Endüstri 5.0 ile üretimde yeni vizyon: SolidWorks, yapay zekâ ve dijital ikiz teknolojileriyle yerel, sürdürülebilir ve verimli üretimi destekliyor. SkillForce programı ise gençleri tasarım ve mühendislikte profesyonel becerilerle buluşturuyor.
Dijitalleşen dünyada yazılım her zamankinden daha da önemli bir role sahip... Mühendisler ve tasarımcılar tarafından yaygın olarak kullanılan SolidWorks dünyanın en önemli 3 boyutlu bilgisayar destekli tasarım (CAD) yazılımlarından birisi.
Dassault Systèmes tarafından geliştirilen bu yazılım; ürün tasarımı, montaj, teknik çizim ve mühendislik analizleri gibi pek çok süreci dijital ortamda gerçekleştirmeye olanak tanıyor. Özellikle makine, otomotiv, savunma ve üretim sektörlerinde yoğun şekilde kullanılan SolidWorks, dünya genelinde milyonlarca profesyonel ve öğrenci tarafından tercih ediliyor
Geçtiğimiz günlerde, Solidworks’ün, 3DEXPERIENCE Works Başkan Yardımcısı Gian Paolo Bassi İstanbul’daydı. Bassi, Dassault Systèmes’te müşteri deneyiminde odaklanan (Customer Role Experience) bölümünün kıdemli başkan yardımcısı olarak görev yapıyor.
Gian Paolo Bassi’yle, İstanbul’da EKONOMİ Gazetesi’ne özel bir söyleşi için bir araya geldik. Bassi, çalışmaları hakkında bilgi verdi. Yenilikler hakkında konuşurken en önemli düşüncenin tüketilenin yerel olarak üretilmesi olduğunu vurguladı: “Biz aslında endüstri 5.0’dayız. Diyebilirsiniz ki 4.0 iyiydi ama biz artık 5.0’dayız. Ama esas büyük düşünce şu: Tükettiğinizi yerelde, daha sürdürülebilir biçimde üretmelisiniz.”
Bugün dünyadaki bir numaralı kalite sorunu bilgi kaybıdır
- Sizin 30. yıldönümünüz. SolidWorks sağlam bir geçmişe sahip. Teknoloji büyük bir hızla gelişiyor, siz özellikle yapay zekâ çalışmalarına büyük kaynak ayırıyorsunuz. O yüzden ilk sorum neler yeni?
Evet, aslında ilginç çünkü 30. yıl dönümümüz tam da önemli bir döneme denk geliyor. Bu yıl ilk kez büyük bir yapay zekâ teknolojisi sürümünü gerçekleştiriyoruz. Gerçek şu ki, yapay zekâ üzerine çalışmaya 10 yıl önce başladık çünkü makine öğreniminin büyük bir potansiyele sahip olduğunu düşündük. İnsanlar genellikle belli kalıplarla çalışır ama bazı kalıplar vardır ve optimum kalıplardır.
Biz de yapay zekânın bu kalıpları analiz edip, en iyilerini keşfetme potansiyeline sahip olduğuna inanıyoruz. O zamanlar makine öğrenimi teknolojisini inceledik çünkü müşterilerimizin en iyi uygulamalarını, en iyi kalıplarını analiz edip bunları sistemleştirirsek onların çok daha verimli olabileceğini gördük.
SolidWorks olarak tasarımcıların ve mühendislerin yanında durmakla gurur duyuyoruz. Onlar gibi düşünüyoruz ama onların düşünme tarzlarının önüne geçmiyoruz. Yani biz bir araç olarak şeffaf olmak, ilham vermek, ardından geri çekilip insan yaratıcılığının ortaya çıkmasına izin de vermek istiyoruz. Bunu hep yaptık. Şimdi yapay zekanın bunu bir sonraki seviyeye taşıyabileceğine inanıyoruz. Bu teknolojinin çok büyük etkileri olacağını düşünüyoruz, internetin toplumda yarattığı etki kadar büyük olabilir. Bilginin, fikirlerin dolaşımını daha yaygın ve demokratik hale getirme potansiyeline sahip. Biz yapay zekanın bu yönde büyük katkı sağlayacağına inanıyoruz.
- Peki, bu "bir sonraki seviye" nedir?
