DUYGU GÖKSU/İZMİR
Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) başkanları yılın ilk yarısını değerlendirmek üzere, 2025 Yılı İlk Yarı Değerlendirme Toplantısı düzenledi.
2025 yılını orta vadeli istikrar programına bağlı kalmaya vurgu yaparak kararlılık yılı ilan eden EİB Yönetim Kurulu Başkanları, 2025 yılının ilk yarısını değerlendirirken, 2025 yılının ikinci yarısıyla ilgili öngörülerini paylaştı. EİB Yönetim Kurulu Başkanlarının katılımıyla yapılan toplantıda, EİB Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi ihracat yapmanın adeta cezalandırılır hale geldiğini vurgulayarak, “İhracatçının kâr marjı, finansmana erişim sıkıntısı ve kur baskısı altında erirken, kazandıkça kaybettirilen bir denklemle karşı karşıyayız.” dedi.
EİB’nin 2025 yılının Ocak-Haziran döneminde ihracatın 9 milyar dolar, sanayi ihracatının yüzde 2 artışla 4,8 milyar dolar, tarım ihracatının ise 3,5 milyar dolar olarak gerçekleştiğini aktaran Eskinazi, “6 ayda 209 ülke ve bölgeye ihracat gerçekleştirdik. 109’una ihracatımızı artırdık. En fazla ihracat yaptığımız ilk üç ülke; Almanya 851 milyon dolarla ilk, ABD 792 milyon dolarla ikinci, İtalya yüzde 6 artışla 548 milyon dolarla üçüncü sırada yer alıyor.” bilgilerini verdi.
İhracat yapmanın adeta cezalandırılır hale geldiği vurgusunu yapan Eskinazi, “İhracatçının kâr marjı, finansmana erişim sıkıntısı ve kur baskısı altında erirken, kazandıkça kaybettirilen bir denklemle karşı karşıyayız. Türkiye ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 2 büyüdü. Ancak ihracatın bu büyümeye katkısı negatife dönmüştür. İki çeyrektir ihracat büyümeye pozitif katkı sunamıyor. Bu tablo, Türkiye’nin dış ticaretteki rekabet gücünün alarm verdiği bir durum. Ama bu gidişatla, sadece 2025'in değil, 2026’nın da kayıp hanesine yazılma riskiyle karşı karşıyayız.” diye konuştu.
Burak Sertbaş: Destek mekanizmaları çalışırsa zorlukların üzerinden geliriz
Türkiye geneli hazırgiyim ihracatının ilk 6 ayda geçen yıla göre %6 azalarak 8,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini aktaran Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkanı Burak Sertbaş, “Yılı 16,2 milyar dolar seviyelerinde tamamlamamız olası görünüyor. İstihdamda da ciddi bir kayıpla karşı karşıyayız. Kurun baskılanması, maliyetlerin artması ve siparişlerin azalması üretimi yavaşlattı, sektörde istihdam kaybı 200 binin üzerinde. Neredeyse her gün bir konkordato ya da iflas haberiyle karşılaşıyoruz. Sektörde toparlanma umutlarımızı 2026’ya ertelemek zorunda kaldık. Tüm zorluklara rağmen güçlü potansiyelimiz var. Ancak bu tabloya rağmen umutsuz değiliz. Yeter ki üreticimize nefes aldıracak doğru adımlar atılsın, destek mekanizmaları çalıştırılsın.” dedi.
