RUHİ SANYER
Fon krizinin ardından tasfiye kapsamındaki fonların portföylerinde yüksek miktarda bulunan altı hisse, bir süredir sert şekilde yükseliyor. PEKGY (Peker Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı), ANELE (Anel Elektrik Proje Taahhüt ve Ticaret), BIGEN (Birleşim Grup Enerji Yatırımları), IEYHO (Işıklar Enerji ve Yapı Holding) ve TEHOL (Tera Teknoloji Holding) 13 Kasım itibarıyla peş peşe tavan serileri yaşarken TRHOL (Tera Finansal Yatırımlar Holding) de aynı gün yüzde 9,99 prim yaptı. BIST 100'ün yalnızca yüzde 0,27 yükseldiği bir seansta bu hareketleri normal görmek mümkün değil.
Mali tablolar ve fiyatlara etkisi
13 Kasım kapanışında PEKGY 1,51 liraya, ANELE 11,04 liraya, BIGEN 9,94 liraya, IEYHO 9,73 liraya, TRHOL 82 liraya, TEHOL 1,82 liraya çıktı. PEKGY sekizinci, ANELE ve BIGEN yedinci, IEYHO ve TEHOL beşinci tavan gününe ulaştı. TRHOL de yüzde 9,99 yükseldi. Bu hisselerde de haftanın ilk işlem gününde(pazartesi) tavan serileri görüldü.
Peki şirketlerin mali tabloları bu fiyatları doğruluyor mu? Önce bilançolara bakalım.
ANELE ilk dokuz ayda 2,64 milyar lira zarar açıkladı. Satışları yıllık yüzde 86 gerilerken toplam özkaynakları 61,6 milyon liraya, ana ortaklığa ait özkaynakları ise 27,3 milyon liraya kadar eridi. Buna rağmen hissenin piyasa değeri, özkaynaklarına kıyasla olağanüstü yüksek. IEYHO'da satışlar yüzde 94 düşerken zarar 655 milyon liraya ulaştı. BIGEN kâr ediyor ancak 3,12 milyar lirayı aşan net borcuna karşılık dokuz aylık kârı 67 milyon lira. PEKGY'de ise 13 Kasım'da vadesi gelen 7,5 milyar liralık kira sertifikasının ödemesi yapılamadı. TRHOL'ün yüksek kârının hangi faaliyetlerden kaynaklandığı, TEHOL'ün güncel bilançosu da açıklığa kavuşmadan bu hisselere sağlıklı değer biçmek kolay değil.
Zirvelerinden düştüler
Ama hâlâ pahalılar Sermaye piyasası uzmanlarına göre bu şirketlerin pahalı olup olmadığını anlamak için yalnızca hisse fiyatlarına bakmak yeterli değil. Aynı sektördeki şirketlerle karşılaştırma yapmak gerekiyor. Bunun için kullanılan ölçülerden biri PD/DD (Piyasa Değeri/Defter Değeri). Oran, şirketin borsadaki toplam değerinin özkaynaklarının kaç katı olduğunu gösteriyor. İnşaat ve taahhüt sektöründe medyan PD/DD 1,39 seviyesindeyken ANELE'nin oranı 88,61'e çıkıyor. Başka bir ifadeyle şirket, defter değerinin yaklaşık 89 katından işlem görüyor. Üstelik ağır zarar ve neredeyse tükenmiş özkaynaklarına rağmen. Zirvesinden yüzde 95'in üzerinde gerilemiş olması bu hisseyi ucuz yapmıyor.
IEYHO da farklı bir görüntü sergilemiyor. Zarar açıklayan şirketin 1,88 PD/DD oranıyla işlem görmesine karşılık, büyük ve kârlı holdinglerden Koç Holding, Sabancı Holding ve GSD Holding'in oranları 0,25-0,60 bandında. Bu karşılaştırma, IEYHO'nun da bilançosuna göre astronomik fiyatla işlem gördüğünü kanıtlıyor.
BIGEN'in 1,02 PD/DD oranı ilk bakışta daha makul görünüyor. Uzmanlara göre ancak 3,12 milyar liralık net borç ve bu borcun finansman maliyeti dikkate alındığında, şirketin kârının ne kadar sürdürülebilir olduğunun sorgulanması gerekiyor. Fiyat/kazanç oranı da emsal yenilenebilir enerji şirketlerinin hayli üzerinde bulunuyor. Dolayısıyla defter değerine yakın işlem görmesi fiyatın ucuz olduğu anlamına gelmiyor.