Yapay zekayı üç farklı şekilde sınıflandırabiliriz. Birincisi “yardımcı yapay zekâ (assistive AI)”. Bu, Solidworks’te kullandığımız ilk yapay zekâ türüydü. Amaç, mühendislerin günlük iş akışını daha üretken ve hızlı hale getirmek. Bir örnek vereyim: montaj işlemleri, parçaların birleştirilmesi, mühendisler için en önemli işlerden biridir. Çünkü makineler aslında birer büyük montajdır. Parçaların çoğu satın alınır ve iş onları birleştirmektir. Bu birleştirme işlemi çok hassas olmalıdır çünkü ardından simülasyon yapılır. Bu parçalar hareket eder mi? Birbiriyle çarpışır mı? Sürtünme var mı? Ne kadar? Dayanıklılık ne kadar? 5 yıl mı, 10 yıl mı? Daha iyi bir bağlantı yöntemi mi gerekir? Örneğin rulman mı eklenmeli?
Bu işlemler mühendislikte "degree-of-freedom" açısından çok önemlidir ama oldukça zahmetlidir. Çok sayıda tıklama ve tanım gerekir. Bu noktada yapay zekâ üç şekilde devreye giriyor:
- Nedir bunlar?
1- Önceki çalışmalarınıza bakarak benzer parçalar için önerilerde bulunmak. Örneğin geçmişte bir gözlüğü masa üzerine yerleştirdiyseniz, sistem bunu hatırlar ve benzer bağlantıları otomatik önerir. Benzer işlemleri manuel olarak yeniden yapmanıza gerek kalmadan süreci otomatikleştirir.
2- Bağlamsal olarak simülasyon ortamını oluşturmak. Diğer nesneleri tanıyıp çarpışma olup olmadığını anlayabilir.
3- Hataları tespit edip düzeltmek. Örneğin bir parça silinmişse ama ona bağlı bir kısıtlama hâlâ sistemde varsa, yapay zekâ bu hatayı bulup düzeltmenize yardım eder.
Yani sistem yeniden düşünebiliyor. Sürekli değişen senaryolar gibi
Tam olarak öyle. En önemlisi bu bilginin tüm sistem genelinde yayılması. Mesela bir parçayı kaldırırsanız, kaç tasarım değişmeli? Kaç simülasyon güncellenmeli? Ağırlık değişir mi? Bu bir tekne veya uçaksa, 1 kilo bile çok önemli. Yapay zekâ bunları otomatik analiz edebilir.
Fikirden nihai ürüne, hatta yeniden üretim sürecine kadar tüm aşamalar bütünleşmiş bir yapıyla takip edilir.
Evet, özellikle yeniden üretim çok önemli…
Çünkü mühendislikte her şey sabit değil. Bu sistem süreci esnek, akışkan hale getiriyor.
Evet, bu sayede mümkün oluyor.
Bu çok büyük bir avantaj: yeniden üretim, optimizasyon ama önceki yapılanları bozmadan.
Kesinlikle. Çünkü kimse bir şeyi tamamen çöpe atmıyor. Mühendislik genellikle evrimsel bir bilimdir. Mevcut olanı geliştirirsiniz.
Bunu sunumunuzda da söylemiştiniz: “Yapılan yatırımı korumak ve daha uyarlanabilir hale getirmek istiyoruz.”
Evet, bu müşterilerimiz için çok önemli.
Sürdürülebilirlik mühendisliğin özü.
Kesinlikle. Hem ürettiğimiz şeylerin sürdürülebilirliği hem de müşterinin yatırımlarının sürdürülebilirliği. Çünkü yeni bir teknoloji tanıttığınızda her şeyi uyumsuz hale getiriyorsanız, bu büyük bir israf olur. Bu yüzden evet, sürdürülebilirlik merkezde. Yapay zekâ burada da çok yardımcı olabilir. Örneğin malzeme tedariki, geri dönüşüm ve ekolojik etki gibi konularda bilgi çok fazla ve sürekli artıyor. Yapay zekâ bu bilgiyi size getirerek daha sürdürülebilir kararlar almanızı sağlar. Örneğin bu plastik geri dönüştürülebilir mi? Bu cam nereden geliyor? Nakliyede ne kadar enerji harcanıyor? Yapay zekâ tüm bu bilgileri analiz eder, en uygun tedarik zincirini optimize eder.
- Bu yeniden yapılandırma örneklerinden başka var mı? Özellikle pandemi sonrası tedarik zincirleri kırıldı.
Evet, örneğin plastik enjeksiyon kalıplama yapan bir müşterimiz vardı. Pandemi sırasında yapay zekâ ve DelmiaWorks gibi teknolojiler sayesinde bir ay içinde fabrikalarını yeniden yapılandırarak medikal aletler üretmeye başladılar. Aşı kitleri, şırıngalar, şişeler... Bu çok büyük bir geçişti ve yüksek hacimli üretim gerekiyordu. Tüm süreç sanaldı. 1000 makinenin iş akışını optimize etmek gerekiyordu. Bunlar manuel yapılamaz. Bu yapay zekâ ile mümkün
- Son 15 yıldır makine öğrenimi gibi konuları konuşuyoruz. Peki kırılma noktası neydi? Bir sonraki seviye nedir? Aşı kiti örneği küçük bir üretim ama hacmi çok büyük.
