Son yıllarda bisiklet sevgisinin ve kullanımının artmasında Eti’nin 11 yıldır sürdürdüğü Sarı Bisiklet projesinin önemli bir öncü rolü var. İlk yıllarından beri büyük rakamlara ulaşan çalışma Türkiye’nin her yanında gelişiyor. Projenin ilk yılından itibaren ilkokullarda düzenlenen ve öğrencilere günlük hayatta hareket etmenin önemini anlatan ve güvenli bisiklet sürüşü eğitimi içeren Hareketli Yaşam Seminerleri ile Eskişehir, İstanbul, Samsun, Adana, Şanlıurfa, Gaziantep, Tekirdağ ve Sakarya’da 50 bine yakın öğrenciye ulaşılmıştı. Yine ilk yılda Eskişehir’de bin 200 katılımcıyla Eskişehir’in en yüksek katılımlı bisiklet etkinliği gerçekleştirilmişti.
11 yılda çalışmalara 7 milyon dolar kaynak ayıran Eti, Sarı Bisiklet projesi sadece bisiklet kullanımını değil, bisiklet yapımında teşvik eden bir yaklaşımla ilerliyor. Proje kapsamında Türkiye’de ilk defa mesleki ve teknik liselerin eğitim müfredatına “Bisiklet Üretimi Montajı ve Mekanikerliği” dersi eklendi. Üsküdar Haydarpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde başlatılan 38 saatlik ders programı ile meslek lisesi öğrencilerinin tam teşekküllü ve sertifikalı bisiklet üretimi eğitiminden geçmesini amaçlandı. Projenin ilk yılında meslek lisesi öğrencileri tarafından 200 adet bisiklet üretildi. Bu bisikletler Eti tarafından İstanbul Teknik Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi ve Eskişehir Teknik Üniversitesi’nin kampüsleri ile Haydarpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde gençlerin ücretsiz olarak kullanımına sunuldu.
Eti 2024 yılında başka bir üretim projesi daha gerçekleştirerek, Ahbap Derneği iş birliği ile Afet Bisikleti projesini başlattı. 2023 yılında vitamin ve mineraller içeren bir afet bisküvisi geliştiren kuruluş, Maraş, Maraş, Hatay ve Adıyaman başta olmak üzere depremden etkilenen şehirlere afet bisküvisi göndererek bölgede en hızlı aksiyon alan şirketlerden biri olmuştu. Afet Bisikleti çalışmasıyla ise afet sonrasında motorlu araçların gitmekte zorlandığı alanlarda temel ihtiyaçların ulaştırılmasına destek olmak ve gönüllülerin hareket kabiliyetini artırmak hedefleniyor.
Afet Bisikleti projesinin tanıtımı için düzenlenen basın toplantısına projenin detaylarını Eti Türkiye CEO’su Ercan Öz, Ahbap Derneği Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Levent ve Aktif Yaşam Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Şule Serter’den dinledik.
Farklı disiplinlerden uzmanlar tasarladı
Eti Türkiye CEO’su Ercan Öz’ün verdiği bilgiye göre, Afet Bisikleti” projesi için farklı disiplinlerden uzmanlar biraya gelerek farklı arazi koşullarında hareket yeteneği çok güçlü olan bir bisiklet tasarladılar. Bisikletler afetin ilk 12 saatinde Ahbap Derneği’nin gönüllü ekiplerine keşif ve gözlem yapmak için hız kazandıracak. İlk 72 saatte sahadaki ekiplere destek, sonraki evrede ise afetten etkilenenlere yardım ulaştırma görevlerinde kullanılacak.
Afet bisikletlerinde deprem ve sel gibi afet durumlarında bölgeye su, atıştırmalıklar, konserve gıdalar, vitaminler, reçetesiz ilaçlar, bebek maması ve hijyenik ped gibi temel ihtiyaç malzemeleri taşınacak. Yangınlarda ise, soğuk su, ayran, göz damlası, maske ve atıştırmalıklar yangın söndürme ekiplerine ulaştırılacak.
Afet Bisikletlerinin üretimi Üsküdar Haydarpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde yapılacak. . Proje 2024’te Eti Sarı Bisiklet öncülüğünde Bisiklet Montajı ve Mekanikerliği başlatılan ders kapsamında ilerleyecek.
