■ Türkiye, Mısır ve Malezya’daki tesislerinde üretim yapan, Türkiye’nin küresel sabun devi Evyap, dünya katı sabun üretiminin 40’ta birini tek başına karşılıyor. Endonezya yatırımını devreye alacak şirket Irak’ta da yer bakıyor, yatırım hazırlığında.
■ Dünyanın üç büyük sabun üreticisinden biri olan Evyap’ın Küresel Kişisel Temizlik Genel Müdürü Bekir Arıcak, gözlerini Afrika’ya çevirdiklerini kaydederek, “100’üncü yılımızda dünyada katı sabun liderlerine oynamak istiyoruz” diyor.
“Çalıştığınız şirketin 100. yılını görmek kaç kişiye nasip olur?” bu soruyu yönelten Evyap Küresel Kişisel Temizlik Genel Müdürü Bekir Arıcak, 1927’de kurulan şirketlerinin bir asrı devirmesine sadece iki yıl kaldığını hatırlatarak, “Hedef, dünya katı sabun pazarında liderlik” diyor.
Küresel katı sabun pazarının 4 milyon ton büyüklüğünde olduğunu belirten Arıcak, Evyap’ın bu pazarın 40’ta birine tek başına hâkim olduğunu söylüyor. “Dünyadaki üç büyük sabun üreticisinden biriyiz. Kişisel temizlik bölümümüz 2024 yılında yaklaşık 200 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu da Evyap’ın toplam ihracatının yaklaşık yüzde 65’ine denk geliyor. Hedefimiz, pazarlarımızı çeşitlendirerek küresel tüketimin 40’ta ikisine ulaşmak” şeklinde konuşuyor. Arıcak’ın verdiği bilgilere göre, Evyap’ın Türkiye’de 5, Mısır ve Malezya’da ise ikişer üretim tesisi bulunuyor. Endonezya’daki yatırım da devreye alınmak üzere. Etiyopya’da gümrük vergilerinin yükselmesi sonrası küçük ölçekli bir tesis kurulmuş; şimdi ise Irak’ta Bağdat yakınlarında yeni bir üretim tesisi için yer seçimi çalışmaları devam ediyor. Arıcak, “Irak’ta tüketilen her iki sabundan biri Evyap üretimi. Rusya’da katı sabun pazarında lideriz. Türkiye’de ise sabun pazarının yüzde 35’ine hakimiz” diyor.
Global büyüme vizyonlarında ise Afrika, Asya ve Amerika kıtaları öne çıkıyor. Afrika’da Mısır’ın yanı sıra Kenya, Gana ve Etiyopya etkin olduklarının altını çizen Arıcak, “Afrika’dan 30 distribütörümüzünü burada ağırladık. Orada hala geleneksel toptancı kanalı hakim. Hedeflerimiz büyük bu nedenle Afrika gibi pazarlarda etkinliğimizi artıracağız. Örneğin Etiyopya’da yüzde 65 ithal sabun vergisi uyguladılar. Hemen yerel bir ortakla küçük bir tesis açtık. Orada pazarımızı bırakmadık” açıklamalarını yapıyor.
“SABUN, DÜNYANIN EN ESKİ VE ESKİMEYEN İŞİ”
Dört yıldır Kişisel Bakım Kategorisi Genel Müdürü olarak görev yapan Bekir Arıcak, katı sabunun köklü geçmişine dikkat çekiyor: “Katı sabun, dünyanın en eski ve bir o kadar da eskimeyen işlerinden biri. Bereketli Hilal’de, yani Mezopotamya’da keşfedilmiş. Ben Gaziantep Nizipliyim; sabunun doğduğu topraklardanım. Bir yanım da Besnili, bu nedenle ticarete yatkınlığım biraz da oradan geliyor. Ayrıca inanılmaz bir geri bildirim ağım var. Kendimi bu anlamda şanslı hissediyorum. Yönetim Kurulu Başkanımız da bir tüketici olarak bana geri bildirimde bulunabiliyor, bir çalışanımız da. Her ikisinin görüşü de benim için çok değerli. Ayrıca her gittiğim pazarda mutlaka ev ziyareti yaparım. Tüketiciyi yerinde dinler, insanların temizlik alışkanlıklarını anlamaya çalışırım.”