Evet, çok büyük.
- Mesela küçük bir fabrika ya da farklı tesisleri olan büyük bir şirket için konuşalım.
Evet. Şu anda yaşanan problem şu: sınırlı sayıda çok büyük tesis var ama terabaytlarca veri üretiyorlar. Şu anki en büyük sorun bu verinin toplanması değil, çünkü IoT sayesinde bu mümkün. Asıl sorun verinin inanılmaz derecede artması. Terabaytlarca veri var ve kimse bunları analiz edemez, bu imkânsız. Yapay zekâ burada devreye giriyor: desenleri bulmakta, sorunları işaretlemede, bağlantılar kurmada ve iş kararlarını desteklemede çok iyi. Örneğin titreşim testi yapıyorsunuz. Sensörler titreşim analizi yapıyor. Eğer standart titreşim deseninden bir sapma varsa bu bir sorun mu? Yoksa gelecekte oluşacak bir arızanın habercisi mi? Bu çok kritik. Bu verilerle bağlantılar kurarak, örneğin motor veya rulman gibi bir parçanın ne zaman arızalanacağını önceden tahmin edebiliriz. Böylece önleyici bakım planlaması çok daha hassas hale gelir ve fabrikanın duruş süresi en aza indirilir. Bu şu anda gerçek zamanlı olarak yaşanıyor. Üretim tesislerindeki duruş süreleri çok ciddi bir maliyet ve yapay zekâ burada vazgeçilmez. Çünkü verilerin ne söylediğini anlamanın daha iyi bir yolu yok.
- Müşterileriniz hangi sektörlerden?
Müşterilerimiz 12 farklı sektörde yer alıyor.
- En büyük sektör hangisi?
En büyük sektör endüstriyel makineler. Her türlü endüstriyel ekipman. Yani başka şeyleri üretmek için kullanılan makineler. Bu kredi kartı üretiminden sac metal şekillendirmeye kadar her şey olabilir.
-Makineler, asansörler… Ne üretirseniz üretin, SolidWorks ile onu optimize edebilirsiniz.
Aynen öyle. Robotlar mesela, bu da ya yüksek teknoloji ya da endüstriyel ekipman olarak sınıflandırılır.
- Önce makinelerle başlıyoruz.
Evet, ilk adım makine.
- Diyelim ki Türkiye’den bir müşteri, size gelip soruyor: "Siz bana ne katabilirsiniz?" Çünkü zaten makineleri, sistemi, veri yönetimi programları var. Sizin ürününüzün üstünlüğü nedir?
Bence biz oraya dijital süreklilik getirebiliriz. Elinde tüm bu sistemler var, peki bunlar tek bir platformda, tutarlı bir veri modeliyle mi çalışıyor? Örneğin kalıpları kim tasarladı? Kalıp üretimini kim yaptı? Makineyi kim programladı? Tüm bunların başlangıç noktası nedir?
- Yani "ateşin bulunmasına" kadar geri gidiyorsunuz.
Evet, fikrin oluştuğu ana kadar geri gidiyoruz. Sonrasında tüm üretim zinciri boyunca takip ediyoruz. Pazara kadar, satışa kadar tüm süreç 360 derece izlenebiliyor. Çünkü zaten şu anda da insanlar bunu yapıyor, ama e-posta göndererek, Excel dosyalarıyla, dosya taşımayla yapıyorlar. Örneğin tasarımcı bir kalıp tasarımı gönderiyor, bu başka bir birime gidiyor. E-posta kaybolabilir. Son sürüm mü? Onay süreci neydi? Tüm bunlar sorun. Biz burada siber güvenli, izlenebilir bir yapı sunuyoruz. Tüm fikir akışının, karar süreçlerinin belgelenmesini sağlıyoruz. Örneğin bir sonraki nesil tasarımcı, bu çikolata kalıbının neden böyle tasarlandığını öğrenebilir.
- İsrafı önlüyorsunuz ve verimliliği artırıyorsunuz.
Evet, iki şey yapıyoruz:
- Bilgi kaybını önlüyoruz.
- Kaliteyi artırarak müşteri memnuniyetini sağlıyoruz.
Bugün dünyadaki bir numaralı kalite sorunu bilgi kaybıdır.