Afet bisikleti, özel bir tasarım ürünü. Enkaz, toprak ve asfalt gibi farklı yüzeylerde kullanılabilmesi için geniş ve dişli tekerlekleri var. Patlamaya dayanıklı, zırhlı ve dişli lastikler zorlu arazi koşullarında bisikletin performansını artırıyor.
Modüler yapıda planlanan bisikletlerde ön, arka, sele altı gibi farklı noktalara takılıp çıkarılabilen taşıma çözümleri bulunuyor. Ön ve arka taşıma ünitelerine bölünmüş olarak azami 15 kg yük taşıması öngörülen bisikletin gövdesinde alüminyum kullanılıyor . Pedala destek olan hibrit bir sistemle elektrikli destek sağlıyor. Afet bisikleti ön amortisörlü ve 8 vitesli arka aktarıcı sistemiyle tasarlanacak.
Gönüllüler eğitilecek!
Afet bisikletlerinin kullanımı için her bölgede yetkin bisikletçiler Aktif Yaşam Derneği tarafından eğitilecek. Ahbap Derneği içerisinde bisiklet destek gönüllüsü rolü oluşturulacak ve bisikletlerin sahada en etkili kullanımını hedefleyen bir görev dağılımı gerçekleştirilecek.
Bisikletin kullanımı, bakımı ve afet bölgesi kuralları ile ilgili eğitimler, üretici ve uzman paydaşların desteğiyle hazırlanarak Ahbap Akademi'de yayınlanacak. Bisikletin kullanım riskleri ve afet bölgelerindeki genel işleyişle ilgili bir kılavuz hazırlanacak.
Bisikletler Ahbap ana depolarında ve 7 bölgenin stratejik illerinde valiliklerin afet depolarında saklanacak. Afet durumunda en yakın illerde bulunan bisikletler yardım tırlarıyla bölgeye gönderilecek.
Afet dışı dönemlerde ise bisikletler, Eti’nin desteğiyle Ahbap Derneği’nin yıl boyunca sürdürdüğü sosyal fayda odaklı çalışmalarda aktif olarak kullanılacak. Böylece proje, yalnızca afet dönemlerinde değil, gönüllülük çalışmalarının günlük yaşamında da aktif bir rol üstlenecek; çevreye duyarlı, hareketi teşvik eden ve dayanışmayı görünür kılan güçlü bir sembol haline gelecek.
Türkiye’ye bisikleti sevdiren ve kullanımı öğreten proje: Sarı Bisiklet
- Projenin ilk yılında Eskişehir’de bin 200 katılımcıyla Eskişehir’in en yüksek katılımlı bisiklet etkinliği gerçekleştirildi.
- Projenin ilk yılından itibaren ilkokullarda düzenlenen ve öğrencilere günlük hayatta hareket etmenin önemini anlatan ve güvenli bisiklet sürüşü eğitimi içeren Hareketli Yaşam Seminerleri ile Eskişehir, İstanbul, Samsun, Adana, Şanlıurfa, Gaziantep, Tekirdağ ve Sakarya’da 50 bine yakın öğrenciye eğitim verildi.
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nde kurulan ETi Sarı Bisiklet standındaki ücretsiz bisikletlerle bin 500’den fazla öğrenci kampüs içi ulaşımlarını bisikletle sağladı.
- Projeye özel tasarlanan Mobil Tamir Aracı ile atıl durumdaki bisikletlerin temel bakım ve onarımlarını yapılarak 2 yılda, 54 semtte 2 bin 600 bisiklet tekrar kullanıma kazandırıldı.
- Beykoz Çamlıbahçe Mahallesi’nde bisikleti gündelik yaşama entegre edilmesi için değişimin en önemli aktörlerinden olan kadınların öncülüğünde çalışmalar yürütüldü. Ev hanımlarının sıklıkla gerçekleştirdiği “altın günü”nde bir dönüşüm gerçekleştirildi. Kadınların birbirlerine altın almak yerine bisiklet hediye etmeleri teşvik edilerek mahallede kadınların günlük yaşamına bisikletin dahil olması sağlandı. Mahalledeki annelerin çocuklarıyla okula bisikletle gidebilecekleri sürüş etkinlikleri yapıldı.
- Yine Beykoz Çamlıbahçe Mahallesi’nde iftar şenliği düzenlendi. Hep birlikte yapılan iftarın ardından 200’den fazla mahallelinin katılımıyla toplu bisiklet sürüşü yapıldı.
