Büyük şirketlerin inovasyon önündeki en büyük engeli teknoloji, sermaye ya da yetenek eksikliği değil, geçmiş başarılarına bağlı kalmaları. Nokia, Kodak ve BlackBerry gibi örnekler, değişime zamanında uyum sağlayamayan kurumların gerilemesini ortaya koyarken, çözüm mevcut işlerde verimliliği artırmakla geleceğin pazarlarını keşfetmeyi aynı anda mümkün kılan “çift elli organizasyon” modelinde yatıyor.
Büyük şirketlerin inovasyon yapamamasının temel nedeni çoğu zaman teknoloji, sermaye ya da yetenek eksikliği değildir. Asıl sorun, geçmişte başarılı olmuş işleri ve iş yapış biçimlerini değiştirmek istememeleridir. Başarı, bir noktadan sonra yerleşik kurumların en büyük prangasına dönüşebilir.
İnovasyon gurusu, Harvard profesörü Clayton Christensen, bu durumu İnovatörün İkilemi (The Innovator’s Dilemma) olarak tanımlar. Büyük kurumsal firmalar bir taraftan değişen dünyaya uyum sağlamak, yeni teknolojileri benimsemek ve geleceğin pazarlarında yer almak isterken, diğer taraftan mevcut gelir modellerini, organizasyon yapılarını ve karar mekanizmalarını korumaya çalışırlar. Amiral gemisini terk etmek kolay değildir. Fakat ikisini aynı anda yapmak da kolay değil.
Nokia, Kodak ve BlackBerry bunun en bilinen örnekleri. Bu şirketlerin teknolojiye, yeteneğe ya da finansal kaynaklara erişimi vardı. Hatta kendi sektörlerinde oldukça başarılıydılar. Fakat değişimin gerektirdiği dönüşümü zamanında gerçekleştiremediler. Sorun geleceği görememek değil, bugünkü başarılarından vazgeçememekti.
İnovasyon literatüründe buna başarının tuzağı diyebiliriz. Kurumlar mevcut iş modellerini geliştirmeye, verimliliği artırmaya ve operasyonel mükemmelliğe odaklanırken yeni fırsatları keşfetme yeteneklerini kaybedebiliyorlar.
Peki, ne yapmalı?
Çözüm yine literatürde mevcut. Üstelik sadece teorik olarak değil, pek çok en iyi uygulama (best practice) örneğiyle de karşımıza çıkıyor: Ambidextrous Organization. Türkçesine çift elli organizasyon diyebiliriz. Bir taraftan yeni işleri/inovasyonları keşfedecek, diğer taraftan mevcut işinde operasyonel mükemmelliği yakalayacak bir yapı kurmalısınız. Operasyonel mükemmellik çalışmalarını da inovasyonla gerçekleştirmek mümkün. Özellikle süreç inovasyonlarına odaklanabilirsiniz.
Çift elli organizasyonu nasıl kurgulayacağımıza ve yürüteceğimize dair tek bir formül yok. Kurumun koşullarına göre terzi usulü biçimlenmesi gerekir. Bu yola çıkmak dahi önemli bir adım.
Risk alarak derin sularda keşfe dalıp radikal inovasyonlara mı yöneleceksiniz, yoksa bildiğiniz kıyılarda mevcutla mı yetineceksiniz? Bugün para kazandığınız işi gelecekte gereksiz hâle getirecek alternatiflere yönelmek her babayiğidin harcı değil. Fakat asıl kazananlar onlar. Apple, büyük bir çıkış yakalayan inovasyonunu (iPod) yine kendisi öldürdü. Çünkü iPhone'un tarih yazması için bu gerekliydi.
Böyle bir stratejik bakış olduktan sonra organizasyonel ya da operasyonel tüm teferruatlar çözülür.