- Ve bunun sonucunda insanlar para kaybetmiyor…
Aynen öyle. Çünkü kalite artıyor. Ama en önemlisi fikri mülkiyeti oluşturmak. A’dan Z’ye tüm süreci belgeliyoruz. Neden bu değişiklik yapıldı? Kim onaylamadı? Her şey kayıt altında. Ayrıca yapay zekâ ile daha iyi bir fikri mülkiyet oluşturabiliyorsunuz. Yani masa daha sürdürülebilir hale gelir, daha hafif olur, daha dayanıklı olur. Havacılıkta ağırlık çok önemli. Tüm bu kararlar belgelenmiş olur. Böylece bir sonraki nesil, geçmiş neslin bilgisinden faydalanabilir.
- Bilgi birikimi boşa gitmiyor
Evet, bu çok büyük bir problem. Bugün fabrikalardaki bilgi genellikle baş tasarımcının çekmecesindedir ya da bir kâğıttadır. Belgelenmemiştir. Şimdi artık bu bilgileri bir kâğıttan bile çıkarabiliyoruz. Bir mekanizmanın çizimine bakarak, o çizimi simülasyon yapılabilir hale getirebiliyoruz. İşte yapay zekâ bunu yapabiliyor. Bizim vizyonumuz, dünyadaki fikri mülkiyeti oluşturmak, korumak ve geliştirmek. Solidworks’ün misyonu budur.
- Siz demiştiniz ki ilk sektör endüstriyel makineler, ikincisi?
İkincisi yüksek teknoloji. Bilgisayar, veri merkezi donanımları vb. Üçüncü olarak ise tıbbi cihazlar. Özellikle vücuda takılan cihazlar. Örneğin diyabet hastaları için implantlar, kalp stentleri… İlk kalp stenti SolidWorks ile tasarlandı.
- 3D modelleme, sanal ikizleri robotik…
3D modellemeyle simülasyon yapılabiliyorsa bu sanal ikizdir. Bu da bir örnektir.
Evet, robotik çok önemli. Mekanik mühendisliğin en ileri alanlarından biri şu anda. Özellikle otonom robotlar nedeniyle.
Tıbbi cihazlar…
Doğru, tıbbi cihazlar. Diğerleri yüksek teknoloji tıbbi cihazlar, robotik, mikro taşımacılık. Mikro. Mikro taşımacılık, elektrikli scooterlar, e-bisikletler, itme sistemleri ve tüm tedarik zinciri demek. Mesela batarya, elektriklendirme amacıyla bataryalar, e-ticaret...
Evet, kesinlikle. Altıncı olarak da mimarlığa giren her şey diyebilirim, bina inşaatına dair. Mimarlıkta baskın değiliz ama inşaatta öndeyiz. Beton hariç, bina içinde olan her şey, mesela pencereler, masalar, kuartaj sistemleri... Bildiğiniz ikonik binalar var ya, çoğu cam panellerle ve metal bağlantılarla yapılır, tüm bunlar SolidWorks ile tasarlanıyor. Orta Doğu’da var, Kuzey Avrupa’da var. Bunlar mekanik ekipman çünkü genellikle pencereler açılabilir, elektriklidir vs. Binada kullanılan her şey dünyada en az bilinen ama en önemli sektörlerden biridir.
Peki, 2026 için sırada ne var? İstanbul’daki toplantıda ne konuşacaksınız?
Bugün bugünü konuşuyorum. Öncelikle Solidworks’ü ve müşterilerimizi kutluyoruz. İki şeyden bahsediyoruz. Birincisi, iş modelimiz müşterilerimize yardımcı olmak üzerine. Çok esnek bir yapıya sahibiz ve bunu sonsuza kadar korumak istiyoruz. Bu çok önemli çünkü herkes aynı hassasiyete sahip değil. İkinci mesaj ise, önümüzdeki 30 yıl için bir pazar stratejisi planladığımız. Tıpkı 30 yıl önce yaptığımız gibi yani müşteriye çok yakın, dolaylı modelle. Teknoloji açısından portföyümüzü genişletiyoruz. Tasarımdan başlayarak, ki en güçlü olduğumuz alan orası, imalat, simülasyon, yönetişim ve ürün yaşam döngüsü yönetimi (PLM) ile satış-pazarlama alanlarına doğru ilerlemek istiyoruz. Özellikle imalat çok önemli çünkü dünyada üretim kapasitesi azalmaya başladı. Çünkü firmalar organizasyon yüzünden üretme kabiliyetini kaybetti. Şimdi tersine dönüyorlar. Üretme kabiliyetini geri kazanmak istiyorlar. ABD’de artık çivi üreten fabrika kalmadı, inanabiliyor musunuz? Tüm çiviler yurt dışında üretiliyor. Çok çılgınca değil mi? Ama artık bu tersine çevrilmek isteniyor.
