YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Fon krizinin tüketim üzerindeki etkisi lüks mağazalar ve yeme içme işletmelerinde de hissedilmeye başladı. Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, üst segmentte faaliyet gösteren markaların satışlarında daralma bildirdiğini belirterek, krizin perakendeye yansımalarını değerlendirdi. Öncel, sektör temsilcilerine cirolarında fon krizinin etkisini görüp görmediklerini sorduğunu, hem lüks tüketim markalarından hem de lüks yeme içme işletmelerinden bu yönde yanıt aldığını söyledi.
Lüks segmentin bir süredir sıkıntı yaşadığını ifade eden Öncel, fonlardan elde edilen yüksek kazançların harcama davranışlarına da yansıdığını düşündüğünü dile getirdi. Bu tür kazançların daha kolay harcanabildiğine işaret eden Öncel, söz konusu harcamaların lüks tüketimi beslediği tahminini paylaştı. Krizin ilk etkilerinin de bu alanda görüldüğünü belirten Öncel, fon yatırımcıları arasında 1 milyon liranın altında birikimi bulunan kişilerin de yer aldığını hatırlattı.
Domino etkisi yaratır mı?
Ekonomide gelişmelerin birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Öncel, beklenmedik gelişmelerin olumlu ya da olumsuz sonuçlar doğurabildiğini belirtti. Öncel, “Toparlanacağını tahmin ediyoruz ama fon krizi daha başka etki edecek mi, domino etkisi yaratacak mı, onu da bilmiyoruz” dedi. Perakendedeki hareketliliğin hava koşullarından da önemli ölçüde etkilendiğini anlatan Öncel, son 10 gündeki soğumanın kışlık ürünlere yönelişi hızlandırdığını kaydetti. Eylül ayında kışlık alışverişine geçişin her zaman kolay olmadığını ifade eden Öncel, bu kez havaların satışlara destek verdiğini söyledi. Beyoğlu’ndaki gözlemlerini de paylaşan Öncel, turist yoğunluğuna ve mağazalardaki canlılığa dikkat çekti. Palto, kaban ve kalın ürünlerin yazlık ürünlere göre daha yüksek fiyatlarla satılmasının ciroya katkı sağlayacağını belirten Öncel, yılbaşıyla birlikte toparlanma beklediğini dile getirdi.
Ciro indirimle geldi, kârlılık eridi
Satışlardaki hareketlenmeye karşın perakendecinin karlılık sorununun sürdüğünü belirten Öncel, “İndirim olmazsa satış yapamıyor ve bunun oranı da giderek artıyor” dedi. Ciroların indirimli satışlarla oluşturulduğunu, karlılığın ise sürekli eridiğini söyleyen Öncel, maliyetlerin aşağı çekilmesinin hem üretici hem de perakendeci açısından belirleyici olduğunu vurguladı. Öncel, üreticiden makul fiyatla ürün alınabilmesinin tüketiciye kabul edilebilir fiyat sunmanın koşulu olduğunu ifade etti. Öncel, ciro içinde indirimli satışların payının yüzde 60’lar gibi yüksek bir seviyeye geldiğini dile getirdi. Yabancı kredi kartlarıyla Türkiye’de yapılan harcamalarda küçük bir düzelme görüldüğünü aktaran Öncel, bu harcamaların toplam içindeki payının yüzde 2,7’den yüzde 3,3’e çıktığını söyledi. Öncel, 0,6 puanlık artışta hazır giyim ve ayakkabı fiyatlarının yatay seyretmesinin etkili olduğunu düşündüklerini belirtti. Yeme içmede ise fiyatların yüksek kaldığına işaret etti.
"AVM’ler haksız faiz geliri elde ediyor"
Sektörün kronik sorunları arasında AVM genel giderleri ve kira artış taleplerini sıralayan Öncel, genel giderlerde mevzuata rağmen şeffaflık sağlanamadığını savundu. Metrekare başına küçük hesaplama farklarının bile toplamda milyarlarca liraya ulaştığını belirten Öncel, bu giderlerin perakendecinin maliyetine doğrudan yansıdığını söyledi. Genel giderlerin ayın 5’ine kadar toplandığını, ödemelerin ise bir sonraki ayın 5’ine kadar yapılabildiğini anlatan Öncel, bu sürede oluşan faiz gelirinin hesabını sordu. Toplanan paranın bekletilmesinden doğabilecek yıllık faiz gelirini yaklaşık 1,3 milyar lira olarak hesapladığını ifade eden Öncel, bu tutarın genel gider raporlarında giderlerden düşüldüğünü görmediklerini savundu. Öncel, derneğin son anketinde de fahiş kira artış taleplerinin sektörün başlıca sorunları arasında öne çıktığını kaydetti.
