Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) mayıs ayı enflasyon verilerini açıklamasının üzerinden 5 gün geçti. Hepinizin bildiği gibi TÜİK’in Mayıs 2026 verilerine göre, tüketici enflasyonu piyasanın tahminlerini aşarak aylık yüzde 1,71, yıllık ise yüzde 32,61 olarak gerçekleşti. Ekonomistlerin ve Merkez Bankası Piyasa Katılımcıları Anketi’nin aylık yüzde 1,60 - yüzde 1,65 seviyesindeki beklentileri yukarı yönlü geçilmiş oldu.
Endekste en yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubundan gıda ve alkolsüz içeceklerde TÜFE mayısta taze sebze ve meyvenin bollaşması, seracılıktan tarla üretimine geçişin başlaması, bazı ürünlerde hasat dönemi nedeniyle fiyatların düşüşü ve kış aylarında yükselen işlenmemiş gıda fiyatlarının normalleşmesi gibi nedenlerle yüzde 0,48 geriledi ve genel enflasyonu 0,12 puan aşağı çekti. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,28 ve buna bağlı olarak ulaştırmada da yüzde 2,28 artış olarak gerçekleşti. Bu iki ana grubun aylık değişime katkıları ise sırasıyla yüzde 0,27 ve yüzde 0,35 puan oldu.
Ancak bir ana harcama grubu var ki o hepsini geride bıraktı. Bu da bildiğiniz gibi giyim ve ayakkabı. Mayıs ayında TÜFE bu grupta yüzde 11,29 arttı. Endeksteki ağırlığı yüzde 6.42 gibi nispeten az olan bu grubun genel değişime katkısı ise yüzde 0.75 puan oldu. Yani en büyük katkı bu “cüce” gruptan geldi.
Şimdi bakıyorum da enflasyon tahminleri tutmayanlar, giyim ve ayakkabıda bu denli yüksek artış beklemeyenler şaşırdıklarını anlatıyorlar sosyal medyada, TV ekranlarında ve köşe yazılarında. Şaşıranlar arasında anlı şanlı bankaların ve aracı kurumların analistleri de var. Ben de onların şaşırmalarına şaşırıyorum.
Neden mi? Anlatayım. TÜİK 2023 Nisan’ında yaptığı ve kimseye duyurmadığı (!) yöntem değişikliğiyle giyim ve ayakkabı grubunda “yazlık ürünlerin endekse giriş ayını nisandan mayıs ayına” kaydırmıştı. Bunu da Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 4 Mayıs’ta yayınladığı “Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu”ndan öğrenmiştik. Banka “kaydırma” nedeniyle bu grupta fiyat artışlarının ılımı seyrettiğini ifade etmişti. Şaşıranlar o raporu hatırlasalar veya bu köşede mayıs ayının son haftasında yayımlanan yazımı okusalar, o da olmadı 2023’ten buyana mayıs aylarına baksalar daha isabetli tahmin yaparlardı.