KATI SABUNDA AR-GE’YE HIZ KESMEDEN DEVAM
Evyap’ın, dünyanın en büyük üç sabun üreticisinden biri olduğunu hatırlatan Bekir Arıcak, “İnovasyona ve iletişime agresif şekilde yatırım yapıyoruz çünkü katı sabunun ve doğallığın geleceğine inanıyoruz. Pazarlardaki başarımız da bunu açıkça ortaya koyuyor. Kişisel Temizlik kategorisindeki Ar-Ge harcamamız 2024 yılında yaklaşık 1,5 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, toplam Evyap Ar-Ge harcamasının neredeyse yüzde 45’ine denk geliyor” dedi.
MALİYET ARTINCA, PAZAR VE ÜRETİMİ YAKINLAŞTIRMALI
Bekir Arıcak, sektörde artan maliyetlerin altını çizerek şunları söylüyor: “Enerji ve işçilik gibi temel girdilerdeki artış önemli bir sorun. Mısır ve Afrika’nın bu alanda öne çıkmasında yine işçilik maliyetlerinin düşük olması etkili. Ayrıca enerji maliyetlerinin bu bölgelerde Türkiye’ye kıyasla daha avantajlı olması da önemli bir faktör. Ancak en temel mesele, lojistik maliyetlerindeki ciddi artış ve dalgalanma. Dört yıldır bu işin yöneticisiyim; navlunu 1500 dolardan da gördüm, 6000 dolardan da. Elbette sürprizlere açık olmalıyız ama bu denli büyük sürprizlerle karşılaşmak işletmeler için sürdürülebilir değil. Düşünün, işe giderken yol 1,5 saat de sürebilir, 6 saat de. Böyle bir durumda o işte çalışabilir ya da o evde oturabilir misiniz? Bu, iş yeriyle evi yakınlaştırma zorunluluğunu doğurur. İmalatta da benzer bir yaklaşım geçerli: Üretimle pazarı birbirine yakınlaştırmak gerekiyor.”
Evyap, Komili’yi satın aldı, şimdi yapılandırıyor
Temmuz ayında Japon devi Daio Paper’dan Komili’nin gıda dışı bölümünü satın alan Evyap, 147 yıllık bu köklü markayı yeniden yapılandırıyor. Komili’nin Gebze’deki üretim tesisini de bünyesine katan şirket, “daha doğal, daha yalın” yaşam tarzını benimseyen tüketicilere odaklanacak büyük bir lansmana hazırlanıyor. Bekir Arıcak, “Komi, Midilli’de bir köy. Komili ailesi de oradan gelip Ayvalık’a yerleşmiş. Biz çok önceden Ayvalık’ta Komili’nin bir yerini de almışız. Şimdi onu bu marka ile yeniden canlandırıp, bir perakende satış merkezine dönüştüreceğiz. Duru markasıyla ilgili bir araştırma yaptırdık. Duru, bir insan olsaydı, neşeli 30-25 yaş arasında bir beyaz yakalı şehirli kadın olurdu tespiti yapıldı. Komili markamız doğaya daha dönük bir profil çizecek” diyor.
Türk kadını temizlik düşkünlüğü ile öne çıkıyor
Sosyal medyada temizlik içeriklerinin en fazla Türkiye’de paylaşıldığına dikkat çeken Arıcak, “Türk kadını temizlik konusunda dünyanın en seçici tüketicisi. Bunu tüm dünyayı gezen biri olarak söylüyorum. Temizlik bizde gurur meselesi, aile şerefi meselesi gibi algılanıyor. O yüzden Türkiye’den sosyal medyada temizlik paylaşımları da dünyanın en yüksek temizlik paylaşımlardan biri. Evet pek çok kişi bunu parayla yönlendirmeye çalışıyor ama tüketici samimiyeti veya samimiyetsizliği anlıyor” diyor.
Pazarlamada yapay zeka dönemi
Evyap Kişisel Bakım’da pazarlama stratejilerini artık yapay zekâ ile destekliyor. Pazara dair tüketici eğilimleri, satış verileri ve tercih trendleri yapay zekâ destekli analizlerle ölçülüyor. Bekir Arıcak, “Araştırmaları artık yapay zekâ ajanlarımızdan öğreniyoruz. Henüz yolun başındayız ama veri temelli karar alma kültürünü bu sayede güçlendiriyoruz” şeklinde konuşuyor.
