Geçenlerde X’te gözüme çarptı, @madmenilker mahlaslı kullanıcı mevzuyu çok güzel özetlemiş: “Borsa İstanbul’da halka arz olan şirketler GYO, GYO... Amerikan borsalarında bu sene halka arz olacaklar OpenAI, Anthropic.”
Bu iki satırlık isyan piyasalarımızın röntgeni. Koskoca borsada işlem gören şirketlerin kabaca yüzde 8'i GYO iken yeni halka arzlarda bu oran yüzde 12'yi aşmış durumda. Yani yeni şirketler içindeki GYO ağırlığı, borsanın geneline göre neredeyse yarı yarıya daha fazla.
İşte o “halka arz seferberliği”nin acı bilançosu bu. Toplam 622 şirketin olduğu Borsa İstanbul'da GYO sayısı 53’e ulaştı. Yeni gelenlerin ezici çoğunluğu yarını kuracak teknoloji hamleleri, inovasyon odaklı işler yapmıyor. Önümüze ısıtılıp konan yine beton, arsa, AVM ya da konut projesi. Yatırımcıya "yeni vizyon" diye sunulan hikaye, bu ülkenin ekonomisini yıllardır kilitleyen, katma değer üretmeyen o bildik inşaat döngüsünün ta kendisi.
Peki dünyada neler oluyor? Benzer ligdeki Kore, Tayvan ya da Hindistan gibi ülkelere bir bakalım. Küresel risklerin tam ortasında bile bu adamların borsaları rekor kırıyor. Çünkü o piyasalarda yapay zeka devrimine çip yetiştiren, dünya çapında yazılımlar geliştiren gerçek büyüme şirketleri var. Yatırımcı risk gördüğü an hantal yapılardan kaçıyor ama parasını sistemden çıkarmıyor; gidip geleceğin teknoloji devine yatırıyor. Para borsada kalıyor.
Bizde ise rüzgar tersine esiyor. Enflasyonun, belirsizliklerin tavan yaptığı dönemlerde Borsa İstanbul neden çakılıyor sanıyorsunuz? Sebebi açık: Yatırımcı ekrana baktığında onu heyecanlandıracak bir hikaye bulamıyor. Teknolojik vizyonu olan şirketlerin sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Haliyle parasını korumak isteyen yatırımcı da ya faize sığınıyor ya dövize koşuyor ya da küresel borsalardaki o "geleceğin devlerine" ortak olmaya gidiyor. Merkez Bankası verileri de büyük ve küçük yatırımcının bu sessiz kaçışını doğruluyor.
Önümüzdeki dönemde zihniyet değişmezse bu kan kaybı daha da hızlanacak. Eğer piyasaya taze, heyecan verici şirketler çekilemezse, borsa sadece eski dünyanın temsilcilerinin para bulma kapısı olarak kalacak. Biz de bugünkü gibi hacimsiz piyasada “kendimiz çalıp kendimiz oynamaya devam” edeceğiz.
