BAŞKANLIĞINI Hüseyin Öztürk’ün yürüttüğü Moda ve Hazır Giyim Federasyonu’nun EKONOMİ Gazetesiyle birlikte düzenlediği “Tekstil ve Hazır Giyimde Yeni Konumlanma Arayışı” çalıştayı için Denizli’deyiz.
Hüseyin Öztürk, EKONOMİ Gazetesi Başdanışmanı ve yazarı Rüştü Bozkurt’un yönettiği çalıştayın açılışında sektörün durumunu şöyle özetledi:
- Eskiden daha çok ihracat konuşurduk. Kendi yaratmadığımız bir krizde kıvranıyoruz. Şimdi,“Sektörden mi çıkacağız, yeni yola mı çıkacağız” diye sorar hale geldik.
Ekonomi yönetimine şu çağrıyı yaptı:
- Türkiye’nin üretimden vazgeçmemesi gerekiyor…
Denizli Giyim Sanayicileri Derneği (DETGİS) Yönetim Kurulu Başkanı Mukaddes Başkaya da sektörün Denizli’deki yerini ortaya koydu:
- Denizli’nin toplam ihracatı geçen yıl 4.4 milyar dolardı. Bunun 1.4 milyar dolarını tekstil ve hazır giyim oluşturdu. 2025’in ilk 7 ayında 2.7 milyar dolara ulaştı. Tekstil ve hazır giyim ihracatı yüzde 1.9 gerileyerek 785 milyon dolarda kaldı.
Şu noktanın altını çizdi:
- Tekstil ve hazır giyim kadınların iş gücüne katılımını artırıyor, ailelerin geleceğini güvence altına almalarını sağlıyor, ülkemizi dünyaya bağlıyor. Her ilmekte alın teri, her dokuda bir gelecek var. Bu sektör silinmeye değil, desteklenmeye değer.
Denizli Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Selim Kasapoğlu, kişi başına gelirin hesaplamalarda 16 bin dolar düzeyinde çıktığına işaret etti:
- Kişi başına 16 bin dolar gelirin karşılığı hissedilmiyor. Yoksulluk sınırı 1000 doları geçiyor. Bütün sektörlerde daralma var ama en kötü göstergeler tekstil ve hazır giyim sektöründe karşımıza çıkıyor.
Hazır giyim sektörünün katma değer konusunda ulaştığı noktaya dikkat çekti:
- Kilosu 1.5 dolar olan pamuğu iplik, kumaş derken hazır giyime dönüştürünce kilo başına 15-20 dolardan ihraç edebiliyoruz. 913 bin 491 tekstil ve hazır giyim sektörleri çalışanlarının emeğiyle bu rakamlara ulaşıyoruz.
İhracat konusunda şu noktaya vurgu yaptı:
- Rakiplerimizle eşit şartlarda rekabet edebilsek hiçbir şey demeyiz. Şu anda rakiplerimizle eşit şartlarda rekabet edemez durumdayız.
Türkiye’nin hazır giyimde Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki birim fiyat yüksekliği konusunda 3’üncü sırada olduğunu bildirip kilo başına durumu sıraladı:
- Tunus: 26.3 Euro
- Fas: 25 Euro
- Türkiye: 20.1 Euro
AB ülkelerine en düşük fiyatlı hazır giyim ürünü satan ülkelerden kilo başına fiyat örnekleri verdi:
- Pakistan: 6.1 Euro
- Bangladeş: 13.4 Euro
- Çin: 14.3 Euro
- Mynmar: 16.6 Euro
Türkiye’nin AB pazarında fiyat yüksekliği açısından gücünü şimdilik koruduğunu kaydedip, ihracattaki erime üzerinde durdu:
- 2017 yılından 2022’ye kadar artışla devam eden tekstil ve hazır giyim ihracatı 3 yıldır düşüş eğiliminde. 2021 yılında 30.3 milyar dolarlık rekor seviyeyi gördük. 2022’de rekor 31.5 milyar dolara taşındı. 2024’te ise 2021’e göre 2.98 milyar dolarlık düşüş yaşandı.
Tekstil ve hazır giyim sektörünün istihdamında yaşanan gerilemeyi paylaştı:
- 2021: Tekstil ve hazır giyim sektöründe 1 milyon 176 bin 964 kişi çalışıyordu.
- 2022:Sektörde istihdam yükseldi, 1 milyon 222 bin 609’a çıktı.
- 2024:Sektörde istihdam 959 bin 395’e indi:
- 2025 (ilk 5 ay):Tekstil ve hazır giyim sektöründe istihdam 913 bin 491’e geriledi.
