Dünyanın en önemli müzelerinden birisi olan Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi yurdumuzun kadim tarihini gözler önüne seren eşsiz bir koleksiyona sahip. Her salonunda binlerce yıl önceye gitme ve tarihin dönüm noktalarına tanıklık etme imkanı sunan müzemizde, bugünlerde çok heyecan verici yeni bir sergi var. Gaziantep kentinde, Fırat’ın kıyısında yer alan Karkamış Antik Kenti’nde yüz yılı aşkın süredir yapılan kazılarda ortaya çıkarılan eserler farklı müzelerden gelerek, “Fırat Kıyısında Hititlerin Karkamış'ı: Yeni Keşifler ve Yeni Katkılar” başlıklı sergide buluşuyor. Sergi 2 Şubat – 26 Mart tarihleri arasında ziyaretçileri bekliyor.
Karkamış kazıları, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın himayelerinde; Gaziantep Valiliği, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi ve Bolonya Üniversitesi iş birliğinde, Sanko Holding desteğiyle çok paydaşlı bir biçimde yürütülüyor. Çalışmalar, Türk ve İtalyan bilim insanlarından oluşan uluslararası bir bilim kurulu tarafından gerçekleştiriliyor.
Karkamış Antik Kenti Gaziantep'in Karkamış ilçesi sınırlarında yer alıyor. Şehrin aşağı bölümü ise Suriye'nin Cerablus sınırlarında bulunuyor. Coğrafi ve tarihsel konumu sayesinde, yalnızca Anadolu uygarlıkları açısından değil, aynı zamanda Mezopotamya ve Doğu Akdeniz ve kültür havzaları açısından da son derece önemli ve evrensel bir merkez olan Karkamış’ta kazılar devam ediyor.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Eskiçağ Dilleri Ve Kültürleri Bölümü, Hititoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hasan Peker’in ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicolò Marchetti'nin verdiği bilgiye göre, İstanbul ve Ankara müzelerinden gelen eserler, Karkamış'ta gerçekleştirilen eski İngiliz kazılarına ait koleksiyonlardan oluşuyor. Gaziantep Müzesi'nden getirilen eserler ise Türk–İtalyan ortak kazıları sonucunda gün yüzüne çıkarılan buluntular arasından seçilmiş. Geçmişte, Gaziantep ve Ankara müzeleri arasında gerçekleştirilen ilk eser değişimi 2021 yılında yapılmış; bu kapsamda 17 eser Ankara'ya, 36 eser ise Gaziantep'e gönderilmiş.
Stratejik bir merkez
Sanko Holding'in 2015 yılından bu yana kazı sponsorluğunu üstlendiği Karkamış Antik Kenti, Hitit kültürünün egemen olduğu MÖ 1300 – 700 yılları arasında çok stratejik bir merkez konumunda geniş bir coğrafyayı etkilediği için , dünyada da büyük bir ilgiyle karşılanıyor.
"Fırat Kıyısında Hititlerin Karkamış'ı: Yeni Keşifler ve Yeni Katkılar” sergisinde, Hitit döneminin sanatsal üretimini ve siyasal örgütlenmesini yansıtan sergide özellikle savaş sahneleri ve kral tasvirleriyle bezeli ortostatlar dikkat çekiyor. Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin koleksiyonunun önemli unsurları arasında yer alan bu büyük taş kütleler üzerindeki bu görsel ve yazılı veriler dönemin tarihine ışık tutuyor.
Koleksiyonun çok çok ilginç bir öyküsü var. İlk kazıları 1911’den itibaren yürüten İngiliz arkeologlar, Birinci Dünya Savaşı başlayınca ülkelerine dönüyorlar. Çıkan eserler müzelere gönderiliyor. Bazı eserler ise depoda saklanıyor. Aradan yüz yıl geçtikten sonra, 2011 yılında kazılar yeniden başlıyor. Türk ve İtalyan ekipleri ortak çalıştığı bu kazılar sırasında yeni eserlerin yanısıra, daha önce çıkarılan eserlere ait parçalar da bulunuyor. .
Bu yeni bulunan parçalar Sanko Holding'in katkılarıyla Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde bir araya getiriliyor. Parçalar var olan eserlere eklenerek konservasyon ve restorasyon çalışmaları gerçekleştiriliyor. 1911–1914 yılları arasında bölgede yürütülen eski İngiliz kazılarında ortaya çıkan 7 ortostat eklenen yeni parçalarla birlikte sergide yer alıyor.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicolò Marchetti'nin bilimsel danışmanlığında, ilk dönemde çıkarılmış olan bazı eserlerin yerleşimleri, kazı alanındaki özgün konumlarına uygun biçimde düzenlenmiş olması da öyküyü tamamlayan bir unsur olarak sergiye derinlik katıyor.
