Ülkemizin en önemli müzelerinden birisi olan Troya Müzesi Denizcilik Sergi Alanı, ziyarete açıldı.
Ülkemizin en önemli müzelerinden birisi olan Troya Müzesi’nde, 26 Aralık 2025 tarihinde çok önemli bir etkinlik vardı. Konu, dünya tarihinin en önemli efsanelerinden Truva’nın vatanında, ozan Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarından esinlenerek tasarlanmış bir geminin tanıtımı ve Troya Müzesi Denizcilik Sergi Alanı’nın ziyarete açılmasıydı.
Arkeolojik veriler ve antik gemi yapım teknikleri esas alınarak deneysel arkeoloji yaklaşımıyla inşa edilmiş olan ve Troya Çağı (Tunç Çağı sonları) denizcilik geleneğini yansıtan gemi tüm heybetiyle müzedeki yerini almıştı. Enerjisa Üretim, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği iş birliğiyle, hazırlanan sergi alanı Troya’nın tarihsel, mitolojik ve kültürel zenginliğini ortaya koyuyordu.
Çanakkale Troya Müzesi’ndeki açılış töreninde konuşan, Çanakkale Valisi Ömer Toraman, İl Kültür ve Turizm Müdürü Çağman Esirgemez, Enerjisa Üretim CEO’su İhsan Erbil Bayçöl, 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği Başkanı Mualla Erkurt ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Arda Aydın ve Troya Müze Müdürü Sinem Düzgören teknenin binlerce yıl sonra Truva bölgesini yeniden denizle buluşturduğuna dikkat çektiler.
Enerjisa Üretim CEO’su İhsan Erbil Bayçöl, konuşmasında Troya ve Çanakkale’nin tarih boyunca rüzgârın yön verdiği deniz yollarının merkezinde yer aldığını, rüzgârın, binlerce yıl boyunca yalnızca yelkenleri değil; insanlığın hayal gücünü, keşif arzusunu ve medeniyetler arasındaki bağı da taşıdığını ifade etti.
Troya’nın çok yakınında 4-5 rüzgar santralinin işletme halinde olduğunu, Efes Antik Kenti’ne 10-15, Bergama’ya 20 dakika mesafede Türkiye’nin en büyük rüzgar santrallerinden birinin yer aldığını ve rüzgârın sürdürülebilir bir geleceğe ulaşma yolculuklarının en güçlü ilham kaynaklarından birisi olduğunu belirten Bayçöl, yaklaşımlarını şu cümlelerle özetledi:
“Bu projeler bizim için geleceğe sorumluluk projesi. Çünkü biz rüzgarı hem geçmişle, günümüzle kurduğumuz bir bağ hem de doğayla kurduğumuz dengenin unsuru hem de geleceğimizi ve çocuklarımızı düşündüğümüzde bir sorumluluk olarak dikkate alıyoruz ve faaliyetlerimizi buna göre şekillendirmeye çalışıyoruz. Buna benzer projelerde yer almaya devam edeceğiz.”
Yelkenleri dolduran rüzgar enerjisi
Bölgenin kültürel hafızasını yansıtan, bilimsel danışmanlıkla ve tarihsel kaynaklara dayalı olarak inşa edilmiş olan temsili dönem gemisine Troya Müzesi’nde geniş bir alan ayrılmış. Serginin odağında yer alan gemi, Homeros’un destanlarında anlatılan deniz yolculuklarından ve British Museum’daki bir amforanın üzerindeki modelden ilham alınarak yeniden yaratılmış. Troya dönemine özgü teknikler kullanılarak kavela–zıvana yöntemiyle, çivi kullanılmadan inşa edilmiş.
Weber Shandwick İstanbul ekibinin düzenlediği basın buluşmasında sohbet ettiğimiz İhsan Erbil Bayçöl, Troya’nın rüzgâr ve denizle şekillenen geçmişi ile Enerjisa Üretim’in rüzgâr enerjisindeki yaklaşımı arasında çok anlamlı bir bağ gördüklerini vurguladı.
Antik dünyada rüzgârın Troya için yalnızca bir doğa unsuru değil, deniz yollarını açan, ticareti mümkün kılan ve medeniyetler arası etkileşimi taşıyan temel bir güç olduğunu hatırlatan Bayçöl, geminin Odysseus’un Odysseia destanında anlatılan yolculuklardan Fenikeli denizcilerin Hippoi teknelerine uzanan geniş bir tarihsel perspektifle hazırlandığını belirtti.
