Son günlerde herkes Maliye’nin geliştirdiği yapay zeka tabanlı programlarla vergi kaçağının peşine düştüğünü konuşuyor. En çok konuşulan ise son 5 yılda satın aldıkları mülkü, süresinden önce yani 5 yıl bitmeden elden çıkartıp gelir vergisi ödememek için değerini düşük gösterenlerin durumu.
Maliye artık gerçek satış değerini tespit için, hem Endeksa hem de tapu. sor gibi gayrimenkul yapay zeka yazılım programlarının izinden gitti. Sürecin esas oğlanı ise Maliye’nin MEVA yani Mekansal Veri Analiz Sistemi. MEVA tüm gayrimenkul ilanlarına, tapudaki verilere ulaşıyor. Bölgede yakın zamanda yapılmış ekspertiz çalışması varsa onun bilgileri de sisteme giriyor. Geçen ay Merkez Bankası ve MKK Gabim bir protokol imzaladı. 2026’deki her ekspertiz, Taşınmaz Değerleme Veri Sistemi’ne yüklenecek.
Bugünkü uygulamada “yükseğe satıp, düşük gösterenlerin” başına gelenleri bir örnekle anlatalım: X Bey 2023 Haziran’ında 10 milyon liraya aldığı mülkü 2025 sonunda 16 milyona satarken tapuda daha düşük gösterdi. Maliye de bunu tespit etti. Bu durumda ödeyeceği fatura şöyle: Önce endekslenmiş maliyeti bulunup buradan satıştan elde ettiği gelir hesaplanacak. Ödediği gelir vergisiyle ödemesi gereken arasındaki farkı Maliyeye yatıracak. Farkın kendisi kadar da ceza ve gecikme faizi ödeyecek. Ardından satışın tarafları gerçek satış değeri üzerinden tapu harcı farkı ödeyecekler. Farkın kendisi kadar gecikme cezası ve gecikme faizi de ödenecek. (Pişmanlıkla 15 gün içinde tebligata yanıt verip ödeme yaparsa vergi ziyan cezasından muaf olacak.)
Ancak İTO 21 No’lu Gayrimenkul Hizmetleri Meslek Komitesi Üyesi Nilüfer Kas’ın verdiği bilgiye göre; Maliye Değer Barışı düzenlemesini yapıp vatandaşa şöyle diyecek: Ey vatandaş eğer rakamı düşük gösterdiysen ve gelir vergisi kapsamına giriyorsan gerçek satış değerini beyan et. Değer Barışı kapsamında beyan ettiğin değer ile eski değer arasındaki farkın yüzde 2- 3’ü ile yetineceğim. Bundan sonra işlemlerin yeni değer üzerinden yapılacak.”
