Gezdiğim ülkelerde alışveriş yapmasam da çarşı, pazar gezer fiyatlara bakarım. Barselona’da da öyle yaptım ve hayli de rahatsız oldum. Kişi başı milli geliri benim insanımdan bir kat daha fazla olanların, benzer ürünleri neredeyse aynı fiyata tüketmeleri beni derin düşüncelere sevk etti. Merak edip İspanya’nın TÜİK’i (Türkiye İstatistik Kurumu) Instituto Nacional de Estadística’nın sitesine girip baktım. İspanya’da şubatta yüzde 2,3 olan yıllık tüketici enflasyonu martta Ortadoğu’daki savaşın enerji kaynakları üzerindeki etkisi nedeniyle yüzde 3,3’e çıkmış. Biz ise mart ayı enflasyonunun yüzde 1,94 ile beklentilerin altında gelmesine, yıllıkta ise 30,87 olarak gerçekleşmesine sevinmiştik.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da sosyal medya paylaşımında bu olumlu gelişmenin nedenlerinden biri olarak “taze meyve ve sebze ile işlenmiş gıda kalemindeki fiyat artışlarının zayıflamasının gıda fiyatları üzerindeki olumlu etkilerini” göstermişti. Mart ayında marketlere her gidişinde fiyatları görünce şapkası uçmuş bir kişi olarak taze meyve sebze fiyatlarının zayıfladığını görmemiştim ama “belki alışveriş yaptığımız yerler farklıdır” diye düşünüyorum. Ancak nisan ayında enflasyon canavarının daha da vahşileşeceği açık. Bir kere ve en önemlisi savaşın etkileri. Hükümetin özellikle akaryakıtta aldığı yerinde önlemlerle biraz nefes alınsa bile bunun da bir sınırı olduğunu kabul etmek gerekiyor.
İkinci neden ise TÜFE’nin hesaplanmasındaki metodoloji. TÜİK’in 2026 yılında enflasyon hesaplamasında kullandığı fiyat sayısının yüzde 43,29’u perakende ticaret sektöründe önemli paya sahip zincir marketlerden sağlanan barkod (satış) verileri. Ancak açıklamanın zamanında yapılabilmesi için her ayın yalnızca 1'i ile 24'ü arasındaki tüm barkod tarama verileri, her bir barkod için satış cirosu ve satış miktarını dikkate alınarak birim fiyatlara dönüştürülüyor. Yani mart enflasyonunda biraz Ramazan Bayramı tatilinin biraz da fırsatçılığın etkisiyle pazara gelen taze sebze ve meyve miktarı azaldığı için inanılmaz ölçüde artan son hafta fiyatları yok. Hesaplamada yer almayan mart ayının son haftası taze sebze ve meyvede hız kestiği düşünülen fiyatlara doping etkisi yapabilir. Buna bir de piyasanın kar hırsı eklenirse ortaya enflasyon cephesinde çok rahatsız edici bir tablo çıkabilir.
