Beyoğlu Bankalar Caddesi’ndeki en güzel binalardan birinde 15 yıl önce bir kurum doğdu. Aradan geçen dönemde Salt Galata adı verilen bu binada çok önemli toplantılar, sergiler ve etkinlikler düzenlendi. Yıllar içinde çok değerli bir kütüphane inşa edildi. En önemlisi, çok derinlikli ve kapsamlı bir arşiv yaratıldı. Temelleri Osmanlı Bankası Müzesi, Garanti Galeri ve Platform Garanti’nin birikimi üzerine atılan Salt, disiplinler arasındaki sınırları kaldıran bir yapıya dönüştü.
Salt Galata, yarattığı güçlü altyapısıyla bir bilgi, kültür ve sanat üretim merkezi olarak yeni yatırımlara devam ediyor. İstanbul İstiklal Caddesi üzerindeki Salt Beyoğlu, Bankalar Caddesi üzerindeki Salt Galata mekânlarının yanı sıra dijital platformları aracılığıyla, kullanıcılarına araştırma, karşılaşma ve ifade alanları sunuyor.
Salt’ın tüm mekânlarına giriş, programlara katılım ve arşivlerin kullanımı ücretsiz.
Sergilerden yayınlara ve web projelerine, film gösterimlerinden atölye çalışmalarına uzanan çok katmanlı program yapısıyla Salt, kültürel üretimini geniş kitlelerle buluşturmayı sürdürüyor.
Toplumsal yatırım programları gerçek bir ihtiyaca dokunmalı
Salt’ın 15. Yaşı dolayısıyla yapılan basın buluşmasında konuşan Garanti BBVA Yönetim Kurulu Üyesi ve Salt Yönetim Kurulu Başkan Vekili Aydın Düren, banka olarak yaptıkları tüm toplumsal yatırım programlarının gerçek bir ihtiyaca dokunmasını, uzun vadeli olmasını ve yüksek etki yaratmasını önemsediklerini vurgulayarak “Salt Galata ve Salt Beyoğlu’nda bugüne kadar yaklaşık 5 milyon ziyaretçiye ulaşılması ve Salt Araştırma bünyesindeki çalışmalarla bilginin geniş kitlelere açılması, bu alandaki yaklaşımımızın ne kadar güçlü bir karşılık bulduğunu gösteriyor. Garanti BBVA olarak ‘Birlikte Yaparız’ anlayışımızla bilgi, kültür ve sanat üretimini desteklemeye devam edeceğiz.” yorumunu yaptı.
Salt Genel Müdürü Deniz Ova, Salt’ın vizyonunu “açık fikirlilik, karşılıklı öğrenme ve kapsayıcılık çerçevesinde şekillenen yaklaşım” olarak tanımladı. Kuruluşun, Türkiye ve yakın coğrafyasını da birlikte düşünen, tartışan ve üreten bir alan olarak eleştirel diyaloğu beslemeyi sürdüreceğini, özellikle genç kullanıcı ve izleyicilerle kurduğu dinamik etkileşimle yeni düşünme ve üretim biçimlerini teşvik etmeyi önceliklendirmeye devam edeceğini ifade etti.
Salt Araştırma Fonları ile 80’in Üzerinde Projeye Destek
Salt, 2013 yılından bu yana sanat, mimarlık ve tasarım alanlarında özgün araştırmaları Salt Araştırma Fonları programıyla destekliyor. Bugüne kadar 80’in üzerinde projeye katkı sağlayan program, 2025 yılında hayata geçirilen Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu ile kapsamını daha da genişletti. Bu fon aracılığıyla ekonomi tarihi alanında çalışan araştırmacıların, toplumsal dönüşümleri çok yönlü bakış açılarıyla ele alması ve elde edilen bulguların herkesin erişimine açık bir zemine taşınması hedefleniyor.
Türkiye, Doğu Akdeniz ve Doğu Avrupa coğrafyasına odaklanan dev bir arşiv
2011 yılından bu yana bir kültür kurumu olarak ziyaretçilerine özgür bir araştırma ve ifade ortamı sunmayı amaçlayan Salt, bünyesindeki, Salt Araştırma Arşivi ve kütüphanesiyle, 19. yüzyıl sonlarından günümüze Türkiye başta olmak üzere Doğu Akdeniz ve Doğu Avrupa coğrafyasına odaklı kaynakları bir araya getiriyor.
Salt Araştırma ve programları aracılığıyla sanat, mimarlık, tasarım ve toplum ve ekonomi konularında nitelikli bilgi üretimine katkıda bulunarak yeni okumalara fırsat tanınıyor. Salt açıldığından bugüne kadar kamu programları ve sergileri aracılığıyla yaklaşık 5 milyon ziyaretçiye ulaştı. Salt, önümüzdeki 15 sene içinde aynı istikrarlı tutumla araştırma ve programlarıyla yeni soru ve merakların önünü açmayı, özgün içeriklerin geliştirilmesine vesile olmayı devam edecek.
