Borsa İstanbul'da uzun süredir devam eden, son dönemde ise daha görünür hâle gelen tehlikeli oyunlar (!) var. Sermaye Piyasası Kurulu'nun halka arzlara yeniden hız vermesi ve bunlar arasında performansları tartışmalı (!) olarak nitelenebilecek şirketlerin de yer alması, küçük yatırımcı açısından bu konuda riskleri artırıyor. Tehlikeli oyunların (!) en yaygını ise dünyada "pump and dump", bizde ise "pompala-boşalt" olarak bilinen manipülasyon.
Yöntem oldukça basit. Faaliyetlerinden yeterli gelir elde edemeyen ancak halka açık kalmanın avantajını kaybetmek istemeyen bazı patronlar, şirketi büyütmek yerine hisse fiyatını yükseltmeye odaklanıyor.
Çoğu küçük ya da sığ işlem hacimli şirketlerin imdadına bu aşamada "tahtacı" olarak bilinen organize gruplar yetişiyor. Kimi kez tahtacılar patronların kapısını çalıyorlar, kimi kez patronlar tahtacıların. Amaç, küçük yatırımcı için cehenneme giden yolun parlak taşlarını döşemek yani hisselerin önemli kısmını zaman içinde sessizce toplamak. Bunun için bazen uzun süre hareketsiz kalan bir tahta oluşturuluyor, bazen de piyasa yükselirken hisse özellikle baskılanıyor. Sabrı tükenen küçük yatırımcı satış yaptıkça hisseler aynı çevrelerin elinde birikiyor.
Yeterli hisse toplandıktan sonra yoğun alımlarla fiyat hızla yukarı taşınıyor. Hisse yükseldikçe teminat değeri artıyor, daha fazla kredi kullanılıyor ve yükseliş kendi kendini besleyen bir döngüye dönüşüyor.
Sonrasında sosyal medya devreye giriyor. “Kerameti kendinden menkul” fenomen hesaplar, isimsiz kulisler, abartılı hedef fiyatlar ve "kaçacak", "uçacak" söylemleriyle yatırımcıların ilgisi artırılıyor. "Treni kaçırma" korkusuna kapılan küçük yatırımcı, zaten yükselmiş hisseleri daha da yükseleceği beklentisiyle satın alırken büyük oyuncular satışa başlıyor.
Büyük alıcılar çıktığında ise hissede alıcı kalmıyor, taban serileri başlıyor ve çıkış kapısı daralıyor. En büyük zararı da çoğu kez “trenin son vagonuna atlayan” küçük yatırımcı görüyor.
Küçük yatırımcının özellikle sosyal medya desteğiyle yükselen olağan dışı fiyat hareketlerinin olduğu eski veya yani tüm hisselere karşı bugünlerde daha dikkatli olması gerekiyor. Çünkü borsada en pahalı ders, kolay kazanç vaatlerine inanmaktır. Unutmayın: Bedava peynir yalnızca fare kapanında olur.
