Amerika Tarım Bakanlığı’nın raporunda kuraklık nedeniyle arpa veriminin düşmesi sonucu Türkiye’nin 2025/2026 sezonu üretimi, geçen yıla göre yaklaşık 2 milyon ton düşüşle 5,1 milyon ton olarak tahmin edildi.
Dünkü yazımda Amerika Tarım Bakanlığı’nın (USDA) Türkiye’nin hayvancılığını mercek altına alan “Hayvancılık ve Ürünleri” raporunu ayrıntılı olarak yazdım. Çok ilgi gördü. Bugün ise yine Amerika Tarım Bakanlığı tarafından yayınlanan “Tahıl ve Yem Güncellemesi” raporunun ayrıntılarını paylaşacağım.
Yazıyı okurken şu bilgiyi de dikkate almanızda yarar var. Bu rapordaki veriler ekim ayı öncesini kapsıyor. Amerika’da hükümet uzun süre kapalı kaldığı için raporlar gecikmeli olarak yayınlandı.
Hükümetin kapalı olması ne demek?
Amerika Birleşik Devletleri sisteminde federal hükümetin bütçesi onaylanmadığı zaman hükümet kapanıyor. Bazı görevler dışında iş yapamıyor. Son olarak mali yılın sona erdiği 1 Ekim 2025 tarihinde bütçesi Kongre’de onaylanmadığı için hükümet kapandı. Böyle dönemlerde harcama yetkisi bulunmayan federal hükümet, sadece ordu, istihbarat, kamu hastaneleri gibi temel hizmetlerde faaliyetlerine devam edebiliyor, diğer tüm alanlardaki kamu çalışanları ücretsiz izne ayrılıyor.
Hükümetin kapanması nedeniyle Amerika Tarım Bakanlığı raporları 45 gün gecikmeli olarak yayınlandı. Veriler ve tahminler 45 gün öncesine ait. Örneğin bu rapor yazılırken, Türkiye’de 1 milyon ton mısır ve 1 milyon ton arpa ithalatı ile ilgili Cumhurbaşkanı Kararı yayınlanmamıştı.
Üretim azalırken ithalat artıyor
Amerika Tarım Bakanlığı raporuna göre, 2025/26 sezonu buğday hasadı geçen yıla göre neredeyse hiç değişmemiş olsa da buğday üretiminin, yetiştirme sezonu boyunca kurak hava koşulları nedeniyle yıllık yüzde 15 düşüşle 16,3 milyon tona (MMT) gerileyeceği tahmin ediliyor. Sektör yetkililerine göre buğday kalitesi ise oldukça iyi olarak değerlendiriliyor. Başka bir deyişle, üretilen buğdayın çoğu öğütmeye (un üretimi) gidecek, yani hayvan yemi için daha az buğday kalacak. Raporda, makarna üretiminde kullanılan durum buğdayı üretiminin 3,5 milyon ton olacağı tahmin ediliyor.
Buğday ithalatı 7,3 milyon ton olacak
Raporda, yurtiçi buğday üretimindeki düşüş dikkate alınarak 2025/2026 sezonu için buğday ithalatının 7,3 milyon ton olacağı tahmin ediliyor. Bu bir önceki yılın iki katından fazla. Raporda şöyle deniliyor: “Yıllık bazda önemli ölçüde artmış olsa da bu tahmini ithalat miktarı son 10 yılın tarihsel ortalamasıyla daha uyumlu. Referans olarak, 2024/2025 sezonundaki ithalat hacimleri, hükümetin ülkenin rekor düzeydeki yerli buğday stokunu azaltmak için ülkenin dâhilde işleme rejimini geçici olarak durdurma kararı nedeniyle düşüşe geçti. O zamandan beri yeniden yürürlüğe giren dahilde işleme rejimi, değirmencilerin işleme için gümrüksüz buğday ithal etmelerine ve un olarak yeniden ihraç etmelerine olanak sağlıyor. 2025/2026 sezonundaki ithalatın yaklaşık üçte ikisi ihracat pazarı için un ve makarna yapımında, geri kalanı ise Türkiye pazarı için un ve diğer buğday bazlı ürünlerin üretiminde kullanılacak.”
