6 ŞUBAT 2023 Pazarcık ve Elbistan (Kahramanmaraş) depremlerinden iki hafta sonra Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı’yı aradım:
- 6 Şubat 2023 sabaha karşı 7.7’lik Pazarcık depreminin hemen ardından İskenderun’a gittiniz. Ekibinizin arama-kurtarma çalışmaları dahil her türlü destek için çaba harcadınız. Hatay’a tarifeli sefer yapılamıyor. Yakın dönemde giderseniz size eşlik edebilir miyiz?
Fuat Tosyalı, birkaç gün sonra yanıt verdi:
- 1 Mart 2023 günü Hatay’a gidiyorum. Uygunsanız birlikte gidelim.
Hakan Güldağ, Şeref Oğuz ve Mete Belovacıklı ile birlikte Hatay yolculuğunda Fuat Tosyalı’ya katıldık. Fuat Tosyalı’nın o günkü konukları arasında Varlık Fonu Genel Müdürü Arda Ermut, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu ve Osmaniye OSB Başkan Yardımcısı Şerif Tosyalı da vardı.
Hatay’a varınca Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hikmet Çinçin’i aradım. Amacımız Çinçin’le Hatay’daki durumu konuşmak, yaşadıklarını dinlemekti. Çinçin, bulunduğu yerin konumunu gönderdi:
· Teofarm…
Çinçin, o sıkıntılı günlerde Elif Ovalı’nın kardeşi Adnan Murat Teoman’la birlikte kurup yönettiği “Teofarm” adlı havalimanı yakınlarındaki çiftliği çalışma mekanı olarak belirlemişti. Çinçin’le o günkü sohbetimize Elif Ovalı ve Osman Ovalı da katıldı.
Elif ve Osman Ovalı’yı, Teofarm’ı deprem felaketi döneminde tanıdık. Hikmet Çinçin’le orada buluşma vesilesiyle Teofarm’la ilgili başarılı adımlarını dinleme fırsatı bulduk.
Geçen hafta “Hatay Erol Bilecik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi”nin “Semiha & Abbuş Bilecik Atölyeler Binası”nın açılış töreninde Elif Ovalı ile karşılaştık. Ön bilgiyi verdi:
- Hatay Enginarı ile ilgili çalışmalarımız var. Onları size anlatmam lazım.
Elif Ovalı’dan bilgi notu istedim, gönderdi:
- Size Antakya’da, toprağın altındaki saklı potansiyelin, Amik Ovası’ndaki bir genetik mirasın hikayesini, Hatay Enginarı’nı anlatmak istiyorum.
Akademisyen kimliğini toprakla birleştirdiğinin altını çizdi:
- “Teofarm Antakya”da geleneksel tarımı modern bir vizyonla sürdürmeye çalışıyoruz. Hatay aslında sadece bir afet bölgesi değil, aslında Türkiye tarım ekonomisi için stratejik bir “yeşil hazine” barındırıyor.
Hatay’ın anavatana katılma sürecine uzandı:
- Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bölge tarımı üzerine özel bir ilgisi vardı. Hatay Enginarı, Ulu Önder’in hastalığında istenilen ama maalesef o dönemdeki mesafeleri aşma zorluğu ve zaman darlığından ötürü yetiştirilemeyen bir talepti.
Teofarm olarak Atatürk’ün o dönemdeki isteğini sorumluluk kabul ettiklerini vurguladı:
- Tıpkı bu toprakların hafızası olarak “Karakılçık Buğdayı”na sahip çıktığımız gibi, “Hatay Enginarı”nı da odağımıza alarak bu toprakların mirasını bütünsel bir yaklaşımla yaşatmayı hedefliyoruz.
6 Şubat 2023 depremleri sonrası Hatay’da hayatı ve üretimi yeniden kurmanın en büyük öncelikleri olduğunu kaydetti:
- Teofarm bünyesinde sadece hammadde yetiştirmiyoruz. “Karakılçık”tan enginara kadar tüm yerel değerlerimizi kadın emeğiyle işleyerek katma değerli son ürünlere dönüştürüyoruz.
Şu mesajla noktayı koydu:
- Amacımız, yerel ekonomiyi bu nitelikli ürünler üzerinden markalaşarak tekrar inşa etmek…
Hatay’a 1 Mart 2023 sonrasındaki gidişlerimde Teofarm’a uğradığımda enginar ekili alanları görmüştüm…
“Karakılçık Buğdayı”na sahip çıkma konusunda başarıya ulaşan Elif Ovalı ve Teofarm’ın “Hatay Enginarı”nda da başarı oranının yüksek olduğu anlaşılıyor…
42 yılda 18 vali ile çalıştım
MALATYA Valiliği Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü İbrahim Halil Kılıç’tan bir davet mektubu geldi. Kılıç, mektuba şu cümleyle girdi:
- 1984 yılında Malatya Valiliğinde başlayan, yoğun emek ve onur dolu görevimin sonuna geldim.
