MEHMET KAYA
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, IMF’nin blog sitesinde yayınlanan Yapay zeka: Yeni Beceriler ve Yapay Zeka İşin Geleceğini Yeniden Şekillendiriyor başlıklı kısa makalesinde, yapay zekanın farklı düzeylerde istihdamı olumsuz etkilediğini, özellikle orta düzey beceri gerektiren işlerde çalışanların iş kaybı tehdidinin bulunduğunu belirtti. Yüksek vasıflı beceriler ile düşük vasıflı becerilerin işverenlerce talebinin devam ettiğini belirten Georgieva, özellikle bilişim teknolojilerinde beceri sahiplerine yönelik ilanlardaki artışın sürdüğünü vurguladı. Tarihi olarak yeni teknolojilerin yeni beceriler ve işler yaratarak istihdamı artırıcı etkisinin olduğuna işaret eden Georgieva buna karşılık yapay zekanın yeni istihdam oluşturmada etkisinin olmadığını-istihdama katkı yapmadığını kaydetti.
Yeni beceriler aranıyor!
Gelişmiş ekonomilere yönelik yapılan bir analizde, her 10 iş ilanından birinde, gelişmekte olan ekonomilerde ise her 20 ilandan en az birinde yeni bir beceri talep edildiğini belirten Georgieva, özellikle bilgi teknolojileri alanında profesyonel, teknik ve yönetsel iş pozisyonlarının talebinin yüksek olduğunu belirtti. Bu tür ilanlarda daha yüksek ücret teklifinin de olduğunu belirten IMF Başkanı, özellikle otomasyona açık orta düzey rollerin yapay zeka baskısı altında kalması yanında, ücretlerinin de baskı altında kaldığını kaydetti.
Politika önerileri: Yapılabilecek şeyler var Georgieva makalesinde temel olarak yapay zekanın olumsuz etkisinin gerçek olduğunu ancak buna karşı “çaresiz durumda bulunulmadığı” mesajını verdi. Her ülkenin yeni beceriler ve istihdam durumunun farklılıklar yarattığını kaydeden Georgieva, Polonya’da beceri sahibi nüfusunun fazlayken bu becerilere olan talebin az olmasına karşılık, İsveç’te beceri talebi fazlayken beceri sahibi kişilerin azlığının gözlenmesini yapılabileceklerin farklılaşmasına örnek gösterdi.
IMF’nin oluşturduğu “Beceri Dengesizliği Endeksi” ve “Beceri Hazırlık Endeksi” çalışmalarıyla bazı ülkelerde, ihtiyacın belirlenmesi, yapılabileceklerin oluşturulması ekseninde sonuçlara ulaşıldığını vurgulayan IMF Başkanı Georgieva politika önerilerini şöyle sıraladı:
▶ Yeni Beceriler için Eğitim ve Öğretime Yatırım Yapılması: Yeni becerilere yönelik talebin yüksek, ancak arzın görece düşük olduğu (Örneğin Brezilya, Meksika ve İsveç gibi ülkeler) eğitime yatırım yapabilir. Bu becerilere sahip yabancıları istihdam edebilir veya bu becerileri dış kaynak olarak alabilir.
▶ İnovasyon teşviki ve işletmelerin büyümesinin teşviki: Yetenek açısından zengin ancak talebin az olduğu (Örneğin Avustralya, İrlanda, Polonya) gibi ülkelerde yenilik teşvik edilerek mevcut şirketlerin yetenek havuzuna talebi artırılabilir. Bu tür şirketlere finansa erişim kolaylaştırılabilir.
▶Çalışanların Uyum Yeteneği ve Hareketliliğinin Artırılması: Çalışanların yeni beceriler edinmesi desteklenmeli, uygun konut politikası ve esnek çalışma ile işgücü piyasası canlı tutulabilir.
▶ Rekabetçi ortam: Kıt yetenekleri güçlü firmaların ele geçirmesi tehdidine karşı rekabet ortamı korunmalı.
▶ İstihdam kayıplarına karşı sosyal koruma iyileştirilmeli.
▶ Yapay zeka odaklı yeni bir eğitim sistemi tasarlanmalı.
Georgieva blog yazısında, Finlandiya, İrlanda ve Danimarka gibi ülkelerin üniversite eğitimi ve yaşam boyu eğitim alanına büyük yatırımlar yapmasıyla görece iyi duruma gelmesinin de politika önerilerinin isabetine örnek olarak gösterdi. Georgieva, “Yapay zekanın ekonomileri ne kadar güçlendireceği, işçileri ve firmaları geçişe ne kadar iyi hazırladığımıza bağlı olacaktır. Ancak riskler ekonominin ötesine geçiyor. İş, insanlara onur ve amaç getirir. Yapay zeka dönüşümünü bu kadar önemli kılan da budur. Başarı, şimdi atılacak şu cesur adımlara bağlı olacaktır: Becerilere yatırım yapmak, iş geçişleri sırasında işçileri desteklemek ve inovasyonun herkese fayda sağlaması için piyasaları rekabetçi tutmak” ifadesini kullandı.
