DİDEM ERYAR ÜNLÜ - FERZAN ÇAKIR
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Tarafl ar Konferansı'nın (COP31) Liderler Zirvesi dün başladı. 95 ülkeden liderin katıldığı zirvenin açılışında konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Paris Anlaşması'nda belirlenen hedefl ere ulaşılamayan her dakika, riskler ve maliyetlerin arttığını söyledi. “Yeryüzü korunması gereken bir emanet” diyen Erdoğan, “Antalya’nın dönüm noktası olsun” çağrısı yaptı. Erdoğan, “Önümüzde iki seçenek var. Ya zorluklara bakıp şikayet edeceğiz ya da umuda sarılıp harekete geçeceğiz” dedi. İnsanlığın bugün asıl ihtiyacının “insan ve tabiat arasında imzalanacak “evrensel merhamet” mutabakatı olduğunu ifade eden Erdoğan, “Ekolojiyi ekonomiye feda eden tamahkar zihniyete artık 'dur' diyelim” çağrısında bulundu.
Tek çatımız var, o da gökyüzü
Çevre duyarlılığının bütün kadim medeniyetlerin, bütün köklü kültürlerin, bütün dinlerin ortak hassasiyetlerinden biri olduğunu vurgulayan Erdoğan, şunları söyledi: "İnsanlık olarak evimizin tek bir çatısı vardır. O da gökyüzüdür. İnsanlık olarak evimizin tek bir bahçesi vardır. O da yeryüzüdür. Şunu da açık açık söylemek isterim ki bizim başka bir gökyüzümüz, başka bir yeryüzümüz, denizlerimiz, okyanuslarımız, ormanlarımız yoktur. Ancak bugün insanlık aşırı tüketim hırsının da etkisiyle belki de tarihinin en derin varoluş krizlerinden birini yaşıyor. Küresel ısınmadan biyolojik çeşitliliğin yok olmasına, doğal kaynakların ölçüsüz tüketiminden gıda güvenliğinin tehlikeye düşmesine, ekolojik tahribattan ani ve yıkıcı iklim hadiselerine ciddi sorunlarla yüzleşiyoruz.”
10 öncelikli alanda somut ilerleme hedefi
"Yaş kesen baş keser" atasözüyle, sağlıklı bir ağacı yok yere kesmenin bir insanı öldürmekle eşdeğer olduğunun ifade edildiğini vurgulayan Erdoğan, Türkiye olarak meseleye bu nazarla baktıklarını dile getirdi. Erdoğan, "Temiz enerji dönüşümünden sıfır atığa, gıda güvenliğinden sanayileşmeye, iklime dirençli şehirlerden okyanusların korunmasına uzanan 10 adet öncelikli alanda somut ilerlemeler sağlamayı hedefliyoruz. Evvela önümüzdeki 10 yıl içinde elektrik kullanım oranımızın yüzde 50 artırılmasını, atık üretimindeki artışın yarıya indirilmesini ve sanayide döngüsel malzeme kullanımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyoruz" dedi.
Gelişmiş ülkeler finansı üstlenmeli
Finansmanı iklim değişikliğine en az etki eden ülkelerin, çoğu zaman en ağır bedelleri ödediği gerçeğinin akılda tutulması gerektiğine işaret eden Erdoğan, "Özellikle en az gelişmiş ülkelerin ve gelişmekte olan küçük ada devletlerinin finansmana, teknolojiye ve kapasite geliştirme imkanlarına erişimi kolaylaştırılmalıdır" dedi. Erdoğan, "İklim değişikliğiyle mücadelemiz, maalesef, uluslararası sistemin daha çetin sorunlarla boğuştuğu bir döneme denk geliyor. Savaşlar, krizler, göçler, açlık ve yoksulluk, uluslararası dayanışmaya duyulan ihtiyacı günden güne artırıyor" dedi. Erdoğan, silahlı çatışmaların yol açtığı ağır faturayı insanların yanı sıra tabiatın da ödediğini vurguladı. Bunun en canlı örneğinin Gazze olduğuna işaret eden Erdoğan şunları söyledi: "Birleşmiş Milletler Genel Kurulu hitabımda da vurguladığım gibi Gazze'de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre-kıyım yaşanmıştır. Gazze'de asırlık zeytin ağaçları kesildi. Biz bugün zeytin ağacı diktik. Asırlık zeytin ağaçları kesilirken toprak kirletildi, su kirletildi, şehirler devasa birer enkaz yığınına çevrildi. Biz, bugün İsrail'den konteyner istiyoruz ama şu anda Gazze'deki Filistinli kardeşlerimiz ne yazık ki çamur batağının içerisindeki çadırlarda yaşamaya mahkum edildiler" diye konuştu.