Haluk Tezcan: Yıl sonunda 1 milyar doları geçeriz
Yılın ilk 6 ayında Türkiye geneli sektör ihracatının yılın ilk yarısında 6 milyar dolar olarak gerçekleştiğini söyleyen Ege Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar Ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Haluk Tezcan, “Geçen yılın aynı dönemine göre %4,6’lık bir artış söz konusu. EİB olarak ise hububat sektöründe 2024 yılı ihracatımız 972 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2025 yılı ilk 6 ayında ihracat rakamımız %14 artışla 572 milyon dolara ulaştı. Yıl sonunda tekrar 1 milyar dolar seviyesini geçeceğimizi öngörüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Mehmet Ali Işık: Sürdürülebilirlikte ihracatçıya rehberlik etmeye devam edeceğiz
Sektörün, 2025 yılının ilk yarısında istikrarlı bir büyüme performansı sergilediğini, ihracat gelirlerinin %3 artışla 852 milyon dolara ulaştığını dile getiren Ege Kuru meyve ve mamulleri ihracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali ışık, “Yılın ilk 6 ayında Türkiye genelinde 148 ülkeye, 171 bin ton kuru meyve ihracatı gerçekleştirildi. Bunun 110 bin tonu ve 492 milyon dolarlık kısmı Birliğimiz üzerinden yapıldı. Gelecek dönemde sektörümüzü şekillendirecek temel başlıklar arasında iklim değişikliğine uyum, sürdürülebilir üretim, gıda güvenliği, kalıntı yönetimi ve karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik çalışmalar ön plana çıkacak. Bu alanlarda hem üreticilerimize hem de ihracatçılarımıza rehberlik etmeye kararlılıkla devam edeceğiz.” dedi.
İbrahim Alimoğlu: Yeni maden kanunu sektörü tehdit ediyor
Türkiye genelinde toplam maden ihracatının, geçen yıla göre binde 9’luk artışla 2,84 milyar dolar seviyesinden 2,87 milyar dolara yükseldiğini aktaran Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı İbrahim Alimoğlu, “Birlik olarak ihracatımız ilk 6 ayda yüzde 10’luk artışla 623 milyon dolardan 685 milyon dolara yükseldi. Sektörün geleceğinde en büyük öneme sahip meselelerden biri mevzuat düzenlemeleri. Bir maden işletmesini faaliyete geçirmek için 8 bakanlık ve 21 farklı kurumdan izin almak gerekiyor. Özellikle, yeni maden kanunu taslağında devlet haklarına ve orman bedellerine getirilen yükler sektörümüzü tehdit eder boyutta. Sürdürülebilir ve çevreyle uyumlu üretim, ihracat odaklı büyümenin anahtarıdır ve bu alandaki düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesini bekliyoruz.” diye konuştu.
Bedri Girit: Türk markaları raflarda yerini rakip ülkelere kaptırdı
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, “Sektörümüz, 2024’te 3,8 milyar dolarlık ihracat yaptı. 2025’in ilk yarısına baktığımızda 1 milyar 803 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Toplam ihracatta %1,4’lük bir paya sahibiz. Sektör, zorluklarla karşı karşıya. Lojistik sorunlar, hayvan hastalıkları, maliyet baskıları, teknik engeller ve ticaret kısıtlamaları. Yatırım teşvikleri ve tesis modernizasyonu için teşvikler talep ettik. Fon kesintisi, ihracatı durma noktasına getirdi. Türk markalar, süpermarket raflarında yerlerini rakip ülkelere kaptırdı. Tavuk eti ihracatına getirilen kısıtlamalar, 37 ülkedeki pazarların Brezilya gibi ülkelere kaymasına yol açtı. Sürdürülebilir ihracat doğru politikalarla desteklenmeli. İhracat hedefimiz 2025 sonunda 4,1 milyar dolara ulaşmak.” diye konuştu.
Emre Uygun: En az 60 bin tonluk gümrüksüz kota tahsisi talep ediyoruz
Haziran ayı sonu itibarıyla 2024/2025 sezonunda siyah zeytin ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre %20 artarak 149 milyon dolar, yeşil zeytin ihracatının %36 artarak 47 milyon dolar, zeytinyağı ihracatının %45 oranında azalarak 196 milyon dolar olduğunu söyleyen Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, “Ambalajlı ve yüksek katma değerli ihracatın artırılması için bu kapsamda, geçmişte uygulanan ihracat desteklerinin tekrar devreye alınması çok önemli. Avrupa Birliği'nin Türkiye'den yapılan zeytinyağı ithalatında uyguladığı yüksek gümrük vergileri, rekabet gücümüzü zayıflatıyor. Fas ve Tunus gibi ülkelere sıfır gümrükle tanınan bu avantaj Türkiye’ye de sağlanmalı. Gümrük Birliği Anlaşması'nda zeytinyağımız öncelikli konular arasında yer almalı. En az 60 bin tonluk gümrüksüz kota tahsisi talep ediyoruz.” dedi.