Irak’a un ihracatı yüzde 64 düştü
Amerika Tarım Bakanlığı raporunda un ihracatındaki düşüşün buğday ithalatına da yansıdığı belirtilerek, “2025/2026 sezonu için öngörülen ithalat miktarı, Türk un ihracatçıları geleneksel olarak en büyük alıcısı olan Irak'tan gelen yavaşlayan taleple karşı karşıya kalmasa ve bir önceki yıla göre kaybettikleri pazar payını geri kazanmakta zorlanmasalardı daha da yüksek olurdu. Sektör, pazar payındaki kayıplarının başlıca nedeni olarak Türkiye hükümetinin dahilde işleme rejiminin geçici olarak askıya almasını gösteriyor.
Mevcut pazarlama yılının Haziran-Ağustos dönemindeki buğday ithalatı çok yavaş bir başlangıç yaptı ve yıllık bazda yüzde 35 düşüşle yaklaşık 600 bin tona geriledi. Bu üç aylık dönemdeki önde gelen tedarikçiler Rusya (562.000 ton) ve Ukrayna (11.000 ton) oldu. Yerel buğday stoklarının daralmaya başlamasıyla pazarlama yılının ikinci yarısında ithalat hızının artacağı öngörülüyor” bilgisine yer verildi.
İhracat son 10 yılın en düşük seviyesinde
Raporda, 2025/2026 dönemi buğday (un, makarna vb. ürünler) ihracatının neredeyse 10 yılın en düşük seviyesi olan 6 milyon tona gerilediği belirtilerek özetle şu bilgilere yer verildi: “Bu rakam, bir önceki yıla göre yaklaşık 1,3 milyon ton düşüş gösteriyor. Bu tahmin, durum buğdayı ihracatında bir yavaşlama, kaybedilen pazar payını geri kazanma mücadelesinin devam etmesi ve Irak'ın Türk ununa olan talebinde bir yavaşlama olduğunu varsayıyor.
Türkiye'nin Haziran-Ağustos dönemindeki buğday ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 340 bin ton düşüşle yaklaşık 1,32 milyon ton olarak gerçekleşti. Bu dönemde Türk ununun en çok ihraç edildiği ülkeler, 148 bin ton ile Suriye ve 95 bin ton ile Irak oldu. Özellikle, Irak'a un ihracatı, artan tarifeler ve Irak'ta yeni un fabrikalarının faaliyete geçmesi nedeniyle yüzde 64 oranında düştü.”
Raporda, yurtiçi buğday üretiminde beklenen düşüşe paralel olarak, 2025/2026 sezonu buğday stoklarının keskin bir şekilde düşürülerek yaklaşık 2,3 milyon tona indirildiği ifade ediliyor.
Arpa ithalatı 3 ayda 3 kat arttı
Amerika Tarım Bakanlığı “Tahıl ve Yem Güncellemesi” raporunda kuraklık nedeniyle arpa veriminin düşmesi sonucu Türkiye’nin 2025/2026 sezonu üretimi geçen yıla göre yaklaşık 2 milyon ton düşüşle 5,1 milyon ton olarak tahmin edildi.
Üretimdeki büyük düşüşle birlikte, 2025/26 sezonunda arpa tüketiminin yıllık bazda 500 bin ton azalarak 6,9 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu dönemde arpa ithalatının, özellikle hayvan yemi olmak üzere, Türkiye'nin iç talep ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamak için artacağı öngörülüyor.
Yurtiçi arpa üretimindeki düşüşü telafi etmek ve iç talep ihtiyaçlarını karşılamak için, 2025/2026 döneminde arpa ithalatının 1,7 milyon tona kadar çıkacağı belirtilen raporda: “Pazarlama yılının ilk üç ayında (Haziran-Ağustos) arpa ithalatı neredeyse üç kat artarak 147 bin tona ulaştı. En büyük tedarikçiler 92 bin ton ile Bulgaristan ve 45 bin tonla Rusya oldu. Ayrıca, Temmuz ve Ağustos aylarında, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ithal arpa için ihale açtı ve yaklaşık 500 bin ton satın aldı. İlk sevkiyatların Eylül ayında gelmeye başladığı ve önümüzdeki aylarda da devam edeceği düşünülüyor.” bilgisine yer verildi.
