EVRİM KÜÇÜK
Küresel piyasalar Hindistan ve Pakistan arasındaki gerilimi yakın takibe alırken, Asya’da ortaya çıkan bu yeni jeopolitik risk özellikle tarım piyasalarının gündemine yerleşti. İki ülke arasındaki gerilimi, hele ki bu sınır çatışması, diplomatik kriz ya da daha geniş çaplı bir askeri çatışmaya dönüşürse, emtia piyasaları üzerinde, özellikle tarımsal emtialar açısından birkaç önemli sonuç doğurabilir. Zire pirinç daha şimdiden bu etkiyi hissetmeye başladı. Uzan vadede buğday, şeker, pamuk, çay fiyatları da çatışmaların etkisinde kalabilir.
Krizi ilk hisseden pirinç
Hindistan, dünyanın en büyük buğday, basmati başta olmak üzere pirinç, şeker, baharat, pamuk ve çay üreticilerinden biri. Özellikle pirinç iki ülkenin krizinde ilk etkiyi gören ürün olarak dikkat çekiyor. Zira, Hindistan dünyanın en büyük, Pakistan ise ithalata bağımlı Güneydoğu Asya ülkelerine pirinç ihraç eden dördüncü büyük ülke konumunda. Yetkililer ve analistler, Hindistan ile Pakistan arasındaki derinleşen çatışmanın Asya genelinde gıda güvenliğini tehdit edebileceği konusunda uyarıyor. Pirinç, Güneydoğu Asya’nın temel gıdalarından biri olup, kişi başına düşen yıllık tüketim ortalaması 150 kg civarında. Bölgede kişi başına 230 kg’ı aşan tüketimle Laos ve Kamboçya en fazla tüketen ülkeler arasında yer alırken, Malezya ve Endonezya’nın her biri 120 kg’ın üzerinde tüketiyor.
Korumacıılık fiyatı yükseltir
Analistler iki ülkenin geriliminin pirinç kadar şekeri de hızlı etkileyebileceğini söylüyor. Gerilim nedeniyle ihracat kısıtlamaları, lojistik sorunlar ya da limanlardaki darboğazlar oluşursa, küresel fiyatlarda artış yaşanabilir. Hindistan, geçmişte siyasi krizlerde tarım ürünleri ihracatına ani yasaklar getirmişti. Daha önce pirinç ve buğdayda kriz dönemlerinde korumacılık tedbirleri alınmıştı. Böyle bir adım, küresel arzı kısıtlayarak fiyatları yukarı çekebilir.
Buğdayda sınırlı etki olabilir
Küresel gıda güvenliği açısından stratejik bir ürün olan buğday de gerilimden sınırlı olsa da etkilenebilir. Hindistan büyük üretici ama ihracatta belirleyici değil. Ülkenin dışa bağımlılığı yok ama küresel tedarik krizinde ani ihracat kısıtlamalarıyla piyasayı etkileme potansiyeline sahip.
Dolayısıyla Hindistan ihracat yasağı uygularsa küresel buğday fiyatlarında artış olabilir ve Asya ile Afrika pazarlarında yüksek fiyat kaynaklı enflasyon yaşanabilir. Spekülatif yatırımların etkisiyle özellikle pamuk ve çay gibi Hindistan-Pakistan bölgesine özgü tarım ürünlerinde fiyat dalgalanmaları hızlanabilir.
Gübre gibi girdilerde baskı
Hem Hindistan hem Pakistan, gübre ve tarımsal girdiler ithalatçısı. Gerilim lojistiği zora sokarsa, tarımsal üretim maliyetleri yükselebilir, bu da sonraki sezon rekoltesini düşürebilir.
Ayrıca Hint rupisi ve Pakistan rupisi değer kaybederse, bu ihracatçıların rekabetçiliğini etkiler; kısa vadede ihracat teşvik edilse de uzun vadede istikrarsızlık fiyatlamalarda oynaklık yaratabilir.
Çatışmaların olası etkilerine ilişkin senaryolar
