Doğum borçlanması, kadın sigortalıların emeklilik sürecinde prim gün sayılarını tamamlamalarına yardımcı olan önemli bir borçlanma hakkıdır. Bu düzenleme, özellikle doğum nedeniyle çalışma hayatına ara vermek zorunda kalan kadınlar için emeklilik planlamasında oldukça kritik bir yere sahiptir.
Doğum nedeniyle prim günlerinde eksiklik yaşayan sigortalılar, borçlanma yaparak eksik günlerini telafi edebilmektedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 41’inci maddesinde “Sigortalıların borçlanabileceği süreler” hüküm altına alınmıştır. Borçlanma yapılabilecek hallerden biri de kadın sigortalının doğum borçlanmasıdır.
Doğum borçlanması sayesinde kadın sigortalılar, sigortalılık başlangıç tarihinden sonra gerçekleşen doğumları için belirlenen süreleri borçlanarak prim gün sayılarını artırabilirler. Böylece hem annelik sorumluluklarını yerine getiren kadınlara destek olunmakta hem de sosyal güvenlik sistemine katkıları güçlendirilmektedir.
Sigortalı kadın işçinin doğum nedeniyle çalışamadığı en fazla iki yıllık süreyi borçlanabilmesi için;
- Doğumdan öncesinde sigortalılıklarının tescil edilmiş ve adına prim bildirilmiş/tahakkuk etmiş olması,
- Kadın sigortalının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigortalılık şartını yerine getirmesi,
- Doğumdan sonra borçlanılacak süre içerisinde adına prim ödenmemesi,
- Borçlanacağı sürede çocuğunun yaşaması,
gerekmektedir.
Kadın sigortalılar ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladıkları tarihten sonra üçüncü doğuma kadar, doğum tarihinden itibaren geçen en fazla iki yıllık süreyi borçlanabilmektedirler. Doğum nedeniyle çalışma hayatından uzaklaşan kadınlar, her doğumda 720 gün olmak üzere üç doğum için toplam 2.160 gün doğum borçlanması yapabilmektedirler.
Dolayısıyla,
* Bir doğum için 720 gün,
* İki doğum için 1.440 gün,
* Üç doğum için borçlanma yapılması durumunda toplam 2.160 prim günü,
kazanılmış olacaktır.
Doğum borçlanması talebinde bulunan kadın sigortalıların doğum yaptığı tarihten sonra adına primi ödenmiş süreler borçlanma hesabında dikkate alınmayacaktır. Prim ödenmiş süreler iki yıllık süreden düşülerek kalan süre borçlandırılacaktır.
Doğum borçlanması ile doğum nedeniyle çalıştığı işinden ayrılmak zorunda kalan veya ara veren kadın sigortalılara doğumdan sonra sigortasız geçirdikleri süreleri borçlanarak emeklilik açısından hak kaybı olmaması imkanı sağlanmıştır.
Normal şartlarda doğum borçlanması için ilk defa tüm sigorta kollarına tabi çalışma gerekmekle birlikte, staj yaptıktan sonra doğum yapan ve daha sonra normal sigortalı olanların da borçlanma hakkı bulunmaktadır.
Sosyal Güvenlik Kurumunun, 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Hakkında Genelge'sinde “2.1 – Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendine tabi sigortalıların doğumdan sonra geçen süreleri" başlığında "Sigortalılığı ilk defa kısa vade sigorta kollarına tabi prim bildirilerek başlayan kadın sigortalıların bu tarihten sonra doğum borçlanması yapması halinde sigortalılık başlangıç tarihi uzun vade primi bildirilen tarihten geriye doğru gidilerek tespit edilecektir.” hükmü yer almaktadır.
Doğum borçlanması asgari ücret ile asgari ücretin 7,5 katı arasındaki SGK tavan tutarı arasında dilediği tutar üzerinden borçlanma yapması mümkündür. Sigortalının kendisinin belirleyeceği günlük kazancın yüzde 32’sinin, borçlanılacak gün sayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanmaktadır.
Mevcut asgari ücret (Günlük: 866,85 TL) dikkate alındığında, 24 aylık doğum borçlanması yapan bir 4/a sigortalısı (SSK'lı), prime esas kazancı asgari ücretten seçerse, 1 günlük borçlanma 866,85 x 0,32= 277,39 TL ve 720 günlük borçlanma 277,39 x 720 = 199.720,80 TL olacaktır. Bu borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekmektedir.
Asgari ücretten borçlanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Tavan tutara kadar (2025 yılı için 195.041,40 TL) prim matrahı esas alınarak borçlanma yapılabilmektedir.
