Eğer iş sözleşmesi sağlık nedeniyle feshedilen işçinin kıdem süresi 1 yıl ve üzerindeyse kıdem tazminatı ödenmesi gerekecektir.
İş sağlığı ve güvenliği, çalışma hayatının en temel unsurlarından biridir. Bu doğrultuda hem işverenin, hem de işçinin yükümlülükleri yasal çerçeve ile korunmaktadır.
Ancak bazı durumlarda, işçinin yaptığı işin niteliği sağlık durumunu ciddi biçimde tehdit edebilmekte ve işine devam etmesi sağlığını tehdit etmektedir. Bu durumda, işçinin sağlığını korumak ve daha ağır sonuçların önüne geçmek maksadıyla, işverenin iş sözleşmesini feshetme hakkı gündeme gelmektedir.
Nitekim 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin (I) numaralı bendinde, işçinin yaptığı işin sağlığı veya yaşamı için tehlike oluşturduğunun sağlık raporu ile tespiti halinde işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı bulunduğu açıkça düzenlenmiştir.
“b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.” hükmü uyarınca işverenin sağlık nedeniyle iş sözleşmesini feshetme yetkisi, sağlık kurulu raporu şartına bağlanmıştır.
Ayrıca, işveren tarafından iş sözleşmesinin sağlık nedeniyle feshedilebilmesi için çalışanın işyerindeki kıdem süresine göre belirlenecek olan ihbar süresini 6 hafta aşan kesintisiz bir istirahat raporunun bulunması gerekmektedir.
Haklı fesih nedeniyle ihbar tazminatı ödenmez
İstirahat raporlarının birbiri ardına olması ve işçinin işbaşı yapmamış olması, sürecin kesintiye uğramadığını göstermektedir. Örneğin, kıdem süresi 5 ay olan bir işçinin 8 haftayı aşan sürede raporlu olması işverenin sağlık nedeniyle fesih yetkisini gündeme getirmektedir.
Sağlık nedeniyle gerçekleştirilecek olan fesih haklı nedenle derhal feshi ifade ettiğinden ihbar süresi gündeme gelmeyecektir. İhbar süresinin gündeme gelmemesi nedeniyle ihbar tazminatı ödenmeyecektir.
Buna karşın sağlık sebebiyle fesih kıdem tazminatını gündeme getirmektedir. Eğer iş sözleşmesi sağlık nedeniyle feshedilen işçinin kıdem süresi 1 yıl ve üzerindeyse kıdem tazminatı ödenmesi gerekecektir.
Bu doğrultuda işten ayrılış kodu “28-İşveren tarafından sağlık nedeni ile fesih” olarak bildirilecektir. “28” koduyla işten ayrılışı gerçekleştirilen işçi, diğer şartları sağlıyorsa, işsizlik ödeneğine hak kazanacaktır.
İş sözleşmeleri işsizlik ödeneğine hak kazanacak şekilde sona eren işçiler, İŞKUR’a süresi içinde şahsen başvurmaları gerekmektedir. İşsizlik ödeneğine hak kazanmak için şartlar aşağıdaki gibidir:
Yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri,
İş sözleşmelerinin sona ermesinden önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olmaları,
İşten ayrılmadan önceki son 120 gün içinde iş akdine tabi olmaları.
Sonuç olarak, işverenin sağlık nedeniyle fesih hakkını kullanması hem yasal bir zemine hem de iş sağlığı ve güvenliği ilkelerine dayanmaktadır. İşçinin yaptığı işin, onun sağlığı veya yaşamı açısından tehdit oluşturduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ya da uzun süreli istirahat raporları ile çalışamaz hale gelmesi durumlarında, işverenin iş sözleşmesini feshetme yetkisi doğmaktadır.
Bu süreçte, sağlık nedeniyle yapılan fesihler haklı neden kapsamında değerlendirilmekte olup, ihbar süresi ve tazminatı gündeme gelmemekte; ancak işçinin kıdemi bir yılı aşmışsa kıdem tazminatına hak kazanılmaktadır. Dolayısıyla sağlık nedeniyle fesih, yalnızca işverenin tek taraflı tasarrufu değil, aynı zamanda işçinin sağlık durumuna uygun, yasal çerçevede düzenlenmiş bir iş ilişkisinin sona erdirilme biçimidir.
