ŞEBNEM TURHAN
Yatırım fonlarında yaşanan manipülasyon sonrasında likidite kriziyle sarsılan piyasalarda kredi derecelendirme kuruluşları da mesaiyi artırdı. Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlere kredi notu veren JCR Avrasya 16 Eylül’den bu yana hem fon krizi endişeleri hem de finansman sıkıntıları nedeniyle 50 şirketin kredi notunda indirim yaptı. Fon kriziyle direkt bağlantılı olmasa da firmalar piyasalarda yaşanan belirsizliklerden nasibini aldı.
Notlarda kriz öncesi ve sonrası
Kredi derecelendirme kuruluşu JCR Avrasya’nın Kamuyu Aydınlatma Platformu’na 16 Eylül’de likidite kriziyle piyasaları alt üst eden fon krizi sonrası yaptığı açıklamalar hem kredi notlarının nasıl düştüğünü ortaya koyarken bir yandan da önceki verilen notları da tartışmaya açtı. JCR Avrasya’nın kredi notları yatırım yapılabilir seviye, spekülatif seviye, temettü hali olmak üzere üç ana skalada veriliyor. Yatırım yapılabilir seviyede AAA en yüksek kredi kalitesine işaret ederken AA notları çok yüksek kredi kalitesini, A notları yüksek kredi kalitesini, BBB notları iyi kredi kalitesini gösterirken, BB notları ise spekülatif seviyeyi anlatıyor. Spekülatif seviyede ise B notları yüksek düzeyde spekülatif, CCC önemli düzeyde kredi riskini, CC çok yüksek düzeyde kredi riskini, C temerrüte yakın riski gösteriyor. Temerrüt halinde ise prD kısmi temerrütü, D ise temerrüt durumunu ortaya koyuyor. Fon krizinde öne çıkan şirketlerin kriz öncesinde yüksek kredi notlarına sahip olmaları ise dikkat çekti.
EKONOMİ’nin KAP’a yapılan açıklamalardan derlediği verilere göre 16 Eylül’den bu yana 50 şirketin kredi notu düştü. Bu şirketlerin bir kısmının notu ciro azalış, FAVÖK marjlarında keskin düşüş, faiz karşılama kapasitesinin zayıfl aması, tahvil ödemelerini yapamamaları nedeniyle olurken bir kısmının ise direkt fonlardaki soruşturmalar nedeniyle indirildi.
Tasfiyedeki fonlarla ilişkili olanlar
Altınkılıç Gıda ortaklık yapısında yer alan tasfiye sürecindeki fonun yaratmış olduğu belirsizlik ile ihtiyaç duyulması halinde finansman bonolarının çevrilememesi riski nedeniyle BBB+ olan notunun BB+ seviyesine inmesine şahit oldu. Özata Denizcilik ise tasfiye sürecine tabi olan fon niteliğindeki bazı hissedarlara ilişkin belirsizliklerden kaynaklanan potansiyel risk faktörleri gerekçesiyle BBB- olan notu B-‘ye indirilen şirketlerden. Escar Filo’nun ise grup şirketi Bulls Portföy’ün kurucusu olduğu yatırım fonlarının bir bölümüne dönük alınan tasfiye kararlar nedeniyle A+ olan notu B-‘ye indirildi. Türk Prysmian Kablo’nun yüksek borç yükü sonrası notu AA seviyesinden A seviyesine çekildi. Peker GYO’nın şirketin kontrolünü elinde bulunduran Tera Grubu ile yüksek düzeydeki finansal ilişkiler ve son dönemde grup nezdinde yaşanan olumsuz gelişmelerin şirketin finansal yapısı üzerindeki olası etkileri gerekçesiyle notu BBB’den CC’ye indirildi. Hedef Yatırım Bankası’nın banka ortakları ve ilişkili taraflarına yönelik son dönemde kamuoyuna yansıyan gelişmeler gerekçesiyle notu A-‘den B-‘ye indi. Tera Finans Faktoring’in de notu fon kriziyle birlikte A- seviyesinden CC’ye indirildi.
Tera Yatırım’ın notu A seviyesindeydi
Golden Global Yatırım Bankası faaliyet izninin kaldırılması nedeniyle B seviyesindeki notunu kaybetti ve D seviyesine yani temerrüde düştü. Yatırım fonu krizi aktörlerinden Tera Yatırım’ın notu ise faaliyet izinlerinin iptali ve tasfiye kararı sonrası CC seviyesinden D seviyesine çekildi. Ancak Tera Yatırım’ın ilk fon krizine kadar kredi notu A seviyesindeydi. İlk kriz sonrası JCR Avrasya A olan notu CC seviyesine indirdi. Ardından da temerrüt kararı geldi. Sümer Faktoring ise mevcut piyasa koşulları nedeniyle potansiyel borç çevirme riski nedeniyle A+ olan notunu kaybetti notu BB+’ya indi.