Albanese: Derhal harekete geçmeliyiz
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ise zirvedeki konuşmasında iklim değişikliğiyle mücadelede gerçek ve hızlı bir ilerleyişin mümkün olduğunu belirterek, kritik bir dönemde olunduğunu ve derhal harekete geçmeleri gerektiğini söyledi. Albanese, çok kritik bir dönemde olduklarına dikkati çekerek "Derhal harekete geçmeliyiz" derken Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, "Yüksek borçlanma maliyetinin ülkelerin dayanıklılığa yatırım yapma kabiliyetini sınırladığının farkındayız. Çok taraflı finansal kuruluşların borç verme çalışmaları düzenlenmelidir" dedi.
Guterres: Fosil yakıtlar da dinazorlar gibi tarih olmalı
COP31 Liderler Zirvesi’nin açılışında konuşan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, “İlk iklim görevimiz gerçeği söylemektir. Acı gerçek şu ki; iklim krizi bizi geride bırakıyor. Fosil yakıt çıkarları servetlerine servet katmaya devam ederken gezegenimizi öldürüyor” dedi. Guterres “Bu yol, karşılıklı olarak kesin yıkımın yoludur. Fosil yakıtlar da dinazorlar gibi tarihe karışmalı. Fakat dinazorların bir lobisi yoktu, ama fosil yakıtların var. Fosil yakıt lobisinin stratejisi basit: Bilimi çarpıt, politikayı geciktir, eylemi geciktir, hesap verebilirliği geciktir. Artık bu alışkanlıktan kurtulmanın ve fosil yakıt bağımlılığına son vermenin zamanı geldi" dedi.
Guterres “En büyük dokuz petrol şirketi son çeyrekte 95 milyar dolar kârı cebine indirdi. Kayıp ve Zarar Fonu ise 600 milyon dolar aldı. Bu, şirketlerin sadece 14 saatte kazandığı para. Kirleticiler ödemelidir. Bir seçeneğimiz var: Ya bu adil geçişi planlayacağız ya da bedelini kaos ve kaybedilen geçim kaynaklarıyla ödeyeceğiz" diye konuştu.
Ya pişireceğiz, ya da pişeceğiz
Guterres “Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 oranında düşmesi gerekiyor. Mevcut ulusal planlar, şartlı olanlar da dahil, en iyi ihtimalle bunun üçte birini sağlayabiliyor. Bu planlar tam olarak uygulanmış olsa bile, bu yüzyılın sonunda dünya 2,5 derecenin üzerine çıkacak ve kritik eşiğij aşacaktır. Olağanüstü bir hızlanmaya ihtiyacımız var. Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor” dedi. Guterres, konuşmasında İngilizce’deki "ya tamam ya devam" anlamına gelen "make or bake"deyimine gönderme yaparak, "ya pişireceğiz ya pişeceğiz" metaforunu kullandı. “İklim konusunda ilk görevimiz gerçeği söylemektir" diyen Guterres, iklim krizinin hızlı ilerlemesinin "acı bir gerçek" olduğunu belirtti. Guterres “ "Gelecek yıldan itibaren artık Genel Sekreter olmayacağım. Ama gerçeği söylemekten vazgeçmeyeceğim" dedi.
Silva: Zengin ülkeler kendileri dünyaya zarar veriyor
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, zirvedeki konuşmasında küresel gündemde iklim krizinin yerini savaşlar ve ticaret gerilimlerinin almaya başladığını belirterek, iklim değişikliğiyle mücadelenin yeniden uluslararası gündemin merkezine taşınması gerektiğini söyledi. Ekonomik krizlerin sosyal adaletsizlikleri derinleştirdiğini vurgulayan Lula da Silva, ortak ancak farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesinden vazgeçilmesinin doğru olmayacağını belirterek, "Zengin ülkelerin zaten kendileri dünyaya zarar veriyor ve onların da taahhütleri yerine getirmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı. Lula da Silva, Brezilya'nın ekonomik büyümesini sürdürürken emisyonlarını azaltmayı başardığını belirterek, "Ekonomimiz büyürken bir taraftan ısınmayı da azaltmamız gerekiyor." dedi. Bir sonraki COP'un Afrika'da düzenlenecek olmasının "tarihi bir fırsat" oluşturacağını kaydeden Lula da Silva, "yüksek borç yükü altındaki Afrika ülkelerinin daha fazla kaynağa erişebileceğini" dile getirdi.