Demir çağına ait eserler bulunuyor
Sergi salonundaki vitrinlerde yer alan 57 eser, İstanbul, Ankara ve Gaziantep'te bulunan 3 farklı müzeden Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne titizlikle taşınan geçici bir koleksiyon oluşturuyor. Karkamış’tan gelen eserler arasında, demir çağına ait objeler bulunuyor. M.Ö. 12. yüzyıldan 6. yüzyıla tarihlenen bu eserler, silindir ve damga mühürler, bronze figürinler, pişmiş toprak kaplar ve bezemeli taş eserler aracılığıyla Karkamış'ın siyasi, idari ve sanatsal dünyasına ışık tutuyor.
"Anadolumuz, Karkamış da dahil bütün bölgeleriyle yerin altının, yerin üstünden çok daha zengin olduğu bir yurt.”
2 Şubat 2026 Pazartesi günü serginin açılış töreni için bir basın grubuyla birlikte Ankara’daydık. Karkamış Kazı Projesi'ne önemli katkılar sunan İtalyan ve Türk Kazı Başkanları Nicolò Marchetti ve Prof. Dr. Hasan Peker eşliğinde sergiyi gezdik.
Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde gerçekleştirilen serginin açılış töreninde konuşan Ankara Valisi Vasip Şahin, Anadolu'nun tamamının açık hava müzesi olarak bilinmesi gerektiğini vurguladı. Karkamış’taki çalışmanın arkeolojik boyutunun insanlığın geçmişini anlamak açısından önemli olduğuna dikkati çeken Şahin, "Anadolumuz, Karkamış da dahil bütün bölgeleriyle yerin altının, yerin üstünden çok daha zengin olduğu bir yurt”yorumunu yaptı.
İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar, Karkamış projesinin bilimsel yöntemlerle yeni bilgi üreten ve Anadolu'nun medeniyet mirasını dünya bilim literatürüne kazandıran nitelikli bir akademik çalışma alanı olarak tanımladı.
İtalya Türkiye Büyükelçiliği Müsteşarı Francesco de Stefani Spadafora, Karkamış projesinin, Türkiye ile İtalya arasındaki güçlü kültürel ve bilimsel iş birliğinin bir simgesi olduğunu söyledi. Spadofora’nın verdiği bilgiye göre, İtalya'nın Türkiye'de 15 arkeolojik misyonu bulunuyor. Çeşitli restorasyon projelerini yönetmek için , her yıl çok sayıda İtalyan bilim insanı Türkiye’ye geliyor.
İtalya Türkiye arasında bir köprü
Bolonya Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nden Karkamış Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicolò Marchetti:, konuşmasında Karkamış projesine 2011 yılında sadece bir arkeolojik kazı değil, aynı zamanda halklar arasında bir köprü kurma hayaliyle başladıklarını ifade etti. Karkamış’in Hitit İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra bölgenin en önemli siyasi ve kültürel merkezi haline geldiğini anlatan Marchetti, şu yorumu yaptı: “ Sergide yer alan mühürler ve figürler; o dönemin ticaret ağlarını, inanç sistemlerini ve sanatsal becerilerini bizlere fısıldıyor. Bu ortak mirası koruyup gelecek nesillere aktarmayı en büyük sorumluluğumuz olarak görüyoruz. Bu kapsamda bu çalışmaya katkı sunan tüm paydaşlara ve özellikle 9 ortostatın konservasyonunun tamamlanarak bugün burada sergilenmesine vesile olan Sanko Holding'e teşekkür ediyorum."
Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürü Erhan Karakaya, Karkamış Antik Kenti'nin Anadolu, Mezopotamya ve Doğu Akdeniz açısından evrensel önemine dikkat çekerek, Demir Çağı'na ışık tutan eserlerin yer aldığı bu serginin, yaklaşık yüzyıl aradan sonra 2011'de yeniden başlayan kazıların bilimsel sürdürülebilirliğini ve uluslararası akademik iş birliğinin güçlü örneklerinden biri olduğunu belirtti.
Geçmişi korumak geleceğe karşı sorumluluğumuzdur
Sanko, 120 yılı aşkın köklü geçmişiyle sanayinin yanında kültürel mirasın korunmasında da öncü bir rol üstlenen bir kuruluş. Gaziantep’e çok büyük katkıları ve hizmetleri bulunuyor. Sanko Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adil Sani Konukoğlu her konuşmasında kuruculardan devraldıkları ve grubun pusulası olarak tanımladıları "Geçmişine sahip çıkmayanın, geleceği olmaz" anlayışıyla çalıştıklarını ifade eder.