Mısır tüketimi 11 milyon ton, üretim 7,9 milyon ton
Amerika Tarım Bakanlığı raporunda mısır üretimi ve ticareti ile ilgili değerlendirme ise özetle şöyle: “ 2025/2026 üretim sezonunda hasat edilen mısır alanının, çiftçilerin pamuk, sebze ve diğer sıra bitkileri gibi diğer alternatiflere göre daha karlı olduğu düşünüldüğünden daha fazla ikinci ürün mısır ekmesi beklendiğinden, yıldan yıla 610 bin hektara çıkması bekleniyor.Bu değişim, özellikle çiftçilerin daha yüksek kâr elde etme umuduyla pamuktan çift ürün buğday ve mısıra geçtiği ülkenin güneydoğu kesiminde geçerliydi. Hasat edilen alandaki bu artışa paralel olarak, 2025/2026 sezonu mısır üretiminin bir önceki yıla göre yüzde 12 artarak yaklaşık 7,9 milyon tona ulaşması bekleniyor. Mısırın çoğu sulamaya erişebiliyor ve kurak hava koşullarından çok fazla etkilenmesi beklenmiyor.
Ağustos ortasında, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2025/2026 sezonu yerli mısır alım fiyatını ton başına 11 bin 300 lira (275 $/ton) olarak açıkladı. Karşılaştırma yapmak gerekirse, TMO'nun en son alım fiyatı açıkladığı dönem, fiyatın ton başına 6 bin lira (230 $/Ton) seviyesinde olduğu 2023/2024 sezonuydu.
2025/2026 sezonu için mısır tüketim tahmini, bir önceki yılın yeni revize edilmiş rekorunun ardından, yıllık bazda 11 milyon tona düşürüldü. Bu projeksiyon, hayvan yemi ve nişasta endüstrilerinden gelen talebin devam edeceğini ve istikrarlı olacağını varsayıyor.
Bu sezon mısır ithalat tahmini, yerel mısır üretimindeki öngörülen artış nedeniyle bir önceki yıla göre yaklaşık 2,4 milyon ton düşüşle 3,3 milyon tona düşürüldü. 2024/2025 sezonu mısır ithalatının yaklaşık 5,7 milyon ton olacağı tahmin ediliyor. Ukrayna, 4 milyon ton ile en çok ithalat yapılan ülke olurken, Rusya’dan 571 bin ton ve Romanya’dan 400 bin ton ithalat yapıldı.
Türkiye’nin 2025/2026 sezonunda mısır ihracatının, bir önceki yıla göre 600 bin ton daha yüksek olması tahmin ediliyor. Bu tahmin, özellikle kümes hayvancılığı sektörünü genişletmeye devam ettiği bildirilen Irak olmak üzere, bu ülkelerden istikrarlı bir aktarma talebi olacağını varsaymaktadır. Türkiye, 2024/2025 sezonunda yaklaşık 550 bin ton mısır ihraç etti. Bu ihracatın 202 bin tonu Irak’a, 125 bin tonu Suriye’ye ve 46 bin tonu İran’a yapıldı.”
Özetle, Amerika Tarım Bakanlığı’nın Tahıl ve Yem Güncellemesi raporu Ekim ayı öncesi verilere dayanmasına rağmen genel durumu özetliyor. Kuraklık nedeniyle buğday, arpa üretiminde düşüş beklenirken mısır üretiminde artış var. Buğday ve arpadaki üretim kaybı ithalatla karşılanacak. Bu sezon tahılda ithalatın yine çok konuşulacağı bir sezon olacaktır.
Pirinçte dışa bağımlılık sürecek
Amerika Tarım Bakanlığı’nın Tahıl ve Yem Güncellemesi raporuna göre 2025/2026 (Eylül-Ağustos) dönemi pirinç üretiminin 560 bin ton (öğütülmüş) olması bekleniyor. Sınırlı yağışlara rağmen, çiftçiler, Türkiye'nin kuzeybatısındaki ana pirinç yetiştirme bölgesi olan Trakya'da ortalama verim öngörüyorlar çünkü yetiştirme döngüsü boyunca doğru zamanda yeterli miktarda sulama suyuna erişebildiler. Diğer pirinç yetiştirme bölgeleri de ortalamaya yakın verim bildiriyor.
Pirinç tüketiminin bu sezon 790 bin ton olacağı belirtilen rapora göre, hane halkı pirinç tüketiminin sabit kalacağı ve ev dışı tüketimin gelecekteki büyümenin ana itici gücü olmaya devam edeceği ifade ediliyor.
Türkiye’nin 2025/2026 sezonu pirinç ithalatının yıllık bazda 425 bin ton olacağına dikkat çekilen raporda, 2024/2025 üretim sezonunda pirinç ithalatının 358 bin tona (öğütülmüş eşdeğer) ulaştığı belirtiliyor. Önde gelen pirinç tedarikçileri 93 bin ton ile Çin, 91 bin ton ile Hindistan, 37 bin ton ile Arjantin ve 24 bin ton ile ABD oldu.