Yine tasfiye sürecindeki fonlarla anılan Bulls Yatırım’ın geçici faaliyet durdurma kararı sonrası B- notu CC’ye düştü. Yine Birleşim Mühendislik firma ortağına yönelik son dönemde tasfiye kararı alınan yatırım fonlarında ve ilgini fonların portföylerinde bulunan hisselerinde yapılan işlemlere ilişkin başlayan adli süreçler nedeniyle notu A seviyesinden BBB- seviyesine indirildi. Birleşim Grup enerji de aynı gerekçelerle BBB+ olan notunu kaybetti ve BBB- notu aldı.
Tera Yatırım Bankası’nın notu temerrüde düşmesinin hemen ardından CC’den prD seviyesine çekildi. Ancak yine kriz öncesinde Tera Yatırım Bankası’nın da notu A- seviyesindeydi, 16 Eylül sonrası A-‘den CC’ye indirildi. İzdemir Enerji’nin yine firmanın ortaklığında yüzde 11,06 paya sahip olan fon niteliğindeki hissedarın tasfiye sürecine ilişkin belirsizliklerden kaynaklanan potansiyel risk faktörleri gerekçesiyle notu BBB’den BBB-‘ye indirildi. Kuyaş’ın notu da varlıkların önemli bir kısmını oluşturan finansal yatırımlar içerisinde yer alan yatırım fonlarının ve söz konusu yatırımların finansmanında kullanılan aracı kurum kredilerinin detaylarına ilişkin bilgi temin edilememesinin ışığında notu BB-‘den B-‘ye çekildi.
Bono ödeme sorunları öne çıkıyor
Kayatur Filo’nun ise konkordato talebinin olumlu karşılanması sonrasında Haziran 2027’ye kadar devam eden finansman bonolarından kaynaklanan ana para ve faiz ödemelerinin zamanında karşılanmasına ilişkin belirsizlik oluşması sonrası BB olan kredi notu CCC’ye indirildi, bu önemli düzeyde kredi riskini gösteren bir not. BOSSA şirketi ciro azalış trendinin devam etmesi nedeniyle JCR Avrasya’da A- olan notunu BBB seviyesine indirilmesini izledi. Hatsan ise 3. dönem finansallarına göre brüt zarar ve faaliyet zararının derinleşmesinin de yer aldığı sıkıntılar nedeniyle BBB+ olan kredi notunu korudu ama görünüm durağandan negatife çevrildi.
Finansal yeniden yapılandırmaya başvuran Kale Seramik’in notu da BBB+ seviyesinden BB+ seviyesine çekildi. Kayseri Şeker’in brüt zararının yanı sıra yüksek finansman giderlerinin net karı baskılaması nedeniyle BBB seviyesindeki notu BBB-‘ye indi. Rainbow Polikarbonat’ın yüksek düzeydeki finansman giderlerinin karşılama metriklerini baskılamasının da yer aldığı gerekçelerle BBB notu BBB-‘ye indi. Alkim Kağıt’ın iç talebin ve karlılığın düşmesi gerekçeleriyle A+ notu A- seviyesine çekildi. Eczacıbaşı İlaç’ın da 2026 yılının ilk yarısında FAVÖK marjındaki iyileşmeye rağmen negatif FAVÖK yaratımının devam etmesi ve bunun içsel kaynaklarla borç ödeme kapasitesini sınırlandırması nedeniyle notu AA+’dan A+’a indi. Zorlu Enerji kupon ödemelerini ertelemesi sonrası BBB+ notu BB seviyesine getirildi.
Yüksek finansal borçluluk ortak gerekçe
Lider Turizm yine fon krizi sonrası derinleşen likidite sıkıntıları nedeniyle not indirimi yaşadı. JCR Avrasya’ya göre son dönemdeki gelişmeler çerçevesinde ihtiyaç duyulması halinde finansman bonolarının çevrilememesi riski taşıyan şirketin notu A+’dan BBB seviyesine getirildi. Korteks Mensucat’ın notu yine yüksek finansal borçluluk gerekçesiyle BBB-‘den BB+’ya, Sun Tekstil’in satış hacimlerinde süregelen düşüş eğilimini de barındıran gerekçelerle AA- notu A+’ya, Ral Yatırım Holding’in konkordato ilan etmesi nedeniyle BBB olan notu CCC’ye indirildi. Arzum’un finansal yeniden yapılandırma başvurusunun sonuçlanmamasının da etkisiyle notu BB’den BB-‘ye indi. Takip eden not düşüşü yaşayan şirketlerde öne çıkan sorun yüksek borçluluk ve düşen satış hacmi oldu.