İki şirket SPK'dan ek süre aldı
Tera grubu bünyesindeki TRHOL ve TEHOL'de ise farklı bir durum görülüyor. Her iki şirket de 30 Eylül 2026 tarihli üçüncü çeyrek finansal tablolarını açıklamak için SPK'dan ek süre aldı. TRHOL için son tarih 30 Kasım, TEHOL için 9 Aralık 2026. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) ek süre vermesi nedeniyle son yayımlanan ikinci çeyrek verilerine bakılması gerekiyor. Bu verilere göre TRHOL 0,72, TEHOL ise 0,21 PD/DD oranıyla işlem görüyor.
Özellikle TEHOL kâğıt üzerinde iskontolu görünüyor. Ancak bu şirkete Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından kayyım atanması, SPK ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kaynaklı işlem yasakları, kısa vadeli nakit sıkışıklığı ve henüz açıklanmayan üçüncü çeyrek bilançoları bu iskontonun arkasındaki belirsizlikleri artırıyor. Uzmanlar dolayısıyla bu iki hisse için de ucuz hükmünü vermek için en azından çok erken olduğunu belirterek “Sonuçlar belki de fiyatın yüksek olduğunu gösterecek” diyorlar.
Fonların elindeki paylar kime geçti?
Fonların tasfiye öncesinde yayımlanan portföy verileri ise başka bir soruyu gündeme getiriyor. Fonlar, bu hisselerin fiili dolaşımdaki paylarında oldukça yüksek ağırlığa sahipti: TEHOL'de yüzde 77,74, ANELE'de yüzde 68,14, TRHOL'de yüzde 60,13, PEKGY'de yüzde 54,68, IEYHO'da yüzde 43,09, BIGEN'de yüzde 20,24. SPK'nın 17 Eylül tarihli açıklamasıyla başlayan tasfiye sürecinde hangi fonun ne kadar pay sattığını, hangilerini elinde tuttuğunu ise henüz bilinmiyor. Uzmanlara göre asıl soru da burada ortaya çıkıyor: Bu hisseleri kim, hangi parayla ve neden alıyor?
Şişirildikten ve “‘çanak çömlek patladıktan” sonra fiyatları defalarca çöken bu hisseler, zirvelerinden ciddi oranlarda gerilemiş olsalar bile şirketlerin bugünkü mali yapıları ve piyasa değerleri dikkate alındığında hâlâ ucuz olmadığı görülüyor. Özellikle ANELE ve IEYHO'da sektör karşılaştırmaları bunu açıkça gösteriyor. BIGEN'de borçluluk, PEKGY'de ödeme güçlüğü önemli riskler. Krizin en büyük oyuncusu Tera Grubu şirketlerinden TRHOL ve TEHOL'de ise güncel bilançolar görülmeden ve şüphe bulutları dağılmadan ucuzluk değerlendirmesi yapmak mümkün değil.
Sermaye piyasaları uzmanları ne diyor?
Günlük fiyat ve işlem hacmi verileri alıcının kimliğini göstermeyeceğini belirten sermaye piyasası uzmanları şunları söylüyorlar: “Aracı kurum dağılımı yalnızca işlemin hangi kurum üzerinden yapıldığını açıklar; nihai yatırımcıyı ortaya çıkarmaz. Bunun için aracı kurum dağılımları, takas hareketleri ve MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) saklama verilerinin birlikte incelenmesi gerekiyor. Böylece fonların hangi hisselerde ne kadar satış yaptığı, bu payların kimler tarafından alındığı ve işlemlerin fon tasfiyesiyle bağlantısı olup olmadığı anlaşılabilir.”
Uzmanlara göre hisselerin peş peşe tavan yapması tek başına manipülasyon kanıtı değil. Ancak mali tablolarla açıklanması güç fiyat hareketlerinin aynı fon krizinin içinden çıkan hisselerde yoğunlaşması, SPK ve Borsa İstanbul'un incelemesini gerektiriyor. Bu arada fon krizinin sonuçları ortadayken yatırımcıların da yeniden hataya düşmemesi gerektiğini söyleyen uzmanlar “Bir hisse geçmişte 10 lirayken bugün 1 liraya inmiş olabilir. Bu, o hissenin ucuz olduğu anlamına gelmez. Önemli olan geçmişte kaç liradan işlem gördüğü değil, bugün kaç liralık bir şirketi temsil ettiğidir” diyorlar ve ekliyorlar:“ Bu sorular yanıtlanmadıkça “olağan şüpheliler”de kuşku büyümeye devam edecek.”