MEHMET KAYA / ANKARA
Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB), deprem felaketinin yıl dönümünde yapılan çalışmaları ve bilgileri içeren yeni raporunu yayınladı. SBB, 2023 ve 2024 yıllarında kamunun yaklaşık 75 milyar dolara karşılık gelen 2,6 trilyon TL harcama yaptığını belirledi.
Raporda, konut için 391 bin 245 hak sahibi olduğu ve bu kişilerden 201 bin 431’ine konutlarının teslim edildiği notu bulunuyor. SBB raporunda, bölgenin tarım ve sanayisinin olumsuz etkilendiğinin altı çizildi.
Bu kapsamda, çiftçilerin desteklenmesi amacıyla, bozulan tarım arazileri ve altyapının yenilenmesi, çiftçilere bitkisel ürün ve hayvancılık için mali destek ile çiftçilerin ağıl, samanlık gibi yapılarının onarılması-yapılması programlarının yürütüldüğü kaydedildi. Bölgede olumsuz etkilenen imalat sanayiinde ihracatta toparlanma görüldüğü, 2024’te bir önceki yıla göre ihracatın yüzde 5,6 artarak 19,2 milyar dolara çıktığı kaydedildi. Bölgede kapasite kullanım oranının da deprem sonrası düşüşü telafi ederek hali hazırda Türkiye ortalamasının üstüne ulaştığı vurgulandı.
Öte yandan öğretim üyesi Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, deprem harcamalarına yönelik yaptığı analizde, deprem için ayrılan bütçelerin tam olarak kullanılamadığını; hem 2023, hem de 2024’te önemli tutardaki ödeneğin emanet hesaplarında bir sonraki yıla devredildiğini kaydetti.
Yılmaz, yaptığı çalışmada, tüm kalemler dikkate alındığında 2024 fiyatlarıyla 2023 ve 2024’te 2,54 trilyon TL kaynak ayrıldığını ancak bunun fiili olarak harcanan tutarının 1,47 trilyon, ödenek bakımından gerçekleşmenin de yüzde 51 düzeyinde olduğunu belirtti. Yılmaz, deprem harcamalarının bütçe içinden daha iyi takip edilmesi ve ayrıntılandırılması, ayrıca TBMM çatısı altında da geniş kapsamlı bir izleme-değerlendirmenin yapılması gerektiğini savundu. Yılmaz, ayrıca ödeneklerin tam kullanımının yapılamama nedenlerinin de analizine ihtiyaç olduğunu belirterek, yatırımların stratejik bir plan dahilinde Cumhurbaşkanlığı’nda kurulacak bir komisyon vasıtasıyla koordine edilmesini önerdi.
