ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul yatırım fonu krizinin getirdiği kayıplarla baş etmeye devam ediyor. Haftanın ilk işlem günü BİST100 endeksinde işlem hacmi 81.4 milyar liraya kadar geriledi ve bu rakam bu yıl görülen en düşük ikinci seviyeye işaret ediyor. İşlem adetlerinde de aynı seyir gözleniyor. 3.8 milyarlık işlem adedi yılın en düşük üçüncü işlem adedi. Uzmanlar yatırım fon kriziyle yaşanan kayıpların yatırımcıların önemli bir kısmını normalleşme sağlanana kadar bekle gör pozisyonuna soktuğunu vurgulayarak 2027’de kenara çekilen yatırımcının dönüşünün olabileceğine dikkat çekti.
Borsa İstanbul’da tasfiyesi süren fonların portföyünde yer alan hisselerin taban serisi durmuyor, bazı hisseler 20’nci tabanını gördü 15 Eylül’den bu yana kesintisiz olarak. Bunun yanı sıra yüksek petrol fiyatları yurtiçinde fon krizinin yarattığı belirsizlik ve yabancı yatırımcının ilgisizliği hem endekslerdeki kayıpları hızlandırıyor hem de işlem hacim ile adetlerinde düşük seviyelere yol açıyor.
Satışlar yüksek hacimle gerçekleşti
EKONOMİ’nin hesaplamalarına göre 16 Eylül’de likidite krizi zirveye ulaşan yatırım fonu krizinin ardından en düşük işlem hacmi BİST100 endeksinde pazartesi günü yaşandı. Satışların çok sert gerçekleştiği 16 Eylül günü işlem hacmi 262 milyar 401,9 milyon lira idi, 17 Eylül günü de satışlar sürdü ve 266 miyar 478,5 milyon liralık işlem hacmi gerçekleşti. Bu haftanın ilk işlem günü ise sadece 81 milyar 459,3 milyon liralık işlem hacmi yakalandı. Bu rakam 16 Eylül'de satışların yoğun olduğu güne göre yüzde 69 daha az bir işlem hacmi yaşandığını gösteriyor. 16 ve 17 Eylül'ü takip eden günlerde zaten işlem hacmi 200 milyar liranın hemen altına geriledi, 25 Eylül'de 100 milyar liranın da altı görüldü.
Kriz öncesine göre yüzde 54 daha az
Geçen hafta ortalama 100 milyar liranın üzerinde işlem hacimleri gözlenirken bu hafta oldukça düşük hacimle başladı. Kriz öncesine göre yani 15 Eylül'e göre de işlem hacmi yüzde 54 daha düşük gerçekleşti bu haftanın ilk işlem gününde. Bu yıl 19 Mart'ın ardından en düşük işlem hacmi pazartesi günü gerçekleşti ve tarihsel ortalama olan 100- 180 milyar liranın oldukça altında kaldı. BİST100’in bu yılın 15 bin 204,92 puanla zirvesini gördüğü 11 Mayıs’ta işlem hacmi 245 milyar 971 milyon lira, işlem adedi ise 16 milyar 605,6 milyon idi.
İşlem adetleri yılın en düşüklerinde
BİST100'de işlem hacmi kadar işlem adetlerinde de zayıf seyir yaşanıyor. Pazartesi gündü 3 milyar 810,7 milyon işlem adedi yine 16-17 Eylül'e göre oldukça düşük. 16 Eylül'de 15 milyar 313,9 milyon, 17 Eylül'de ise 16 milyar 484,4 milyon işlem adedi gerçekleşti. Bu pazartesi günü yüzde 75,1 daha az işlem adedi olduğunu gösteriyor. 15 Eylül'e yani yatırım fonu krizinin zirveye ulaşmadığı güne göre de işlem adedindeki azalma yüzde 69 seviyesini buluyor. Tarihsel ortalama ise 7-8 milyar adetlik işlemlere işaret ediyor. BİST100'de. Pazartesi günkü işlem adedi tarihsel ortalamaların da oldukça gerisinde. Bu yıl da 19 Mart ve 26 Mayıs sonrası en düşük işlem adedi pazartesi günü yaşandı.