Ankara’daki toplantıda da sözlerine “bu toprakların bizlere emanet ettiği değerleri korumayı sadece bir kurumsal sorumluluk değil, bir vatan borcu olarak görüyoruz” cümlesiyle başladı.
Sanko Zeugma Antik Kenti kazılarında da sponsorluk yaparak. Pek çok eserin sular altında kalmadan önce kurtarılmasını sağlamıştı. Adil Sani Konukoğlu, konuşmasında Zeugma’dan Karkamış'a uzanan bu kültürel yolculukta, dünya tarihinin en önemli kavşak noktalarından biri olan Karkamış'ta, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın himayelerinde, Türk-İtalyan ortak kazı heyeti tarafından titizlikle yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarına 2015 yılından bu yana destek verdiklerini ifade etti.
Önümüzdeki dönemde desteklerin süreceğini belirten Konukoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:
“Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde gerçekleştirilen bu sergi, binlerce yıl boyunca toprağın altında kalmış bir hafızayı gün yüzüne çıkarmakta ve dünyayla buluşturmaktadır. Uzmanların titiz çalışmalarıyla tamamlanan her heykel ve sergilenen her küçük buluntu, bir zamanlar bu topraklarda yaşamış, üretmiş ve hayatı şekillendirmiş insanların hikâyelerini anlatıyor. Sizleri, Fırat'ın kıyılarından başkentimize taşınan bu kadim hikâyenin bir parçası olmaya davet ediyor; geçmişten aldığımız ilhamla geleceği inşa etmeye devam edeceğimizi bir kez daha vurgulamak istiyorum.
"Karkamış Antik Kenti'ni çatı ile kapladık ve koruma altına aldık”
Karkamış Antik Kenti’nde, kazı alanının üstünü kapatan çatı estetik ve işlevselliğin sentezi olarak dikkat çekiyor. Prof. Dr. Nicolò Marchetti “Biz İtalyanlar, işlevsellik kadar estetiğe de önem veririz. Bu yüzden, doğal ortama uyan bir tasarım planladık. Coğrafyanın derinliğini bozmayan, ufuk çizgisini kapatmayan ama çok estetik olan bir bir yapı inşa ettik.” diyor.
Çatının ayakları zemine değil, beton bloklar üzerinde yükseldiği için zemine zarar vermeyen bir sisteme sahip. Portatif bir yapı olan çatı doğal dokuyla bütünleşen, yalın yapısıyla bölgeye değer katan bir çalışma olmuş.
SANKO Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adil Sani Konukoğlu çatı inşaatını şu cümlelerle anlatıyor.
"Önce geçmişimizi bileceğiz. Sonra da geleceğimizi planlayacağız. Prof. Dr. Nikolo Marchetti, 2015'te bizi ziyaret ettiğinde bir arkeoloji üzerine tecrübemiz vardı. Karkamış Antik Kenti'ni çatı ile kapladık ve koruma altına aldık. Yapılan çatılar her zaman için temele dayalı olur, bir temel oluşturursunuz, sonra da çatıyı yaparsınız. Yaptığımız bu çatıyı olduğu gibi kaldırıp başka bir yere götürebilecek şekilde tasarladık. Hiçbir zaman alt tarafa, tarihe, topraklarımıza temel atıp da buraları beton haline dönüştürmedik."
Bununla birlikte, mühendislik vizyonumuzla tarihin zamana direncine de katkı sağladık: Grup şirketlerimizden Poligon İnşaat tarafından hayata geçirilen, arkeoloji camiasında özgünlüğüyle takdir gören ve 2024 yılında açılışı yapılan Aşağı Saray Koruyucu Çatı Projesi, SANKO'nun kültürel mirasa yaklaşımındaki hassasiyetin ve "koruyarak yaşatma" vizyonunun somut bir göstergesidir.
26 Mart’a kadar ziyarete açık
Karkamış'ın tarihsel derinliğini görünür kılmayı hedefleyen "Fırat Kıyısında Hititlerin Karkamış'ı: Yeni Keşifler ve Yeni Katkılar" sergisi, 26 Mart 2026 tarihine kadar Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde ziyaretçileri ağırlayacak. Tarihseverler, bu özel sergiyi haftanın her günü 08:30 – 17:30 saatleri arasında ziyaret edebilecek.
