Ortalık toz dumansa, planlama ufku çok kısalır; belirsizlik çok fazladır çünkü. Böyle bir ortam yatırım yapmak açısından uygun değildir. Siz fabrika binasının yarısını yaptınız, makinelerin bir kısmını ısmarladınız ama hoop, ekonomi derin bir krize sürüklendi. Ne olacak?
‘Mutlak butlan’ kararı hayırlara vesile olsun. Bu mübarek arife gününde, mutlak butlan kararının ekonomiye olası etkileri hakkındaki düşüncelerimi -yok, ‘düşüncelerimi’ yerine ‘değerlendirmelerimi’ demek daha ‘havalı’; öyle ya, düşüncenin ötesine gidip bir de analiz yapıyorsunuz- değerlendirmelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum.
Sadece butlan değil, mutlak butlan…
Öncelikle matematiksel bir saptama yapmak isterim. Karar, sadece butlan değil, ‘mutlak’ butlan. Biliyorsunuz, eksi ya da artı değer alabilen bir değişkenin mutlak değeri mutlaka pozitiftir. Buradan yola çıkarak, butlanın ekonomimize pozitif yansıyacağı açık. Tekrar olacak ama burası önemli; çünkü o sadece butlan değil, mutlak butlan.
Bu saptamayı yaptıktan sonra şu garipliğe düşmeyeceğimi de belirteyim. ‘Butlan’ın zaten pozitif değer alan bir değişken olduğunu ileri sürenler çıkabilir. Açayım: ‘Butlan’ sözcüğünü ikiye ayırın; but ve lan. ‘Lan’ı tersten okuyun: Nal. Nal, burada mecazi anlamda elbette; ayakkabı, terlik ve benzeri anlamına geliyor. Genelleyince: ‘But’ u aş, ‘Lan’ı giyim olarak düşünebiliriz. Ama bu çok fazla zorlamak olur; bu köşenin yazarı olarak bu kadar zorlama hakkım olduğunu düşünmüyorum. Dolayısıyla, ‘butlan’ cebirsel açıdan ne değer alırsa alsın, ‘mutlak’, onu pozitif yapan sihirli bir değnek adeta. Önemli olan da bu.
Bu zorlama yorumu bir tarafa bırakıp, ‘mutlak butlan’a yatırımlar açısından bakayım. Refah düzeyini yükseltmek isteyen bir ülke için, yatırımları artırmanın ne kadar önemli olduğu apaçık bir gerçek. Yatırım kararı sadece kredi miktarına ve onun maliyetine bağlı değil elbette. Bunlar önemli ama çok daha önemli bir değişken var: İleriye ilişkin görünüm. Ortalık toz dumansa, planlama ufku çok kısalır; belirsizlik çok fazladır çünkü. Böyle bir ortam yatırım yapmak açısından uygun değildir. Siz fabrika binasının yarısını yaptınız, makinelerin bir kısmını ısmarladınız ama hoop, ekonomi derin bir krize sürüklendi. Ne olacak?
Dış şok elimizde değil, biz üzerimize düşeni yapacağız
Oysa butlan, ‘mutlak’ olduğu için, ileriye ilişkin olumlu bir gelişmeye işaret ediyor. ‘Mutlak’ (matematiksel dil kullanırsam ‘mutlak işlemcisi -operatörü-’ demek gerekir), olacak biteceği pozitif kılıyor çünkü. Bu durumda, ileriye yönelik belirsizlikten söz etmek mümkün olmaz. Değil belirsizlik, her şeyin olumlu olacağına dair bir belirlilik durumu ortaya çıkar. Elbette, Trump yine dünyanın başına iş açar, ekonomimiz dış şok yer, falan. Olabilir; ama onu kontrol etmek bizim elimizde değil. Biz kendi üzerimize düşene bakacağız. İşimizi düzgün yapacağız. Konuyu böyle alınca da sonuç açık: Butlan’ın ‘mutlak’ olması sayesinde yatırımlarda sıçrama beklemek gerekir. Bir süre sonra da üretim sıçrar, arz artar. Enflasyonu aşağıya çekecek bir gelişme yani. İstihdamın yükselip, işsizliğin azalacağı da açık.
Kıssadan hisse şu: Önümüz açık. Hepinize güzel bir bayram dilerim.
