Zaman zaman ekranlara öğretmen atamalarına ilişkin kura çekimi görüntüleri gelir. Yakın çekimlerde o gencecik insanların gözlerindeki umutlu ama bir o kadar da kaygılı bekleyişe dikkat ettiniz mi? Kura çekimi başlar; ismi çıkan mutluluktan, çıkmayan ise hayal kırıklığından göz yaşı döker.
Öyle çok beklentileri de yoktur aslında. Ne şehir seçmek gibi bir beklentileri vardır ne okul. Yeter ki kurada isimleri çıksın ve işe başlasınlar.
Sorun tabii ki yalnızca öğretmenlerle ilgili değil. Üstelik onların kamuda bir işe girebilme umudu var. Oysa üniversitelerde öyle bölümler bulunuyor ki bir genç okula başladığı gün mezun olduğunda ne yapacağının kaygısını taşıyor.
Ama bu kimin umurunda; önemli olan üniversite sayısı!
Sonra gençler işsiz mi, “Ama onlar da iş beğenmiyor” denilir ve geçip gidilir!
Gençler okudukları alanda iş olanağı bulamadığında kendilerine lütuf gibi sunulan işleri yapmak istemiyor elbette. Kaldı ki boş gezmemek için üniversite eğitimiyle de, kendi alanlarıyla da hiç ilgisi olmayan işleri yapmak durumunda kalıyorlar.
Şimdi şu söylenebilir: “Batı’da da böyle, gençler harçlıklarını çıkarmak için özellikle hizmetler sektöründe çalışır, normaldir bu.” Doğru, ama bu daha çok üniversite eğitimi devam ederken söz konusu olur, mezuniyetten sonra değil.
Şimdi bizde gencecik üniversite mezunları garsonluk, motokuryelik, kasiyerlik yapıyor.
Toplamda 40, kadınlarda 45
TÜİK’in dün açıkladığı yılın üçüncü çeyreğine ilişkin veriler, 24 yaşından küçük üniversite mezunlarının toplamda yüzde 39,6’sının işsiz olduğunu ortaya koyuyor.
Üniversite bitmiş, eğitim tamamlanmış ve her 100 gençten yaklaşık 40’ı işsiz ve başka bir ifadeyle boşta geziyor.
Üniversite mezunlarındaki işsizlik oranı erkeklerde yüzde 30,4.
Ancak oran kadınlarda yüzde 45’i bile aşıyor. 24 yaşından küçük üniversite mezunu kadınların tam yüzde 45,2’si işsiz. Yani neredeyse her iki gençten biri…
Üniversite eğitimi normalde 22 yaşında tamamlanır, yani bu gençler iki yıldır işsiz geziyor.
Bu nasıl bir eğitim ve istihdam politikası ya da politikasızlığı!
Bu veriler devletin ürettiği veriler. Dolayısıyla bu verileri kamuoyundan önce devlet görüyor, biliyor.
Bu durum bir sorun olarak görülüyorsa bir şeyler yapılıyor olmalı.
Ama daha kötüsü bu bir sorun olarak görülmüyorsa…
Sanayici de eleman bulamıyor
15-24 yaş grubundaki nüfusun yüzde 26,7’si, 25-29 yaş grubundaki nüfusun yüzde 32,6’sı, 30-34 yaş grubundaki nüfusun ise yüzde 32,3’ü kısaca NENİ diye tanımlanan durumda, yani ne eğitimde ne istihdamda.
Oran 15-34 yaş grubu toplamında yüzde 29,7. Neredeyse her 100 gencin 30’u.
Gençlerin iş bulamamasının, özellikle eğitim gördükleri alanlarda iş bulamamasının en önemli nedeni eğitim kalitesinin düşüklüğü. Bunu yalnızca üniversite mezunları için söylemiyorum.
Sanayicinin en çok yakındığı konuların biri de ara eleman bulamamak. Peki ara eleman yetiştirmesi gereken mesleki ve teknik lise mezunlarındaki işsizlik ne durumda. Bu okullardan mezun olanların da yüzde 29,8’i de ne ek bir eğitim alıyor, ne iş bulabilmiş, boş geziyor.
Ancak bu oranın yüksekliğini değerlendirirken mesleki ve teknik lise kapsamına imam hatip liselerinin girdiğini de dikkate almak gerekiyor. Bu liselerden mezun olanların sanayi için klasik anlamda ara eleman olma vasfı tabii ki yok.
Sorun giderek büyüyecek
Gençlerdeki bu sorun giderek büyüyecek. İstihdam olanakları her geçen gün daha da daralacak. Bunun en büyük nedeni de yapay zekadaki inanılmaz gelişme ve otomasyon.
Şimdiden iyi kötü görülüyor, hatta yaşanıyor bile, bazı meslekler zamanla tümden yok olacak.
Peki Türkiye bu konuda ne yapıyor, herhangi bir çalışma yürütüyor mu?