“Tütün ihracatının 1 milyar doları aşması bekleniyor”
Tütün ve tütün mamulleri sektöründe 2025 yılının ilk yarısında miktar bazında %1 azalışa rağmen, değer bazında %10 artış ile 493 milyon dolarlık ihracat kaydedildi. Yılın ikinci yarısında da artış beklentisi devam ediyor, yılsonunda sektör ihracatının 1 milyar doların üzerine çıkacağı bekleniyor.
“Yaş meyve sebzede 1 milyar 200 milyon dolar öngörüsü"
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği yılın ilk 6 ayında toplamda 560 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. İhracatta geçen yılın aynı dönemine göre %9’luk bir azalma görüldü. Kiraz rekoltesinde zirai don sebebiyle %90’lara kadar yaşanan kayıp, ihracatın azalmasında etkili oldu. Geçen sene 67 bin ton ihracatı yapılan kiraz, bu sezon 6 bin ton civarında seyrediyor. Önümüzdeki aylarda üzüm ve narenciye sezonunun başlamasıyla ihracatın bir miktar toparlanacağı, yıl sonunda da ihracatın 1 milyar 200 milyon dolar seviyelerine ulaşacağı öngörülüyor.
“Mobilya sektörü yakın pazarlara da ticaret heyeti düzenleyecek”
Ege Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği, 2025 yılı sonunda 1 milyar dolarlık ihracat barajını aşmayı hedefliyor. Üç ana sektörde 150’den fazla ülkeye ihracat yapan sektör, özellikle kekik, defne, adaçayı gibi ürünlerde dünya ticaretinde lider konumda bulunuyor. Yılın ilk altı aylık döneminde, %1,47’lik sınırlı bir düşüşle 456 milyon doların üzerinde ihracat gerçekleştiren sektörde, birlik olarak yılın ikinci yarısında Bulgaristan, Romanya ve Kazakistan gibi daha yakın pazarlara da sektörel ticaret heyetleri düzenleyerek yeni hedef ülkelerle ihracatını derinleştirmeyi planlıyor.
“EİB’ten üreticiye, ihracatçıya sahip çıkan politika çağrısı”
Eskinazi, çözüm önerilerini şöyle sıraladı: “Kur politikasında öngörülebilirlik sağlanmalı, ihracatçının maliyet hesabı yapabileceği bir reel kur düzeyi korunmalı. Sektörel kredi limitleri yeniden yapılandırılmalı, emek yoğun sektörlere özel finansman mekanizmaları devreye alınmalı. Enerji maliyetleri üzerindeki yük hafifletilmeli, ihracatçıya sanayi tarifesi dışında destekleyici fiyatlamalar sağlanmalı. Sermaye göçünü engelleyecek teşvik mekanizmaları ivedilikle uygulanmalı. İhracat gelirleri üretim ve yatırıma kanalize edilmeli, ihracat kazancının yeniden üretime ve yatırıma aktarılmasına imkân tanıyacak düzenlemeler yapılmalı. Temmuz sonuna kadar %2’den %3’e yükseltilen TCMB TL dönüşüm desteğinin yıl sonuna uzatılması. Ayrıca bu desteğin uygulamasının kolaylaştırılmasını, günlük reeskont kredisi limitinin artırılması, 3 aya varan bekleme süresinin 30 günün altına düşürülmesini, DİR rejimini kullanan firmaların KDV iadesinde yaşadıkları KDV Kanunu sistematiğine uygun olmayan idari uygulamalar kaynaklı sorunların giderilmesini istiyoruz. Ve en önemlisi, Türkiye'nin üreticiye ve ihracatçıya sahip çıkan bir ekonomi politikası benimsemesi artık ertelenemez bir zorunluluk.”