- 2022-2024: Toplam istihdam düşüşü 263 bini buldu.
Moda ve Hazır Giyim Federasyonu’nun Denizli’deki çalıştayı, sektörün sıkıntılarını bir kez daha ortaya koydu…
Sektör temsilcileri, “Kendi yaratmadığımız krizde kıvranıyoruz” saptamasında birleşti…
Sektör, kendi eksiklerini giderme, katma değeri daha da artırıcı yol haritası çizme yolunda ilerliyor…
Ekonomi yönetiminden, “Rakiplerle eşit şartlarda rekabet edebilme ortamının yeniden sağlanması”nı bekliyor…
Denizli’nin kilo başına ihracat geliri 2.1 dolar
DENİZLİ İhracatçılar Birliği (DENİB) Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Memişoğlu, Türkiye’nin kilo başına ihracat gelirinin 1.5 doların altında olduğunu belirtip, Denizli’nin bu konudaki verilerine işaret etti:
- Denizli’nin kilo başına ihracat geliri 2.1 dolar.
- Tekstil ve hammaddelerinde bu rakam 5.1 dolara çıkıyor.
- Havluda kilo başına ihracat geliri 9.5 dolara çıkıyor.
- Nevresimde 10.5 dolara yükseliyor.
- Hazır giyimde 12 doları buluyor.
- Bornozda kilo başına ihracat gelirimiz 14.5 dolara ulaşıyor.
Memişoğlu, çalıştayda ortaya çıkan şu saptamanın altını çizdi:
- Hepimiz birbirimize benziyoruz. Farklılık ancak bizi bir yerlere taşır…
Senin yüzünden 4 ay Bodrum’da şarap araştırdım
BVLGARI Grup Başkanvekili ve Bvlgari Hotels Kurucusu Silvio Ursini ile Aralık 2022’de Dubai’de karşılaştığımızda sohbet ederken Türk şaraplarını da Dubai’deki otelin listesine almalarını önerdim.
Ursini ile Haziran 2024’te İstanbul’da buluştuğumuzda sordum:
- Türk şaraplarını Dubai’deki otelinizin listesine aldınız mı?
Ursini, Türkiye’ye her geldiğinde farklı Türk şaraplarını test ettiğini belirtmekle yetindi. Derken Temmuz ayı ortalarına doğru Bvlgari ve Cengiz Holding’in ev sahipliğinde Bodrum Cennet Koyu’nda inşaatı devam eden projenin tamamlanan ilk büyük villasında Ursini, Mehmet Cengiz, Zeynep Cengiz, Uğur Cengiz ve Bodrum Bvlgari Genel Müdürü Max Zanardi ile buluştuk.
Silvio Ursini, projeyi konuşurken şarap konusuna da girdi:
- Bu akşam masada Türk şarapları, hatta Bodrum’dan şaraplar olacak…
Eşi Türk olan, Türkçe de bilen Bodrum Bvlgari Genel Müdürü Max Zanardi, tanışma sırasında bana döndü:
- Senin yüzünden Bodrum’da 4 ay boyunca yerel şarap aradım. Silvio bana Bodrum Bvlgari için Türk şaraplarını, özellikle Bodrum ve yakın çevresinde üretilenleri araştırmamı söyledi. Ben de 4 aydır araştırma yapıyorum. Çok başarılı ürünler var.
Zanardi, Bodrum’dan belirledikleri şarapları anlatırken bu durumdan şikayetçi olmadığını yansıttı:
- Silvio ile Garova’ya gittik. Kurucusu Mehmet Vuran’la tanışıp sohbet ettik. Mehmet Bey, yıllar öce geçirdiği bir kaza sonrası tekerlekli sandalyeye bağımlı kalmış. Şarap üretimine daha sonra girmiş.
Garova’nın Kurucusu Mehmet Vuran’ın şu sözünü aktardı:
- Tekerlekli sandalyeye bağlı olmasam dünyayı gezmek isterdim. Bodrum’da şarap üretmeye başladıktan sonra dünya bana gelmeye başladı. Dünyanın çeşitli ülkelerinden turistler Bodrum’a gelince Garova bağlarını da geziyor.
Silvio Ursini’nin Türk şaraplarına Bodrum Bvlgari’nin kapılarını, listelerini açması çok normal…
Bodrum’da kurulan bağlantı, Türk şaraplarına en azından Dubai Bvlgari’nin kapılarını açmaya vesile yaratır mı?
Türk şarap üreticilerinin Bvlgari Hotel yönetiminin kapısını çalmasında yarar var…
