, kurum olarak kadınların üretime katılması, ekonomik değer oluşturması için deprem bölgesinde faaliyetler yürüttüklerini belirterek, kurumda kız öğrencilerin elektrik ve elektronik mühendisi olarak çalışmaları için bir eğitim programı hayata geçirdiklerini, oradan da istihdam sağladıklarını anlattı.
“Kadınlarda iş gücüne katılım oranı yüzde 36”
Sage Diniz Otomotiv Genel Müdürü İpek Yalçın, iş gücüne katılım oranının erkeklerde yüzde 71, kadınlarda yüzde 36 olduğuna işaret ederek, kadınlarda işsizlik oranının yüzde 12,6, erkeklerde ise yüzde 7,5 olduğunu söyledi. Yalçın, “Toplumun kadına atfettiği bazı roller var. Bu da istihdam edilmesini ya da düşük ücretle ve güvencesiz çalışmasına neden oluyor.
Ekonomiye katılımda dünya ülkeleri arasında 144 ülke içinde 133’üncü sıradayız. Arkamızda Pakistan, Yemen gibi ülkeler var. Bu hızla gidersek tam eşitliğe ulaşmamız 131 yıl alacak. Kadın, toplumsal değişimin en etkin araçlarından biri ve değerlendirilemeyen en büyük doğal kaynak. İstatistiklerde dünyada kadın istihdamı yüzde 1 artırılırsa gayri safi milli hasılanın 80 milyar dolar artacağını gösteriyor” diye konuştu. Eğitim politikalarının iş dünyasının ihtiyaçlarına göre düzenlenmediğini dile getiren Yalçın, eğitim politikalarında yapılacak düzenlemeyle özel sektör ve meslek liselerinin birlikte çalışarak gençleri iş gücüne katmaları gerektiğinin altını çizdi.
“İş ilanlarına başvuranların yüzde 40’ı kadın”
Kadın istihdamı konusunda bazı şirketlerde önyargıların olduğuna dikkati çeken Beyçelik Gestamp İK ve BT Direktörü Uğur Cem Yılmaz da, iş ilanlarına başvuranların yüzde 40’ının kadın olduğunu, işe alımlarda ise çeşitli filtreler nedeniyle bu oranın yüzde 30’lara kadar gerilediğini kaydetti. Cinsiyet eşitliği konusunda en önemli kısıtın kültürel kodlar olduğuna vurgu yapan Yılmaz, iş yerlerinde mobbing uygulamalarının da kadın istihdamının sürekliliğinde olumsuz etki ettiğini dile getirdi. Yılmaz, kurumlar içinde mobbing ile mücadele edilmesi gerektiğini belirterek, firmalarda kurulan etik kurulların ve şikayet mekanizmalarının adil bir şekilde işlemesi gerektiğini söyledi.
Zirvede gençler firmalarla buluştu
İstihdam konusunun tüm yönleriyle ele alındığı Bursa İstihdam Zirvesi’nin açılışına Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş, ilçe belediye başkanları, Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ferudun Yılmaz, İşkur İl Müdürü Feyzullah Eren Türkmen, İl Milli Eğitim Müdürü Dr. Ahmet Alireisoğlu, ticaret odaları, sanayi bölgeleri temsilcileri, öğretmenler ve meslek lisesi öğrencileri katıldı. Mesleki eğitim konusunun masaya yatırıldığı zirvede; üretim, istihdam ve eğitim ilişkilerinin güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yapıldı. Meslek liselerinin son sınıflarında okuyan öğrencilerin de dinleyici olarak katıldığı Bursa İstihdam Zirvesi’nde çeşitli fi rmalar da açtıkları stantlarla yer aldı. Zirveye katılan öğrenciler firmalardan iş süreçleriyle ilgili bilgiler aldı.
