Geçen hafta Türkiye Yeşil Taksonomisi’nin yeşil finans için ortak bir dil oluşturduğunu ele almıştım. Bu hafta aynı çerçevenin sahadaki işletmeler için ne anlama geldiğine bakalım.
Yeşil finans döneminde iyi niyet, genel sürdürülebilirlik söylemi veya kısa bir yatırım fikri yeterli olmayacak. Banka, yatırımcı ve müşteri projenin hangi çevresel hedefe katkı sağladığını, bu katkının nasıl ölçüleceğini ve sonuçların nasıl doğrulanacağını görmek isteyecek. Dolayısıyla artık bir enerji verimliliği projesi hazırlarken yatırım tutarı ve geri ödeme süresinin ötesine geçmek gerekiyor. Baz tüketim ne, hangi ekipman veya süreç değişecek, enerji tasarrufu nasıl hesaplanacak, emisyon azaltımı hangi yöntemle bulunacak, sonuç nasıl izlenecek ve doğrulanacak gibi sorular daha önemli hale geliyor.
Aynı durum atık ısı, su verimliliği, döngüsel ekonomi, bina iyileştirmesi ve düşük karbonlu üretim yatırımları için de geçerli. Proje, teknik faydasını ve finansal geri dönüşünü göstermenin yanında taksonomi açısından hangi çevresel hedefe katkı sağladığını ve diğer hedeflere zarar vermediğini de ortaya koymalı.
Eskiden yatırımcı bankaya bir yatırım fikriyle gider, banka da bu fikri yeşil finansman kaynağıyla eşleştirmek için ciddi bir yorum ve sınıflandırma çabası harcardı. Taksonomi ile birlikte bankaların işi kolaylaşırken yatırımcının sorumluluğu artıyor. Proje gerekli veriler, çevresel hedefler, ölçülebilir fayda ve doğrulama yaklaşımıyla hazırlanmadıysa bankanın o projeyi yeşil finansman kapsamına alması daha zor hale gelecek. Sonuçta daha az sayıda proje yeşil finansman imkânlarından yararlanabilir.
KOBİ’ler hazırlıksız yakalanmamalı
Büyük şirketlerin bu dönüşüme uyum sağlama kapasitesi daha yüksek. Sürdürülebilirlik ekipleri, finansman tecrübesi, danışman kaynakları ve veri altyapıları daha güçlü. Asıl kritik alan ise KOBİ’ler. Çünkü doğrudan raporlama yükümlüsü olmasalar bile taksonominin etkisini banka ve müşteri ilişkileri üzerinden hissedecekler. Büyük alıcılar tedarikçilerinden enerji, emisyon, su ve kaynak kullanımına ilişkin daha fazla veri isteyecek. Bankalar yeşil finansman dosyalarında projenin çevresel etkisini görmek isteyecek. İhracat müşterileri de düşük karbonlu ve kaynak verimli üretimi daha fazla sorgulayacak. Bu nedenle KOBİ’ler taksonomiyi uzak bir mevzuat başlığı olarak görmeyip bugünden enerji tüketimini izlemeye, tasarruf potansiyelini belirlemeye, yatırım önceliklerini oluşturmaya ve projeleri finansmana uygun dosyalara dönüştürmeye başlamalı.
Verimlilik projeleri için fırsat
Taksonomi, enerji verimliliği ve enerji hizmet şirketleri (ESCO) açısından da önemli bir fırsat yaratabilir. Verimlilik projeleri çoğu zaman enerji faturası tasarrufu üzerinden değerlendirilir. Yeni dönemde aynı proje emisyon azaltımı, kaynak verimliliği, finansmana erişim ve müşteri güveni açısından da değer üretecek.
Basınçlı hava iyileştirmesi, verimli soğutma sistemi, atık ısı geri kazanımı, ısı pompası, buhar sistemi optimizasyonu, otomasyon ve bina yenilemesi gibi yatırımlar doğru hazırlanırsa daha güçlü finansman dosyalarına dönüşebilir. Bunun için baz tüketim, teknik çözüm, garanti edilen tasarruf, ölçme ve doğrulama yöntemi, bakım etkisi ve işletme riski birlikte anlatılmalı. Böylece ESCO’ların sunduğu performans garantisi ve ölçme doğrulama disiplini daha görünür hale gelir. Çünkü yeşil finansın ihtiyacı iyi fikirden fazlasıdır. Kanıtlanabilir tasarruf, izlenebilir performans ve paylaşılabilir risk yapısıdır.
İyi dosya nasıl hazırlanır?
İşletmeler için pratik yol haritası çok karmaşık değil. Önce mevcut tüketim doğru ölçülmeli. Sonra en büyük kayıp alanları belirlenmeli. Teknik çözüm ekipman değişimiyle sınırlı kalmadan süreç ve işletme koşullarıyla birlikte tasarlanmalı. Enerji, emisyon, su veya kaynak tasarrufu hesaplanmalı. Ölçme ve doğrulama yöntemi baştan tanımlanmalı. Son olarak finansal geri dönüş, risk paylaşımı ve uygulama planı aynı dosyada birleştirilmeli.
Bu disiplin finansmana erişimi kolaylaştırırken işletmenin kendi yatırım kararının kalitesini de artırır. Yanlış teknoloji seçimini, eksik fizibiliteyi ve beklenen tasarrufun sağlanamaması riskini azaltır.
Son söz
Türkiye Yeşil Taksonomisi yeşil finansın sözlüğünü yazıyor. Finansmana erişimi, bu sözlüğe uygun hazırlanmış projeler sağlayacak. Önümüzdeki dönemde avantaj kazanacak işletmeler, yeşil iddiasını veriyle gösterenler olacak. Bu dosyayı bugünden hazırlayanlar, dönüşümün maliyetini yönetirken fırsatlarından da daha güçlü yararlanacak.