- Yeni düşünce nedir?
Bu yeni düşünce şu: Yerel olarak tükettiğinizi üretmelisiniz. Bu arada biz aslında endüstri 5.0’dayız. Diyebilirsin ki 4.0 iyiydi ama biz artık 5.0’dayız, fark bu.
Ama esas büyük düşünce şu: Tükettiğinizi yerelde, daha sürdürülebilir biçimde üretmelisiniz. Bu bugün dünya çapında çok önemli bir faktör. Dikey entegrasyon artık tek fabrika veya şirket değil, bir ekosistem içinde gerçekleşiyor. Örneğin Boeing gibi büyük ve dikey bütünleşmiş şirketler vardı, her şeyi fabrikasında yapardı. Şimdi bir uçağın %70’i tedarik zincirine devredildi. Dikey entegrasyondan tedarik zinciri entegrasyonuna geçiliyor. Ve mümkün olan en esnek şekilde bu yerelde üret, yerelde tüket fikri korunuyor.
Bu çok önemli.
Biz bunu mümkün kılmak için en az gelişmiş ülkelerde bile aktifiz. MIT Boston ile işbirliği içinde Fab Lab vakfı adında bir girişimimiz var. Her yıl dünyanın çok uzak bir noktasında bir Fab Lab kuruyoruz. Mesela Afrika’daki Ruanda ile başladık. Oraya makineler götürüyoruz, öğretmenler getiriyoruz, herkese tasarım ve üretim öğretmek için. Bu yeni bir düşünce yaratıyor. Özellikle genç kuşakları inovasyona ve üretime yönlendiriyor. Çünkü büyük bir ihtiyaç var. Çok gelişmiş olduğunu düşünenler bile "daha iyisini yapabiliriz" diyor.
Markanızın özünü nasıl özetlersiniz?
Bizim işimizde deneyim konseptini çok seviyorum. Özü, fikirden başlayarak tedarik zincirine kadar ürün yaratımında en iyi deneyimi vermek.
Piyasadaki rekabet avantajınız nedir? Sanırım dünyada rakipleriniz var.
Rekabet çok güçlü. Ama benzersiz olan 12 farklı sektörde olmamız. 12 markamız var ama tek platformumuz var. Tüm teknoloji ve yaptığımız her şey, SolidWorks ve Dassault Systèmes olarak, bu platformun parçası olmak zorunda ve dijital süreklilik konseptini sağlamalı. Böylece en iyi deneyimi verebiliyoruz. Fikirden üretime ister fabrikanda ister tedarik zincirinde olsun.
- Yani hem yatay hem dikey, çok derin ama zor.
Genişlik ve derinlik, böyle diyebiliriz.
- Gençlere yönelik projeleriniz neler?
Solidworks, SkillForce programı kapsamında Dassault Systèmes, staj ya da işbaşı eğitim programlarına katılan öğrencilere Solidworks lisansı sağlamaya başladı. Solidworks SkillForce,15 Nisan 2025 itibarıyla hayata geçti. Sektörde bir ilk olan bu girişim, öğrencilerin, işletmelerin ve genel olarak endüstrinin faydasına olacak şekilde geleceğin iş gücünü tasarım, mühendislik ve üretim alanlarında ihtiyaç duyulan becerilerle donatmayı amaçlıyor.
- Program neyi içeriyor?
Solidworks SkillForce ile, Certified Solidworks Associate (CSWA) sertifikasına sahip ve 3 ila 6 ay süren bir staj ya da işbaşı eğitim programına katılan öğrencilere Solidworks yazılım lisansları sunulacak. Bu sayede öğrenciler, edindikleri yetkinlikleri doğrudan profesyonel ortamlarda uygulayabilecek ve deneyimlerini pekiştirme fırsatı yakalayacak. Yazılım lisanslarının doğrudan öğrencilere sunulması, şirketlerin stajyerlerine daha verimli ve üretken bir deneyim yaşatmalarını da kolaylaştıracak.
- Sertifika ne sağlıyor?
Girişim, aynı zamanda milyonlarca profesyonelin kullandığı yapay zeka destekli sanal ikiz teknolojileriyle öğrencilerin doğrudan temas kurmasını sağlayarak mühendislikteki yetenek açığını kapatmaya katkı sunmayı ve daha fazla öğrenciyi profesyonel bir referans niteliği taşıyan CSWA sertifikasını almaya teşvik etmeyi hedefliyor.
