Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın yayımladığı, Ömer Faruk Şerifoğlu imzalı Yan Yana, Eren ve Bedri Rahmi Eyüboğlu, sanat, kültür ve insanlık birikimini yan yana koyarak okura sunan; usta-çırak ilişkilerinden kültürel çoğalmaya uzanan geniş bir düşünce alanı açan kapsamlı bir çalışma.
HER insan, bir birey olarak kendine özgü özelliklere sahiptir. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ömer Faruk Şerifoğlu’nun çalışmasını Yan Yana başlığıyla okuyucunun elinin menzili altına soktuğu büyük boy kitapla değişik yönleriyle önemli bir katkı sunuyor.
Çalışmayı okuduğumda bir dizi düşünce zihnimdeki ağlarda hareketlendi: Öncelikle, erkek egemen kültürde kadın ve erkeğin eşit mesafede durduklarında nasıl bir iş çıkaracaklarını, maddi ve kültürel gelişmeye ne gibi katkılar yapabileceklerini somut olarak gösteren bir çalışmaya erişebilir durumdayız.
kalem ve fırça
Kalem tutan el kadar, fırça tutan ellerin de hem yerel kültürleri hem de küresel değerleri çoğaltmadaki işlevlerinin seli, çalışmanın başından sonuna kadar insanı alıp götürüyor; en önemlisi de böylesine sanatsal çalışmaların bugün de ihtiyacımız olduğu bilincini yükseltiyor.
Eren Eyüboğlu’nun Bursa çevresini fırçanın ince ayrıntılarıyla dünden bugüne, bugünden de yarına taşıması çok önemli bir sorumluluk: Bir çevreyi ve kültürü oluşturmak ne denli önemli ise, kültürü olgunlaştırmak bir o kadar önemli. Asıl önemli olan kültürün çoğaltılması. Yan Yana tam da bu işlevi yerine getiriyor.
Eşref Üren’in “renk sarhoşu” anlatımı da çarpıcı. Bir işi ciddiyetle yaşamı anlamaya çalışan herkes biliyor ki, yaptığı işin anlamını bilmeden, kattığı değeri zihninde meşrulaştırmadan, işinin sarhoşu olmadan vasatı yaşayabiliriz; ama yaratıcılığı asla yakalayamayız. Kendi deneyimlerimiz de bize öğretir ki, “... deli fişekler” yenilik oluşturma konusunda toplumların büyük zenginlikleridir. Üren’in Eyüboğlu’nu bir “yanar dağ”a benzetmesi, birikim için sürekli yatırım yapan, olgunlaştığı zaman fışkıran insanların uygarlığın gelişmesine katkılarını anlatan güzel bir benzetme.
Fransa’da sanat çevresiyle iç içe geçen yaşamın, o dönemin merkezi konumundaki bir ülkede edindikleri deneyim ve birikimin, daha sonra kendi özgün çalışmalarını yaratmadaki önemi de Yan Yana kitabında öğrendiğimiz değerlerden.
çevremizdeki öğretmenler
Bilenler bilgilerini pekiştirirken, bilmeyenler Eren ve Bedri Rahmi Eyüboğlu olabilmek için çevredeki insanların ne denli önemli olduğunu da tatlı öyküler aracılığıyla öğreniyor; akıl yürütme disiplinini harekete geçiriyor. Cemal Tollu’nun kim olduğunu ve çevresine kattığı değeri içselleştirmeden, bu ülkenin kültürünü koruma konusunda hamasete dayanan retorik üretirsek nereye gideriz? Yanıt: Aşırı basitleştirmeye dayalı anlatımın ahlâkî sabitlerine, vasatlığın karanlık kör kuyularına.
Bizim kuşak Sabahattin Eyüboğlu’nun özgün ve çeviri yazılarından beslendi. Kendi bursunu kardeşi Bedri Rahmi ile paylaşarak, kalemde kendisinin; fırçada kardeşi Bedri Rahmi’yi ve sonradan Eren Eyüboğlu’nu kültür zenginliğimizin emektaşları hâline getirmesindeki rolünü de saygıyla anmamıza vesile yaratıyor.
Yan Yana sadece bir kitap değil; bizi İbrahim Çallı’nın kimlik ve kişiliğine eriştirerek, bir toplumun değerlerini sahiplenmenin yaşama anlam katmadaki önemini kavramaya kadar götürüyor. Çoğu insanın ilgi menzili dışında kalan Güzel Sanatlar Akademisi’nin ne anlama geldiğini bilmeyebilir; o nedenle Ömer Faruk Şerifoğlu’nun çalışması, bu kavrayıştan yola çıkarak kendini olgunlaştırmak için yapısına bir tuğla eklemenin peşinde olanlar için de önemli. İçselleştirerek kitabı okuyanlar, doğru bildiklerini onaylar, eksikleriyle yüzleşir ve yaratıcı yönde ilerleme fırsat alanını genişletebilir.
usta-çırak ilişkisi
Yan Yana kitabını okuyanlar, Ahmet Haşim’in düşünceleriyle, İbrahim Çallı’nın ruhunu eklediği fırça darbeleriyle, usta-çırak ilişkilerini geliştirmedeki rolleriyle kendi dönemlerinden bugüne katkılarının da ayırdına varabilir.
Neden Yan Yana kitabını okumak gerektiğine ilişkin bir son söz daha söyleyelim: İnsanlık kültürüne değer katan ünlüler dünyasında dolaşarak kendi yaşamını daha anlamlı kılmak isteyen meraklılar için kitap çok şey veren bir içeriğe sahip.
Bir tanıtım yazısında kitabın bütün ayrıntılarını anlatmak olanaksız. O hâlde kendimize iyilik etmek istiyorsak, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın yaptığı bu çok değerli katkıyı bir kitap edinerek taçlandıralım. Kitabı alır ve okursanız, bu yazıda söylediklerimizde bir abartı olmadığını; tam tersine çok eksik kaldığını göreceksiniz. O zaman fırsatı kaçırmayın; hemen bugün kitaba erişin ve okuyun.
Yan Yana:
Eren & Bedri Rahmi Eyüboğlu,
Türkçe-İngilizce
Ömer Faruk Şerifoğlu
İngilizceye Çeviren:
Tülin Er
Türkiye İş Bankası
Kültür Yayınları
