Eylül sonunda, illerde yapılacak teşvikli yatırımlar kalkınma ajansları tarafından seçilmiş olacak. Hangi ilde hangi yatırımların teşvik göreceğine ilişkin listeler belli olmuş, başvurular değerlendirmeye alınmıştı. Ağırlıklı olarak tarım, gıda ve hayvancılığa dayalı yatırım projelerinin tercih edildiğini görmüştük.
Bu tercih, “Trakya, tarımda Hollanda’ya rakip olabilir mi?” sorusunu ortaya atan Çorlu TSO Meclis Başkanı, 2. Ergene OSB Başkan Vekili, OSBÜK Yönetim Kurulu Üyesi Erdim Noyan’ın “heyecan veren” projesini aklıma getirdi.
“Trakya, Hollanda’dan farklı değil. Yeter ki organize olalım” diyen Erdim Noyan’ın projesine göre, pilot bölge olarak ilan edilecek Trakya’da bir tarım ajansı kurulacak. Projeye katılanlar belirlenecek, toprakları birleştirilecek. Sonra araziler bölünerek seracılık yapılacak. Ajans bir tür planlama teşkilatı gibi çalışacak. Hangi seranın, hangi üründe, ne kadar üretim yapması gerektiğini belirleyecek. Devletten beklenen kasım, aralık, ocak, şubat, mart aylarında sera ısıtmasının desteklenmesi olacak. Bu amaçla 5 aylık dönemde ısıtma için doğalgaz desteği sağlanması gerekecek. O günün hesaplamalarına göre yaklaşık 100 dönümlük bir sera için 200 bin Euro civarında destek gerekiyor. Çiftçi kayıt sistemi uygulamasında da benzer destekler olduğu için sistemin yürümesine ilişkin bir altyapı zaten var. Dönem sonunda devlet desteği, yapılan ciro üzerinden belli bir pay ayrılarak ajansın da organizasyonu ile ilgili kurumlara geri ödenecek.
Bu modelin ne faydası olacak? Bir kez bu seralarda kadın istihdamı olacak. Şu anda cari açığın en büyük sebebi olan petrol, akaryakıt ve enerjide maliyetler düşecek. Çünkü tüm ürünler bugün İstanbul’a Antalya'dan geliyor. Sonuçta bu masraf ortadan kalkacak. Tersine buradan İstanbul ve Avrupa'ya tarımsal ürün gönderilecek. Ürün daha taze, daha çabuk gidecek.
Herhangi bir çiftçi olarak 1000 dönümde üretilen ürün, serada 100 dönümde alınacak. Arazi çok daha verimli kullanılacak. Buğday, arpa, yulaf, kanola, ay çekirdeği gibi ürünlerden daha katma değerli ürünlere geçilecek. Trakya’da seracılık tuttuğunda bolluk olacak, enflasyon düşecek. Tarımı, gıda ve hayvancılık yatırımları izleyecek.
***
Eylül sonunda seçimi tamamlanacak teşvikli yatırım projelerine baktığımızda; Manisa, Kırşehir, Amasya ve Trakya’dan Kırklareli’de jeotermal seracılığın ve Osmaniye’de modern entegre seracılığının teşvik edildiğini görüyoruz. Seracılık için tercih edilen iller bu kadar, altı ille sınırlı kalmış.
Peki Trakya’da teşvikli üretim konuları neler? Çanakkale’de; yüksek ekonomik değerli süt ürünleri üretimi, zeytin atıklarından aktif karbon üretimi, ağaç ve orman ürünleri entegre işleme tesisi, termik santral uçucu küllerinden değerli bileşenlerin ayrıştırılması.
Kırklareli’de; 2 bin 500 küçükbaş kapasiteli entegre süt üretimi ve işleme tesisi, maya üretim tesisi, ağaç ürünlerinden yüksek nitelikli zemin dış cephe malzemesi, büro mobilyası ve jeotermal sera.
Tekirdağ’da; asgari 2000 büyükbaş kapasiteli entegre besi ve et ürünler işleme tesisi, tekstil boyama ve benzeri tekstil makineleri imalatı, tıbbi araç gereç imalatı, akıllı küçük el aletleri üretimi.
Edirne’de; dirençli nişasta üretimi, köpek maması üretimi, hassas tarım ekipmanları ve tarım makineleri üretimi, çeltik kabuğu ve sapından biyoçar ve katma değerli ürünler üretimi.
Dört ilde toplam 16 yatırım konusundan sanayiye dönük diyebileceğimiz en çok beş yatırım konusu var. Aslında Trakya’ya biçilen rol Erdim Noyan’ın bakışından çok da farklı değil. Nitekim desteklenecek yatırım projeleri tarım, gıda ve hayvancılık ağırlıklı. Ancak seracılık yok.
Bilinen karşılaştırma. Konya’dan küçük Hollanda tarım ürünlerinde 135 milyar euro civarında ihracat yapıyor. Seracılıkta dünya birincisi, 9 bin özel seracılık işletmesi 10 bin hektar alanda üretim yapıyor. Toprağı yetersiz ülkede, üretimin yüzde 70’i ise topraksız tarımla üretiliyor. Şu günlerde üniversitelerde yapay ışıkla apartman benzeri binalarda yapılacak dikey tarım planlanıyor.
Sonuç olarak fark büyük olsa da “Trakya, Hollanda’ya rakip olabilir mi?” sorusunun sorulmasına devam etmek gerekiyor.
