Yapay zekâ, bir sanayi ve teknoloji devriminden çok daha fazlasıdır. Bilgiye, işe, malumata, kültüre ve hatta dile bile olan yaklaşımımızda köklü bir paradigma değişikliği potansiyeline sahiptir. Bu anlamda, yapay zekâ tarafsız bir teknoloji değil; dünya liderleri, araştırmacılar, şirketler ve sivil toplum arasında uluslararası bir diyalog gerektiren siyasi ve toplumsal bir meseledir.
Bu nedenle, Fransa 10-11 Şubat 2025 tarihlerinde Paris’te Yapay Zekâ Eylem Zirvesi’ne ev sahipliği yapmayı kabul etti. Türkiye’nin de katılacağı zirve, yüze yakın devlet ve hükümet başkanı ile yaklaşık yüz ülkeden gelen bine yakın sivil toplum aktörünü bir araya getirmenin fırsatı olacaktır.
Türkiye, nitelikli yetenek havuzu, yeni teknolojilere tutkun nüfusu ve hızla gelişen inovasyon ekosistemi sayesinde, bu alanda öncü bir aktör olma potansiyeline sahiptir. Yapay zekânın küresel zorlukları karşısında, Türkiye’nin üniversitelerini, şirketlerini, start up’lerini ve kamu aktörlerini seferber ettiğini biliyorum. İstanbul ve diğer şehirlerde açık veri projeleri yaygınlaşıyor ve yapay zekânın kamu hizmetine entegrasyonu ilerliyor. Türkçe dil modelleri ortaya çıkarken, yapay zekâ becerilerine yönelik eğitimler güçlendiriliyor.
Bu bağlamda, Türkiye’de ve dünyanın başka yerlerinde karşımıza çıkan temel soru şu: Yapay zekâya geçişi nasıl başarılı bir şekilde gerçekleştirebiliriz?
Buradaki zorluk temeldir: teknolojilerin geliştirilmesindeki risklerin kontrol altına alınmasını sağlayan ortak bir güven çerçevesi içinde yapay zekânın ilerleme ve özgürleşme vaadini yerine getirmesini sağlamak.
Üç somut hedef Zirve öncesinde ve sonrasında Fransa üç somut hedefe öncelik vermektedir:
Öncelikle, dünyadaki herkesin bundan faydalanması ve tam potansiyeliyle kullanabilmesi için mümkün olduğunca çok sayıda insanın yapay zekâya erişimini garanti altına almak çok önemlidir. Büyüyen dijital eşitsizliği azaltmak ve yapay zekâ pazarındaki aşırı yoğunlaşmayı engellemek amacıyla, kamu yararına büyük bir girişim başlatacağız. Bu proje, bir vakıf kurulması da dahil olmak üzere, hem kamu hem de özel sektör aktörleri tarafından desteklenecektir.
Bunun yanı sıra, çağımızın iki büyük dönüşümü hakkında birlikte çalışmamız gerekiyor: çevre ve teknoloji. Yapay zekânın küresel ısınmayla mücadeleye katkıda bulunması ve ekosistemleri koruması gerekirken, bilgisayar sunucularının enerji tüketimi nedeniyle şu anda sürdürülemez bir yörüngede ilerliyor. En güncel tahminlere göre, yapay zekâ sektörünün enerji ihtiyacı 2026 yılında 2023 yılına kıyasla on kat daha fazla olacaktır. Böyle bir durum sürdürülemez. Buna yanıt olarak, Zirve’de sürdürülebilir yapay zekâ için uluslararası bir koalisyon kurulacaktır. Amaç, yapay zekânın çevresel maliyetine ilişkin araştırmaları derinleştirmek, modelleri değerlendirmek ve yeni standartlar tanımlamak ve her düzeyde yeşil yatırımı artırmaktır.
Son olarak, kolektif bir şekilde, etik ve güvenlik meseleleriyle sınırlı olmayan etkili ve kapsayıcı bir yapay zekâ yönetişim sistemi inşa etmeliyiz. Diğer konular da çok önemlidir. Temel özgürlükler, fikri mülkiyet, piyasanın tekelleşmesine karşı mücadele ve verilere erişim gibi tüm konuları ele almamız gerekiyor. Ayrıca, yapay zekânın küresel yönetişimi gibi konuları konuşmak için herkesi bir masanın etrafına toplamamız gerekiyor. Şu anda dünya çapında sadece yedi ülke bu konudaki başlıca uluslararası girişimlere katılmaktadır; 119 ülke ise hiç katılmamaktadır. Yapay zekânın uluslararası yönetişimi için ortak bir mimariyi birlikte tanımlamak amacıyla özel sektör aktörleri ve sivil toplum da dahil edilmelidir.
Fransa bu Zirve’yi tek başına düzenlemiyor. Beş kıtadan gelen 700’den fazla kamu ve özel sektör ortağı, araştırmacı ve STK, birkaç aydır hazırlık çalışmalarına katkıda bulunuyor. Daha az enerji tüketen yapay zekâdan, çeşitlilik ihtiyacına ve kişisel verilerin korunmasına kadar, hiçbir konu es geçilmeyecektir.
Bu bağlamda, tüm Türk ortaklarımızın Yapay Zekâ Eylem Zirvesi’ne giden yolda Fransa’yı desteklemeleri ve böylece birlikte, güven çerçevesinde, daha müreff eh, daha açık ve daha kapsayıcı bir dünya için herkese hizmet edecek bir yapay zekâ inşa edebilmemiz için güveniyoruz.
