MEHMET KAYA/ANKARA
E-Ticaret kanallarının kurye ve diğer hizmetleri, ev işleri, temizlik hizmetleri, hatta online eğitim vb. gibi çok çeşitli alanlarda platformlar üzerinden alınan işlerde çalışan kişilere yönelik küresel bir çözüm bulunması, ILO’nun 2025 Genel Kurulundaki gündemlerden biriydi. Yapılan önceki çalışmaların değerlendirilmesinin ardından, 2026 ILO Genel Kuruluna yeni bir sözleşmenin (konvansiyon) hazırlanması ve mümkün olursa kabul edilmesi kararlaştırıldı. Türkiye’de de yemek, market gibi siparişleri ileten kuryelerin yaşadığı sorunlarla konu tartışmaya açılmış ve ILO Türkiye bu kişilerin iş koşullarına yönelik bir çalışma yapmıştı.
Platform ekonomilerinde düzenlemeye ihtiyaç var
Ankara’da gazetecilerle bir araya gelen ILO Türkiye Direktörü Yasser Ahmed Hassan, platform ekonomisine yönelik bir çalıştay yaptıklarını hatırlatarak, yıl bitmeden ikinci ve daha geniş kapsamlı bir çalıştay yapacaklarını söyledi. Platform ekonomilerinde çalışanların taşeron ya da bireysel şirket gibi modeller dahil çok farklı modellerle çalıştırılabildiğini, karmaşık bir iş ilişkisi oluştuğunu belirterek, bu alanın mutlaka düzenlenmeye ihtiyaç olduğunu belirtti.
Direktör Hassan, ILO’nun platform çalışanlarına yönelik çalışmalarında, sağlık-bakım, lojistik, temizlik, ev hizmetleri gibi çok geniş bir yelpazede sektörel dağılımlar belirlediğini, bunun da zorluklardan biri durumunda görüldüğünü, ulusal çalışma standartlarının platform çalışanlarına uygulanmasında da zorluklar tespit edildiğini kaydetti. Yapılan çalışmalarda, istihdam koşulları, çalışma süresi, sosyal güvenlik hakları, iş sağlığı ve güvenliği, sözleşmelerin tür ve niteliği, işçi hakları, toplu sözleşme ve örgütlenme, sosyal diyaloga katılım alanlarının düzenlemede dikkate alınacak unsurlar olarak öne çıktığını vurguladı.
Platform çalışanlarının “yanlış sınıflama”ya konu olabildiğini, işe ortak ya da taşeron gibi gösterilebildiğini hatırlatan ILO Türkiye Direktörü Hassan, yapılan çalışmalarda üç temel aşama belirlediklerini belirterek, bunları, işçilik hakları açısından asgari gereksinimler, üye devletleri bağlayıcı bir belge oluşturulması ve ulusal mevzuata derç edilmesinin sağlanması olarak sıraladı. İlk etapta bir tavsiye kararı kabul edildiğini hatırlatan Hassan, Türkiye için de hem ulusal yapı, hem de konvansiyon için yeni bir çalışma hazırlığı içinde olduklarını, 2026 öncesi geniş kapsamlı bir çalıştay ile tüm tarafların katılımıyla bir çalıştay yapılacağını açıkladı.
Kayıt dışılık dünyada yükseliyor
ILO Türkiye Direktörü, örgütün Türkiye’yi de ilgilendiren bir başka önemli gündeminin kayıt dışı çalışma olduğunu hatırlatarak, Dünyada kayıt dışı çalışmanın artış eğiliminde olduğunu, Türkiye’de gerilemekle birlikte hala ciddi düzeyde olduğunu söyledi. Hassan, bazı ülkelerde yüzde 90’lara ulaşan seviyede kayıt dışı çalışma olduğunu, Dünya ortalamasının yüzde 58 seviyesinde bulunduğunu ve ILO’nun yükseliş eğilimini gözlediğini belirtti. Hassan, kayıt dışı çalışmanın yolsuzluk, eşitsizlik, düşük ücretler ve kayıtlı çalışmaya geçiş önündeki katılıklar nedeniyle gerçekleştiğini belirtti.