42 yıllık çalışma dönemiyle ilgili şu dökümü ortaya koydu:
- 42 yılda 18 Sayın Valimle (Cumhuriyetin kuruluşundan bugüne kadar görev yapan Sayın Valilerimin yüzde 40’ı) çalışmanın onur ve gururunu taşıyorum.
Valilikteki diğer görevlerine işaret etti:
- 39 yıl aralıksız İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde yürüttüğüm görevimin haricinde, 15 Temmuz 2016’dan itibaren 7 yıl İl Sosyal Etüt ve Proje Müdürlüğü, GAMER Müdürlüğü ve Kayısı Araştırma Geliştirme Vakfı Genel Sekreterlik görevini birlikte yürüttüm.
2 dönem Malatyaspor yönetiminde görev aldığını belirtti:
- 22 yıl Malatya Eğitim Vakfı (MEV) ilimiz şubesinde, 25 yılı aşkın Malatya Musiki Cemiyetinde görev aldım.
Görev yaptığı diğer sivil toplum kuruluşlarını sıraladı:
- Ayrıca, Malatya’da Malatyalıları Koruma Derneği, Ortak Değer Malatya, Malatya Gastronomi ve Turizm Derneği’nin kuruluşu ve yönetiminde yer aldım. Halen Malatya Araştırmaları Derneği, Malatya Verem Savaş Derneği yönetiminde bulunuyorum.
Malatya’daki basın meslek örgütlerinin üyesi olduğunu kaydedip sürdürdü:
- Almanya, Belçika, Azerbaycan’da ve ülkemizde 10’dan fazla şehirde ilimizin zengin gastronomisi ve kayısımızın tanıtımı için faaliyetlere katkı sundum.
Yazdığı kitaplar üzerinde durdu:
- Malatya yemek kültürünün kayıtlara geçmesini sağlayan 3 adet eserin yazarı olarak yayınına katkı sundum.
18 Mayıs 2026’da göreve veda edeceğini bildirdi:
- Bu tarihten sonra MAGTAD (Malatya Gastronomi Turizm Tanıtım Derneği) ile ilimizin ve zengin gastronomisinin tanıtımına daha fazla zaman ayırarak hizmete devam edeceğim.
Emeklerine, yüreğine sağlık İbrahim Halil Kılıç…
Lifsiz olduğu için ağızda dağılıyor
TEOFARM’ın Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Elif Ovalı, “Hatay Enginarı”nın standart türlerden çok daha farklı bir genetik koda ve ticari avantaja sahip olduğunu belirtip, özelliklerini şöyle anlattı:
▶ Ağızda Dağılan Lifsiz Yapı: “Hatay Enginarı”nın en karakteristik özelliği, dokusundaki yumuşaklıktır. Lifsiz ve tereyağı kıvamındaki dokusu, onu yüksek gastronomi mutfakları için vazgeçilmez bir ürüne dönüştürüyor.
▶ Sıfır Atık Potansiyeli: Gövde ve sap kısmının tamamen tüketilebilir olması, hem sanayi tipi işlemede hem de mutfak maliyetlerinde verimliliği maksimize ediyor. Ürünün her parçasının ekonomik bir karşılığı var.
120 dekar alana ekim yaptık, enginar soyma ve konserve tesisi kurduk
TEOFARM Yönetim Kurulu Başkanı Elif Ovalı’ya Hatay’daki enginar üretim miktarını sordum, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 2024 yılı verilerinden aktardı:
· Hatay’da 2024 yılında 80 dekar alana enginar ekildi.
· Dekar başına 1150 kilogram ürün elde edildi.
· Toplam üretim 92 ton oldu.
2025-2026 sezonu için sadece kendi arazilerinde 120 dekara enginar ekimi yaptıklarını bildirdi:
- Şu anda enginar, Hatay için yeniden canlanan bir ürün. Biz bir enginar soyma ve konserve tesisi kurduk. Böylece bu değerli sebzeyi ekonomiye katmaya çalışıyoruz. Bölgede bir kümelenme yaratmayı amaçlıyoruz.
6 Şubat depremleri sonrasında tarım alanlarında da ciddi hasar meydana geldiğinin altını çizdi:
- Bu süreçte çiftçilerimize ve üreticilerimize destek olmak için çeşitli projeler başlattık. Bu faaliyetlerimizi sosyal bir marka ile sürdürmek amacıyla HASAT’ı (Hatay Tarım Sanat Tasarım Girişimcilik Merkezi) kurduk.
