ŞEBNEM TURHAN
Merkez Bankası, yüzde 46 politika faizini 250 baz puanda şekillenen beklentinin biraz üzerinde 300 baz puanlık indirim ile yüzde 43’e çekti. Böylece 19 Mart’ta kesintiye uğrayan faiz indirim döngüsüne yeniden başlayan Merkez Bankası bundan sonraki adımlarının büyüklüğünün ise enflasyon görünümüne odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla belirleneceğini vurguladı. Borsa İstanbul endeksleri karar sonrası hızla yükselirken döviz kurlarında anlamlı bir hareket olmadı. Makroihtiyati önlemlerde bir gevşeme adımı gelmediği için 300 baz puanlık indirimin kredi faizlerine yansıması ise sınırlı kalacak.
Merkez Bankası geçen yıl aralıkta başladığı faiz indirimlerine 6 Mart’taki toplantısında yaptığı 250 baz puanlık indirimle devam ederken İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınıp tutuklanmasıyla başlayan finansal sarsıntı nedeniyle önce 20 Mart’ta ara toplantıyla gecelik borç verme faizini 200 baz puan artırdı, ardından nisan Para Politikası Kurulu toplantısında ise politika faizini 350 baz puan yükselterek yüzde 46’ya çekti. Mayıs toplantısını pas geçen Merkez Bankası’nın bu ay indirimlere yeniden başlaması bekleniyordu ve piyasanın öngörüsü 250 baz puan ile başlaması yönünde şekillendi.
Yurtiçi talebin dezenflasyonist etkisi arttı
Merkez Bankası PPK temmuz toplantısında faiz indirim döngüsüne 300 baz puan ile başladı, gecelik borç verme faizini yüzde 49’dan yüzde 46’ya, borçlanma faizini de yüzde 44,5’ten yüzde 41,5’e çekti. Yani üst bant ve alt bantta da politika faizinde yaptığı indirimleri uyguladı. En yüksek faiz yüzde 46’ya geldi, en düşük faiz oranı ise yüzde 41,5 olarak belirlendi. Merkez Bankası PPK metninde enfl asyonun ana eğiliminin haziranda yatay seyrettiğini öncü verilerin ise temmuzda aylık enflasyonun aya özgü unsurlarla geçici olarak artacağını kaydetti. Metinde yakın döneme ilişkin verilerin, talep koşullarının dezenflasyonist etkisinin arttığını gösterdiği vurgusu ise piyasanın en çok dikkat çektiği konu oldu. Uzmanlar bu durumun hem faiz indiriminin nedenini hem de gelecek indirimlerin büyüklüğünde etkili olacağını belirtti. Metinde, jeopolitik gelişmelerin ve küresel ticarette artan korumacılığın dezenflasyon sürecine olası etkileri yakından takip edildiği kaydedilerek enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam ettiği yinelenerek ihtiyatlı duruş da elden bırakılmadı.
■ Büyüklük ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilecek
Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu, talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile dezenflasyon sürecini destekleyeceği vurgulanan metinde maliye politikasının eşgüdümünün sürece katkı sağlayacağı kaydedildi. Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak öngörülen dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyeceği dile getirilen metinde “Adımların büyüklüğü, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla gözden geçirilecektir. Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda tüm para politikası araçları etkili şekilde kullanılacaktır” denildi. Metindeki bu ifadeler indirimlerin devam edeceği ancak büyüklüğünün verilere bağlı olarak belirleneceği olarak yorumlandı. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceği vurgusu korunurken bu politika faizine dokunmadan da sıkılaştırmanın yapılabileceği olarak algılandı.
EKONOMİSTLER MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULU KARARINI NASIL YORUMLADI?
"Her şey yolunda giderse eylülde sert indirim olabilir"
UĞUR GÜRSES - EKONOMİST:
■ Merkez Bankası'nın 3 puanlık faiz indirimine eşlik eden metin, aslında daha güvercin bir eğilim varken haziran ayındaki ana eğilimdeki yatay seyir ile temmuz ayı enflasyonundaki geçici yükselmenin kurulu frenlediğini düşündürüyor. Bu yüzden, uzun bir aradan sonra eylül ayındaki toplantıda daha belirgin bir fotoğraftan karar vereceklerini anlıyoruz... Merkez Bankası bir sonraki toplantıda ne kadar indireceğine karar vermediğini belirtiyor, gelişmelere bağlı olacağını söylüyor. Enflasyon temmuzda geçici olarak artacak diyorsa eylül toplantısında bu unsurların geçici mi kalıcı mı olduğunu görecek. Merkez Bankası zaman kazanıyor. Eylül toplantısında 3 puan değil belki daha güçlü bir indirim yapabilir diye düşündürüyor. Ayrıca politika faizine dokunmadan sıkılaştırıcı yollara gidebileceği kısmı da metinde korunmuş. Eylülde hızlı şekilde dezenflasyonist bir fotoğraf görürse sert bir faiz indirimi yapabilir.