Bugüne kadar Salt Araştırma altında 2 milyondan fazla belge erişime açıldı, Dünyanın birçok farklı ülkesinden toplam 100.000'e yakın araştırmacıya çevrimiçi erişiliyor. 110.000 kitabı aşan yayın koleksiyonu haftada 5 gün açık olan Gregory Michael Kiez Salonunda; kayıtlı araştırmacılar için sessiz bir ortam sunan Ferit Şahenk Salonunda ise 50.000’den fazla kullanıcıya hizmet veriliyor.
Arşiv kavramını doğa ve çevreyle ilişkilendiren bir bakış açısı
Salt Genel Müdürü Deniz Ova “2026 yılında Salt, Doğu Akdeniz coğrafyasına yeniden bakıyor ve kendi arşivimizde olan zengin malzemeleri yeni tartışmalara açıyoruz. Arşiv kavramını doğa ve çevreyle ilişkilendirerek doğa ve coğrafyayı birer hafıza mekânı olarak ele alıyoruz. Bu tematik yaklaşımla öğrenme ve araştırma pratiklerini çeşitli programlar aracılığıyla zenginleştiriyoruz. Salt Beyoğlu ve Salt Galata yapılarında sunulacak yeni sergiler ekoloji, mekânsal pratikler ve toplumsal hafızayla ilişkili meseleleri gündeme getiriyor.” yorumunu yapıyor.
Bu yılki programdan kısa başlıklar…
- Bu yıl BBVA Vakfı işbirliğiyle 2024-2026 arasında düzenlenen Salt Sanatsal Araştırma ve Üretim Destek Programı kapsamında destek alan Güneş Terkol ve Onur Gökmen’in sergileriyle başladı. Bugünlerde, Onur Görkmen’in yeni ürettiği Toprakaltı isimli işine yer veriyor. Bu proje 1986 yılında gerçekleşen Çernobil faciasının Türkiye’deki etkilerini aile tanıklıklarından yola çıkarak ele alıyor.
- 22 Nisan’da Salt Beyoğlu'nda Barajdan Sızanlar sergisi kapılarını açacak. Sergi, Türkiye’den Lübnan'a, Filistin ve Tunus’a uzanan bir coğrafyada arazi, hafıza ve arşiv arasındaki ilişkileri Sanatçılar: Haig Aivazian, Al-Wah’at Collective (3 kişi), Alia Farid, Dima Srouji, Monira Al Qadiri, Fredj Moussa, Merve Ünsal, Yelta Köm, Aslı Uludağ, Emre Hüner, Mehmet Ali Boran, Metincan Güzel, Evrim Kaya, Aslıhan Demirtaş, Can Candan.
- Eylül ortasından itibaren Salt Beyoğlu'nda Özer Kabaş ve Zamanları adlı sergi başlayacak. Bu sergi, sanatçı, eğitimci ve yazar Özer Kabaş’ın (1934-1998) resimleri, sanat, sinema ve tasarım gibi farklı alanlara ilgisi, kurduğu ilişkiler ile çalıştığı kurumlar üzerinden 1960’lardan 1990’lara Türkiye kültür tarihinden bir kesit sunmaya hazırlanıyor.
- Salt Galata’da, Emek, Beden, Mekân sergisi fabrika alanlarının mimari ve kentsel karakterlerindeki dönüşümü, değişen üretim rejimlerinin tarihsel ve mekânsal dinamikleri çerçevesinde inceleyecek.
- Salt’ın yeni programı “Supercut”, sinema ve hareketli görüntüyü merkeze alıyor; yakın ve uzak geçmişin bulanık hafızasının görüntüler aracılığıyla nasıl kurulduğunu keşfe çıkıyor. Supercut arşivci, araştırmacı, küratör, yönetmen, eleştirmen ve akademisyenlerin katkılarıyla geliştirilecek uzun soluklu bir program olarak kurgulanıyor.
- Salt Araştırma çerçevesinde yine birçok arşivin erişime açılması için yoğun bir çalışma devam ediyor. 2024 yılında Grafik Tasarım Arşivi'nde erişime açılan ilk arşiv Sadık Karamustafa’nın oldu. Bu yıl ise Bülent Erkmen’in arşivi özel bir web projesi ile beraber sunulacak. Ayrıca Handan Börüteçene, Han Tümertekin ve Selahattin Yazıcı arşivleri de erişime açılacak arşivlerden bazıları.
- Tüm bu çalışmalar, Salt Yorumlama altında farklı yaş gruplarına sergi turları, atölye çalışmaları gibi programlarla ücretsiz olarak sunuluyor. Özellikle okullara ve genç izleyicilere deneysel düşünceye dayalı özel tasarlanmış programlar geliştiriliyor.