- Oluşumu teşvik edilen ve desteklenen Bisikletli Kadın İnisiyatifi, sosyal medyada 6 binden fazla takipçiye ulaştı. Bisiklet kullanımında kadın dayanışması oluşturmak için buluşmalar, eğitimler, toplu sürüş etkinlikleri düzenlendi.
- Bisikletli Kadın İnisiyatifi üyelerinin yıl boyunca düzenledikleri bisiklet kullanımına dair sorunlarını ve çözüm önerilerini paylaştıkları toplantıların çıktıları Kadınlar İçin Bisiklet Kılavuzu’nda bir araya getirildi ve bu kitapçık binlerce insan tarafından okundu ve paylaşıldı.
- 2018 yılında Facebook tarafından Türkiye’nin en anlamlı gruplarından biri seçilen Bisikletli Kadın İnisiyatifi Londra’da düzenlenen Facebook Communities Summit Europe etkinliğinde sahne alarak diğer topluluk yöneticileriyle başarı hikâyesini paylaştı.
- Proje kapsamında yürütülen araştırmalar Türkiye’de yaklaşık 2 milyon atıl bisiklet olduğu verisiyle yola çıkan ETi Sarı Bisiklet Projesi, Bisiklet Geri Dönüşüm Kampanyası ile atıl durumda olan 800’den fazla bisiklet toplanarak kullanılabilir hale getirildi ve okullara teslim edildi. Yapılan geri dönüşüm, ekonomik değerinin yanı sıra toplamda 12 ton metalin ve 2 ton plastiğin de yeniden kullanıma girmesine imkân verdi. ETi Sarı Bisiklet Geri Dönüşüm Kampanyası ile 20 bin tonun üzerinde karbon salınımının da önüne geçilmiş oldu.
- Türkiye’de ilk kez Bağdat Caddesi Shell Akaryakıt İstasyonu’na kurulan Sarı Bisiklet Bakım Onarım İstasyonu’nda bisikletlilere, arızalanan bisikletlerini kolay ve ücretsiz olarak tamir edebilme imkânı sunuldu. Bugüne kadar kurulmuş olan İstanbul, İzmir, Antalya ve Fethiye’deki sekiz adet istasyondan toplam 20 bine yakın bisikletli faydalandı.
- İstanbul Maltepe Nezahat Aslan İlköğretim Okulu’nda düzenlenen ebeveyn eğitimi ile anne ve babalar için çocuklarına bisiklete binmeyi nasıl öğretebileceklerine dair pratik uygulamaları içeren ebeveyn eğitimi düzenlendi. Eğitimden 50’den fazla ebeveyn ve çocuk faydalandı.
- 2018 yılında ETi Sarı Bisiklet Projesi kapsamında bisikleti gündelik hayatta yaygınlaştırmak hedefiyle kamu, yerel yönetim, sivil toplum kuruluşları ve diğer önde gelen toplumsal aktörlerin önde gelen temsilcilerinin katılımıyla ETİ Sarı Bisiklet Çalıştayı düzenlendi.
- Çalıştayın en önemli çıktılarından biri, trafikte bisiklet farkındalığının artırılması gerekliliği oldu. Bu doğrultuda İstanbul Taksiciler Esnaf Odası’na bağlı taksicilere Bisikletli Kadın inisiyatifi ile birlikte trafikte bisiklet farkındalığına dair eğitimler verildi. Eğitimin ardından taksi şoförleri ile birlikte bisiklet sürüldü. Şoförlerin trafiği bir de bisiklet kullanıcıları gözünden deneyimlemeleri sağlandı.
- Trafikte bisiklet farkındalığı hareketinin bir diğer ayağını ise “Bisikletlinin farkındayım, haklarına saygılıyım” sloganı ile hazırlanan broşür ve araç etiketleri oluşturdu. Hem motorlu araç sürücülerinin hem de bisikletlilerin trafikte yapması ve yapmaması gerekenleri ve bisikletlilerin Trafik Kanunu nezdinde haklarını içeren broşür ilk olarak İstanbul’daki tüm taksi şoförlerine dağıtıldı. Ayrıca kampanyanın sahibi olarak ETi’nin tüm satış filosuna ve binek araçlarına da bu etiketler yapıştırılarak görünürlüğün artırılması hedeflendi.