"Makroihtiyati önlemlerde gevşeme eylülde"
PROF. DR. FATİH ÖZATAY - TOBB ETÜ ÖĞRETİM ÜYESİ:
■ Merkez Bankası aylık olarak enflasyona bakacağım, yıllık olarak eğilimleri göreceği ve destekliyorsa ben indirime devam edeceğim diyor. Şu anda bunun büyüklüğünü bilemediğini, onun da gelen veriye bağlı olacağını belirtiyor. Büyüklük, belirsizlik yaratabilecek gelişmelere bağlı olacak. Kredi kısıtlamalarının gevşetilmesine kıyasla faiz indirimleri öncelikli gibi geliyor bana. Makroihtiyati önlemler bir süre daha devam edecek. Metinde bulunan talep unsurlarının enflasyondaki düşürücü etkisinin artmasını bekleniyor olması kredi koşullarında gevşeme gelir mi gibi diye düşündürüyor ama enflasyon hala çok yüksek hedefine göre. Ama doğru yönde gidiyor makroihtiyati önlemlere bir hamle çok erken olabilir. Çok şikayet var ama geçici önlemlerle şikayetleri kaldırmaya yönelik adımlar bugüne kadar çektiklerimizin boşuna gitmesine neden olabilir. Çok küçük adımlar gelebilir. Belki bir sonraki toplantıda her şey beklediği gibi giderse adım atılabilir.
"Temkinli indirimlerle devam edecek"
DR. İNANÇ A. SÖZER - EMCAP ADVİSORY YÖN. ORTAĞI:
■ TCMB politika faizini ve tüm faiz koridorunu 300 baz puan indirirken, faiz indirimlerinin süreceğinin sinyalini verse de sıkı para politikası söylemini korudu. Temmuz ayındaki rezerv birikiminden motive olmuş gibi görünen TCMB, önümüzdeki dönemde faiz indirimlerinin ne ölçüde yapacağını bir sonraki toplantısı olan 11 Eylül’e kadarki TL’nin seviyesi ve enflasyonun seyri belirleyecek. Gecelik borç verme faizini daha fazla indirme alanı olmasına rağmen koridoru daraltmamasının yanı sıra uzun bir süre daha sürecek aylık kredi sınırlamalarından gelen likidite önlemlerinin dezenflasyonu desteklemesi nedeniyle bu karar ülke risk primleri açısından olumlu karşılanabilir. Küresel ve jeopolitik riskler halen kırılganlığa yol açsa bile, TL’deki aylık değer kaybının son beş aydakinden de sınırlı olacağı ve bu kararla %43’e olan politika faizinin yılsonunda her toplantıda temkinli indirimlerle %36’ya gerileyeceği yönündeki tahminimizi koruyoruz.
"Adımların büyüklüğü ihtiyatlı belirlenecek"
ERKİN IŞIK - QNB BAŞ EKONOMİSTİ:
■ Para politikası duruşuna yönelik kritik öneme sahip “Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda tüm para politikası araçları etkili şekilde kullanılacaktır.” ifadesi aynen korunmuş. Bu durum, faiz indirimlerine devam edilme olasılığının daha yüksek olduğu izlenimini veriyor. Ancak, bir sonraki toplantıya kadar iki enflasyon verisi daha açıklanmış olacak. Bu verilerde, enflasyonun ana eğiliminin artık son aylarda gözlenen aylık %2 seviyesinin altına doğru gerilediğinin görülmesi gerekecektir. Buna ek olarak, kredi büyüme hızındaki yavaşlama ile ters dolarizasyon eğilimleri de TCMB’nin yakından izleyeceği diğer önemli göstergeler arasında yer alacaktır. Bunun dikkate alarak TCMB, indirim adımlarının büyüklüğünün toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla belirleneceğini söylemektedir. Faiz indiriminin beklediğimizden biraz daha hızlı başlamasının etkisi ile sene sonu faiz tahminimizi 1 puan aşağı çekerek %35 yaptık.
"Reel sektörün kredi şikâyetleri devam edecek"
DOÇ. DR. ATILIM MURAT - TOBB ETÜ ÖĞRETİM ÜYESİ
■ Merkez Bankası’nın yılsonuna kadar 3 toplantısı kaldı. Yılsonu piyasanın enflasyon tahmini yüzde 29’larda bulunuyor ve bu rakam Merkez Bankası’nın tahmin aralığının. Merkez Bankası şu mantıkla gidiyor, enflasyon tahmini üzerine 4-5 puanlık reel faiz. Yüzde 29- 30 civarı yılsonunda enflasyonla kapattığımız zaman Merkez Bankası’nın yüzde 34’lerde bir politika faizi olabilir. Politika faizini yüzde 43’e düşürdü kalan 3 toplantıda 900 baz puan manevra alanı var. Her şey yolunda giderse önümüzdeki her toplantıda 300 baz puan indirim görebiliriz. Her zaman söylediğimiz bir şey var, faiz indirimlerinin yanı sıra önemli olan ekonomi yönetiminin kredi genişlemesine izin verip vermeyeceği. Kredi kısıtlamaları devam ettiği için indirim kredi faizlerine yansımayacak. Kredi yok piyasada limit olmadığı için KOBİ’ler limitleri doldurdular. KOBİ’lerin mali tabloları ve teminat yapıları yeni kredi almaya müsait değil. Reel sektörün kredilerle ilgili şikayetleri bu indirime rağmen devam edecek.