BİST100 endeksi kadar tüm hisselerin işlem gördüğü BİSTTÜM endeksinde de düşük hacimler pazartesi öne çıktı. BİSTTUM endeksinde hafta 127 milyar 955,9 milyon liralık işlem hacmiyle başlarken bu rakam satışların çok sert olduğu 16 Eylül'e göre yüzde 60 daha düşük. Kriz öncesi olan 15 Eylül'e göre ise yüzde 47,2 daha az gerçekleşti. İşlem adedi de 16 Eylül'e göre yüzde 50,3, 15 Eylül'e göre ise yüzde 41,7 daha düşük bu haftanın ilk işlem gününde.
2027 dönüşe imkan sağlayabilir
EKONOMİ’ye konuşan uzmanlar işlem hacimlerindeki azalışı mevcut fiyatlama koşulları ile okunduğunda normal karşılamak gerektiğine dikkat çekerken, son 1 ay içerisinde takip edilen haber akışının, doğal olarak çok daha az işlem aktivitesini de beraberinde getirdiğini söyledi.
Endeks ve hisse senetlerinde yaşanan değer kayıplarının, yatırımcıların önemli bir kısmını normalleşme sağlanana dek bekle-gör pozisyona ittiğine işaret eden uzman, bu gibi yüksek volatilite ortamını takip eden süreçlerde aktivitenin her zaman yavaşladığını vurguladı. Uzmana göre yeni bir fiyatlama katalizörü devreye girip yatırımcıları ikna edene dek benzer eğilim sürebilir. Yaklaşan üçüncü çeyrek finansalları ve şirketlere ait haber akışı/ beklentilerin kısmen aktivitede artış yaratabileceğini söyleyen uzman, “Bunun yanında aralık ayında yavaş yavaş şekillenmeye başlayacak 2027 beklentileri de kenara çekilen yatırımcıların yeniden dönüş yapmasına imkan tanıyabilir” diye konuştu.
Büyük ölçekli hisselere dönüş
Gedik Yatırım ekonomistleri hazırladıkları strateji raporunda en büyük ve en likit 10 banka dışı hisse ile bankacılık endeksinin eşit ağırlıklandırılmasıyla oluşturdukları bileşik sepetin, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi’nin gerisinde kaldığını vurgulayarak, bu aşırı göreli değerleme farkının giderek sürdürülemez hale geldiğini ve ortalamaya dönüş eğiliminin Türk büyük ölçekli şirketlerine yeniden yönelimi desteklemesini beklediklerini vurguladı. Rapora göre yılbaşından bu yana BIST-100 Endeksi TL bazında yüzde 9 yükselirken, ABD doları bazında yaklaşık yüzde 5 geriledi. Aynı dönemde MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi yüzde 21 değer kazanarak BIST-100’den 26 yüzde puan daha iyi performans gösterdi. Göreli getiri bazında değerlendirildiğinde, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi BIST-100’ü dikkat çekici bir şekilde yaklaşık yüzde 28 oranında geride bıraktı.
BİST100’de yüzde 58 getiri potansiyeli
Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, küresel enflasyonist baskıların yeniden güçlenmesi ve ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüksek seyretmesi nedeniyle yılın geri kalanında karlılık ortamının zorlu kalmasını bekleyen Gedik Yatırım ekonomistleri politika faizinin yılsonunda yüzde 35’e gerilemesini, 2027’nin ilk yarısında ise 5–6 yüzde puanlık ilave faiz indirimi yapılmasını öngördü. Yurt içindeki parasal gevşeme süreci ilerledikçe bankaların ve holdinglerin kademeli olarak daha cazip hale gelebileceği tahmin edilen raporda takipleri kapsamındaki şirketler için 2026 yılı reel FAVÖK büyüme tahminlerinin yüzde 6,4’ten yüzde 3,5’e, reel net kar büyüme tahminlerinin ise yüzde 5,4’ten yüzde 4,8’e düşürüldüğü yer aldı. Bankacılık sektörü için, reel net karın yüzde 2,9 daralması bekleniyor. 2027’de takip kapsamındaki şirketlerde yüzde 7,8 reel FAVÖK ve yüzde 21,2 reel net kar, bankacılık sektörü için yüzde 30,1 reel net kar büyümesi tahmin edildi. BIST-100 endeksi için hedef yüzde 58 getiri potansiyeliyle 19.380 puan olarak belirlendi.
