Venezuela’daki siyasi gelişmeler petrol piyasalarında oynaklığı artırdı. ABD yönetiminin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu görevden almasının ardından piyasalarda oluşan belirsizlik, petrol fiyatlarının yön bulmasını zorlaştırıyor. Brent petrol son günlerde 62,5 dolar ile 60 dolar bandında dalgalanırken, WTI ham petrol vadeli işlemleri hafta içinde 58 dolar seviyesine kadar geriledikten sonra toparlandı.
Piyasalar, ABD’nin Venezuela’ya yönelik hamlesinin küresel petrol arzı üzerindeki olası etkilerini tartıyor. Venezuela’nın küresel üretimdeki payı sınırlı olsa da, ülkenin özellikle ağır ham petrol arzı ABD Körfez Kıyısı rafinerileri için kritik önem taşıyor. Bu nedenle siyasi belirsizlik, fiyatlarda kısa vadeli dalgalanmalara yol açıyor.
Uzun vadede potansiyel
Analistlere göre, kısa vadede Venezuela’da yaşanabilecek uzun ve karmaşık bir iktidar geçişi, üretim ve ihracatta aksama riskini artırıyor. Bu senaryo, arz tarafında aşağı yönlü risk anlamına geliyor. Buna karşın uzun vadede, daha istikrarlı ve yatırım dostu bir yönetim ihtimali Venezuela petrol sektöründe yukarı yönlü arz potansiyelini gündeme getiriyor. Ancak bu senaryonun hayata geçebilmesi için yatırım şart fakat yabancı enerji şirketleri Venezuela’ya büyük ölçekli yatırım yapmaya isteksiz olduğu görülüyor.
Venezuela arzının artması Kanada’nın ağır petrolüne talebi azaltabilir
Venezuela’dan gelebilecek ağır ham petrol arzındaki olası artış ya da kesinti, Kuzey Amerika petrol dengesini de etkiliyor. Venezuela arzının artması halinde ABD Körfez Kıyısı rafinerilerine daha fazla akış sağlanması, Kanada’dan gelen ağır petrol talebini azaltabilir. Nitekim bu beklenti, Kanada'nın ağır petrol göstergesi olan Western Canadian Select (WCS) ham petrolü fiyat farkının ağustostan bu yana en düşük seviyelere gerilemesinde etkili oldu.
Suudi Arabistan fiyatı aşağı çekti
Öte yandan küresel petrol piyasasında arz fazlası algısı sürüyor. Suudi Arabistan, Şubat ayı yüklemeleri için tüm bölgelerde resmi satış fiyatlarını (OSP) düşürdü. Aramco’nun Asya’ya yönelik Arab Light petrolünde yaptığı üst üste üçüncü indirim, OSP’yi Ocak 2021’den bu yana en düşük seviyesine çekti. Bu adım, Venezuela kaynaklı arz riskinin neden fiyatlarda kalıcı bir yükseliş yaratmadığını da ortaya koyuyor.
‘Karanlık mod’ ile yaptırım deliniyor; 12 milyon varil yolda
ABD yaptırımlarına rağmen Venezuela petrolü küresel piyasalara akmaya devam ediyor. Reuters ve TankerTrackers.com verilerine göre, yılbaşından bu yana yaklaşık 12 petrol tankeri, ABD’nin ihracat kısıtlamalarına meydan okuyarak Venezuela sularını terk etti. Bu gemilerin taşıdığı toplam hacmin 12 milyon varil ağır ham petrol ve akar yakıt olduğu tahmin ediliyor. Söz konusu tankerlerin büyük bölümü yaptırım listesinde yer alıyor ve uydu takip sistemleri kapalı (dark mode) şekilde seyrine devam ediyor. Gemilerin önemli bir kısmının Asya, özellikle Çin rotasına yöneldiği belirtiliyor. Piyasa kaynakları, bu yöntemin Venezuela, İran ve Rusya gibi yaptırım altındaki ülkeler tarafından yaygın şekilde kullanıldığına dikkat çekiyor. Bu fiili akış, resmî yaptırımlar ile piyasa gerçekleri arasındaki farkı gözler önüne sererken, Venezuela petrolünün küresel arz denkleminde tamamen devre dışı kalmadığını gösteriyor.
