Sürekli gelişen Özbekistan piyasası; ilaç, otomotiv, tekstil, ayakkabı, tavukçuluk, sebze-meyve, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya, çikolatalı mamuller ve bisküvi sektörlerinde Türk firmaları için fırsatlar sunuyor
TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT
Taşkent, Buhara, Semerkant ve Hive gibi sayısız kadim şehri ile bir medeniyet mozaiği oluşturan Özbekistan, ülkemiz ile ortak kültür, dil ve tarih bağları ile Orta Asya’daki en önemli ortaklarımız arasında yer almaktadır.
Ülkemiz, 16 Aralık 1991 tarihinde bağımsızlığını kazanan Özbekistan’ı tanıyan ilk devlet olmanın memnuniyetini her zaman duymaktadır. Bu doğrultuda, Kapsamlı Stratejik Ortaklık düzeyinde ilişkilerimizi sürdürdüğümüz Özbekistan ile ticari ve ekonomik sahadaki ortaklığımızın gelişmesine büyük önem vermekteyiz ve birlikteliğimiz kazan-kazan prensibine dayanmaktadır.
Ülkemiz ile Özbekistan arasındaki ikili ticaret, Özbekistan’ın ekonomik reformlarının da etkisiyle sürekli bir artış gösterme eğilimindedir. 2024 yılında ticaret hacmimiz 3,3 milyar doları aşmıştır. Bu kapsamda, köklü birlikteliğimizden güç alarak Sayın Cumhurbaşkanlarımızın liderliğinin çizdiği vizyon doğrultusunda, yakın dönemde 5 milyar dolar ve orta-uzun vadede 10 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine dengeli bir şekilde ulaşmak için çalışmalarımız Özbek muhataplarımızla beraber sürdürülmektedir. Özbekistan ile imzaladığımız, 1 Temmuz 2023 tarihinde yürürlüğe giren ve halihazırda genişletme müzakerelerini sürdürdüğümüz Tercihli Ticaret Anlaşması, bu hedef doğrultusunda atılmış en önemli somut adımlardan biridir.
“Güçlü potansiyel mevcudiyetini koruyor”
Türkiye, Özbekistan’ın en çok ithalat yaptığı beşinci, en çok ihracat yaptığı dördüncü ülke konumundadır. Özbekistan’a ihracatımızda makine ve cihazlar, tekstil ürünleri, kimyasal maddeler, boyalar, metal eşyalar ve otomotiv ürünleri öne çıkmaktadır. Ayrıca, sürekli gelişen Özbekistan piyasası; ilaç, otomotiv, tekstil, ayakkabı, tavukçuluk, sebze meyve, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya, çikolatalı mamuller ve bisküvi sektörlerinde Türk firmaları için fırsatlar sunmaktadır. Özbekistan’dan ithal ettiğimiz başlıca ürünler ise demir dışı metal ve madenler, tekstil iplikleri, meyve ve sebze, gübreler, plastik mamulleridir. Ülkelerimiz arasındaki ticarette pek çok sektörde ciddi ve güçlü bir potansiyel sürekli olarak mevcudiyetini korumaktadır.
“En fazla yabancı sermayeli firmaya sahip üçüncü ülkeyiz”
Bunun yanında, Özbekistan’da yerleşik olan 1900’den fazla Türk firmasının ülkedeki toplam yatırımları 5,6 milyar dolar seviyesindedir. Ülkemiz, bu rakamlar ile Özbekistan’da en fazla yabancı sermayeli firmaya sahip üçüncü ülke konumunda bulunmaktadır. Firmalarımız başta tekstil, enerji, finans, sigortacılık ve metal sanayii olmak üzere pek çok alanda faaliyet göstermektedir. Yatırımlarımızın korunması ve kolaylaştırılması kapsamında, iki ülke arasında 8 Mayıs 1996 tarihinde imzalanan Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi ve 25 Ekim 2017 tarihinde imzalanan Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmaları önem taşımaktadır.
Müteahhitlerimiz ise bugüne kadar Özbekistan’da yaklaşık 8,4 milyar dolar değerinde toplam 309 proje üstlenmişlerdir. Son dönemde Özbekistan’da proje geliştirmeye elverişli bir ortamın oluşması ile birlikte üstlenilen mega projelerle firmalarımızın Özbekistan’daki faaliyetleri ivmeli bir şekilde artmaktadır. Türk firmaları, yeni dönemde gerçekleştirdiği atılımlar ile ekonomik anlamda da Kızılkum Çölü'nde bir vaha olan Özbekistan’ın kalkınma ve gelişme sürecine katkı vermeye devam etmektedir.
“Türkiye, Özbekistan’daki reformları yakından takip ediyor”
Türkiye, Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev öncülüğünde başlayan Özbekistan'ın “Üçüncü Rönesansı”nı ve uygulanan ekonomik reformlara destek vermekte ve bu reformları yakından takip etmektedir. Özbekistan ekonomisi, “Yeni Özbekistan’ın Kalkınma Stratejisi 2022-2026” planının uygulanması ve reform sürecinin sistemli bir şekilde yürütülmesiyle dünya ölçeğinde rekabetçi bir yapıya kavuşmaktadır. Yine bu doğrultuda, büyük fırsatların eşiğindeki Özbekistan’ın Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) tam üyelik sürecine gerekli tüm desteği vererek Özbek ekonomisinin dünya ekonomisiyle bütünleşmesine olan desteğimiz devam etmektedir.
“Çalışmalarda lojistik ve taşımacılığa özel önem veriyoruz”
Ülkemiz, jeo-ekonomik özellikleriyle Özbekistan’ın Avrupa pazarına ulaşımında köprü rolü üstlenerek ortaklığımıza değer sunmaktadır. Türk Dünyası’nın mevcudiyet ve etki alanı olarak tanımladığımız “Türk Küre”nin kalbinde yer alan Özbekistan’da üretilen ürünlerin dünyaya açılmasında ülkemizin de başat aktör olduğu Orta Koridor ve Bakü-Tiflis- Kars demiryolu hattı kritik öneme haizdir. Bu kapsamda, ülkemiz ile Özbekistan arasında yürütülen çalışmalarda lojistik ve taşımacılık konusuna özel bir önem atfedilmektedir. Özellikle ülkelerimiz arasındaki ticarette geçiş belgesi kotasının serbestleştirilmesi ve Hazar Denizi geçiş ücretlerinin makul seviyeye indirilmesi bölgesel olarak ticareti güçlendirecek ve kolaylaştıracaktır.
