Teşviki, hak edene, hak ettiğince vermek yetmiyor aynı zamanda onu takip etmek gerekiyor. Türkiye’de teşvik bolluğu var, takip alışkanlığı yok. Kaynak sınırlı, iştah yüksek ve rekabet yaman…
Neyi beslersen, onu büyütürsün. Teşvik, bir besleme türüdür. Sözel beslersin; motivasyon olur. İnsan neyi anarsa onu sever, neyi severse onu anar. Bu da teşvikin manevi boyutudur ki ihmale gelmez. Medyanın gündeminde olmak, halkın dikkatine gelmek, tam da bu tür sözel teşvikin tanımına girer.
Ancak maddi teşvik, büyümenin fiziki adımlarını oluşturur. Fidanı ağaca çeviren… Can suyu yanı sıra onu sürekli sulamak, budamak, bakım yapmaktır. Sektörlerin, şirketlerin, kurumların ve şahısların teşviki bu yüzden hayatidir. Büyümesini, serpilmesini, gelişmesini istiyorsan, fiziki teşvik sunmalısın.
TEŞVİK GEREKLİ AMA KİME, NE KADAR?
Türkiye, pek çok açıdan teşvik cennetidir diyebiliriz. Neredeyse her alanda ya bir teşvik modeli veya bir teşvik programı vardır. Hiç kimse “efendim teşvik yok, gelişemiyorum” diyemez. İyi de buna rağmen memleketin hali? Teşvik mi yetersiz, yöntemi mi hatalı, miktarı mı az, edilen mi yanlış?
Aslında hepsi veya hiç biri demeliyim. Vahşi sulama misali, elindeki kısıtlı suyu, hiçbir öncelik gözetmeden toprağa salarsan, ihtiyacı olsun olmasın demezsin; ürününden olursun, toprağı da kireçlersin. Yerli yerinde… Haddini aşmadan
İKİ SORU İKİ CEVAP / Vahşi teşvike dair…
Teşvikle en hızlı kim büyür?
Tüm sektörler “beni de teşvik et” diye haykırırken elindeki kaynağı kime yönlendirmelisin? Görünen o ki ihracat ilk sırada… Zira döviz kazandırıyor ve ülkenin öncelikli ihtiyacı bu. Tarımı da hızlı büyütür.
Bunun için ne yapmalı?
Aynı sektörde olmasına rağmen firma vardır, azcık teşvikle take off yapacak yani pistten havalanacaktır ama deposundaki yakıt azdır; onu öncelikle teşvik etmeli. Gerisi boştur, ziyandır.
NOT
TEŞVİK ÖNCELİKLİ SEKTÖRLER İÇİN KRİTER NE OLMALI?
Akıllı teşvik bileşenleri gayet net: 1- Kimin, neyi, nasıl yaptığına dair güncel ve doğru bir envanter, 2- Akıl ve vicdan komisyonu ki bu sayede teşvik kişisel olmaktan çıkar, partizanlıktan uzaklaşır, yandaşa gitmez, yerini bulur, 3- Takip ve denetim. Eğer teşviki verip unutursan, o teşvik, akılsız hibe oluverir.
TEŞVİK LÛGATI:
Akıllı teşvik: Bir hedefi olan, performans kriterleri belirlenmiş ve takip edilen kaynak aktarımı
Akılsız teşvik: İktidarın yandaşına candaşına, seçmenin akıttığı kamunun ziyan olan kaynakları
Hibe: Ver ve unut kabilinden olan teşvikler. Dünya Bankası hibeleri ya da iktidarın kaynak aktarımı
Teşvik yönetimi: Akıl ve vicdan sürecinde, kime, ne kadar, ne zaman verileceğinin tasarlanması hali