Bayçöl’ün verdiği bilgiye göre, Enerjisa Üretim, bu projeyle yalnızca bir müze alanına değil; kültür, tarih ve doğa arasında kurulan bağın güçlendirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor. Sergi alanı, ziyaretçilerine antik çağ denizciliğinin teknik bilgisini sunarken, rüzgâr ve denizin taşıdığı ortak insanlık hafızasını da görünür kılıyor. Önümüzdeki dönemde, geminin daha büyük bir versiyonun daha inşa edilmesi ve suda kalıcı olarak sergilenmesi amaçlanıyor. Troya Müzesi Denizcilik Sergi Alanı için de geleceğe dönük projeler planlanıyor. Müzenin önceki müdürü Rıdvan Gölcük tarafından bir çocuk kitabı hazırlanıyor. Planlanan Çocuk atölyeleri, deneyim alanları aracılığıyla ziyaretçilerin Homeros’un dizelerinde anlatılan yolculukları hayal edebilecekleri bir ortam yaratılması hedefleniyor.
Bilimsel ve tarihi boyut
Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarından esinlenerek tasarlanan geminin bilimsel ve tarihsel geri planında 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği bulunuyor. 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği, tarihsel belleği canlandırma konusunda sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da öncü kurumlarından birisi.
Arkeologlar, tarihçiler, denizciler, mühendisler, tekne ustaları ve deniz gönüllülerinden oluşan 360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği, 2004 yılında İzmir-Urla’da kuruldu. Dernek, Türkiye'nin zengin tarihini dünyaya tanıtmak amacıyla deniz tarihi ve arkeolojisiyle ilgili araştırmalar yapıyor, ‘deneysel arkeoloji’ başlığı altında yapılan bu çalışmaların sonuçlarını yeniden canlandırma projeleri, belgesel film, sergi, yayın, panel ve konferans gibi etkinliklerle kamuoyuna sunuyor.
21 yıl içinde arkeopark, müze ve yeniden canlandırma alanlarında 14 projeyi başarıyla hayata geçiren dernek, kurulduğu günden bu yana birçok kurum tarafından ödüle layık görüldü. 2017 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 15. Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri'nde Jüri Özel Ödülü’nü, 2018 yılında ise 4. Uluslararası Özkan Mert Ödülü’nü aldı.
Dernek bugüne kadar Uluburun Gemisi, Kybele Bireme Gemisi ile Foça Marsilya Tarihe Yolculuk, Dikişli Yapısıyla Kiklad Kayığı, Sualtı Arkeoparkı gibi tarihsel ve kültürel açıdan değerli projelere imza attı. Bilimsel temellere dayanan ve akademik kurumlarla iş birliği içinde gerçekleştirilen bu çalışmalar, geçmişin izini sürerken yeni bakış açıları kazandırmayı hedefliyor.
Derneğin projeleri 2013 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin önde gelen eğitim kurumlarından Main Maritime Academy’de ders olarak okutularak tanıtıldı. Aynı zamanda Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Koç Üniversitesi Denizcilik Forumu Danışma Kurulu üyesi olan dernek, 2025 yılı itibariyle çalışmalarına Hippoi Teknesi’yle, Homeros’un izinde devam ediyor.
Anlamlı bir köprü
360 Derece Tarih Araştırmaları Derneği Başkanı Mualla Erkurt tam bir Ege ve bir tarih sevdalısı. Odysseus’un gemisinin yeniden doğmasında büyük emeği olan Erkurt projeyi şu cümlelerle ifade ediyor:
“Troya ve çevresi, antik çağda denizle kurulan ilişkinin en güçlü merkezlerinden biriydi. Bu coğrafyada rüzgâr, yalnızca yelkenleri değil; bilgiyi, ticareti ve kültürler arası etkileşimi de taşıdı. Troya dönemine özgü tekniklerle yeniden inşa edilen bu gemi, deneysel arkeolojinin sunduğu imkânlarla geçmişin bilgisini bugüne taşıyor. Bu eserin Troya Müzesi’ne kazandırılması, antik denizcilik mirasının doğru, bilimsel ve kalıcı bir biçimde aktarılması açısından son derece kıymetli. Bu yolculukta Enerjisa Üretim’in katkısını, geçmişle gelecek arasında kurulan anlamlı bir köprü olarak görüyoruz.”
