Kamu borcu stokunun düşüklüğü iddiası doğru değil. Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetiminin başına geçtiği 2023 Mayıs ayı itibariyle toplam iç borç stoku 4,7 trilyon lira iken tam 3 yıl sonra 2026 Mayıs ayında 15 trilyon lira olmuş. Yani iç borç stoku 3,2 kat artmış. Üstelik baş döndürücü faizlerle ve düşen vadelerle... Yine ülkenin dış borcu 520 milyar dolara yükselmiş.
Fitch Ratings, geçtiğimiz cumartesi günü Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmesini Washington’dan açıkladı.
Ajanslara ve ekonomi basınına düşen habere göre; Türkiye’nin uzun vadeli kredi notunun “BB-“ olarak teyit edildiği, not görünümünün ise “durağan” (stable) olduğu bildirildi.
Aslında 3 derecelendirme kuruluşunun Nisan 2026 itibariyle Türkiye değerlendirme notları birbirine yakın ve şöyle idi:
-“Fitch Ratings / BB- / Durağan
- Moody’s /Ba3 / Durağan
- Standarts & Poors / BB- / Durağan
Elimizdeki en son Türkiye değerlendirmesi Fitch Ratings’e ait olduğuna göre bu kuruluşun ilk önce 10 Nisan 2026 tarihli 2026 yılı ilk değerlendirmesine bakmak yararlı olacak.
Derecelendirme komitesi değerlendirmede aşağıdaki temel hususları ele almış:
- İran'daki savaşın etkisi: Temel ve olumsuz senaryolar altında Türkiye'nin kredi profili üzerindeki etki kanalları.
- Döviz rezervlerinin düzeyi ve kalitesi, yakın dönemdeki düşüşün ardındaki faktörler ve daha fazla düşüş ihtimali.
- Lira üzerindeki dış baskıların gerçekleşmesi durumunda verilecek politika tepkisi.
- Enflasyon dahil olmak üzere makroekonomik eğilimler.
- Daha yüksek bütçe açığının temel nedenleri dahil olmak üzere mali seyir.
- Cari işlemler dengesi projeksiyonları, ülkenin yüksek enerji ithalatına karşı kırılganlığı ve dolarizasyon riski dahil olmak üzere ödemeler dengesi eğilimleri.
- Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde para ve maliye politikasına ilişkin Fitch'in beklentileri.
- Kredi açısından güçlü ve zayıf yönler ile derecelendirme açısından emsal karşılaştırmaları.
- Olası derecelendirme aksiyonları, bunları etkileyen unsurlar, hassasiyetler ve varsayımlar.
Yukarıdaki temel hususlar, Fitch Ratings’in Türkiye notuna ilişkin. Bu hususların önemli ve anlamlı yönlerinin olduğu açık. Sadece bazılarının önem derecesi daha yüksek, bazılarının ise daha düşük.
Şimdi gelelim Fitch’in geçtiğimiz hafta sonu açıkladığı Türkiye değerlendirmesine…
Yukarıda da belirttiğimiz üzere, Fitch Ratings;
- Türkiye’nin uzun vadeli kredi notunu “BB-“ olarak teyit etti, not görünümünü ise “durağan” olarak belirtti,
- 2026 sonu büyüme tahmini yüzde 2.8 ve 2027 sonu büyüme tahminini ise yüzde 4.4,
- 2026 sonu enflasyon oranını yüyzde 29,
- 2026 sonu brüt döviz rezervlerini de 167 milyar dolar olarak tahmin etti.
Bu arada kredi notunu destekleyen hususları da şöyle sıraladı:
- Düşük kamu borcu stoku.
- Büyük ve çeşitlendirilmiş ekonomi.
- “BB” not grubundaki ülkelerin medyan’ına kıyasla yüksek kişi başına düşen geliri.
- Stres dönemlerinde dış finansa erişimini sürdürme geçmişi.
- Dayanıklı bankacılık kesimi.
- Enflasyonun düşüşünü destekleyen sıkı para duruşu.
- Dış tamponların kayda değer şekilde güçlenmesi.
Her şeyden önce bu değerlendirmeler “nitel” ağırlıklı. Yani rakamlara ve somut ölçütlere değil eğilim ve kişisel değerlendirmelere dayalı.
Kaldı ki; her bir açıklama için de söylenecek çok şey var. Örneğin; ne yazık ki hükümet ve ekonomi çevreleri de dahil, kamu borcu stokunun düşüklüğü iddiası doğru değil. Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetiminin başına geçtiği 2023 Mayıs ayı itibariyle toplam iç borç stoku 4,7 trilyon lira iken tam 3 yıl sonra 2026 Mayıs ayında 15 trilyon lira olmuş. Yani iç borç stoku 3,2 kat artmış. Üstelik baş döndürücü faizlerle ve düşen vadelerle... Yine ülkenin dış borcu 520 milyar dolara yükselmiş.
Ekonomimizin büyüklüğü veya çeşitliliği neye göre yapılıyor? Milli gelirdeki payı yüzde 16’lara düşen sanayi ve yüzde 6’lara düşen tarım kesimi ile mi büyüyoruz?
“Carry trade” gerçeğiyle dış finansmana kolay erişimi mi başarının gerekçesi olarak sayıyoruz? Kimi hesaplamalara göre döviz cinsinden dış kaynakta yüzde 26.45’e ulaşan faizi mi alkışlıyoruz?
Dış tamponların kayda değer şekilde güçlenmesinden ne anlıyoruz?
Sonuç olarak; Fitch, yine ve yeni bir soslama ile zokayı yutturmuş. Ekonomi yönetimimiz ve sadece finans piyasalarının bulunduğunu zanneden kendinden menkul ekonomistlerimiz de bu duruma alkış tutacak, mevcut düzen ya da saadet zinciri devam edecek
